Hệ sinh thái cho kinh tế tư nhân - Bài 1: Động lực cho kinh tế tư nhân lớn mạnh

Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân được xem là dấu mốc quan trọng khi lần đầu khẳng định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế. Không chỉ thể hiện bước chuyển trong tư duy phát triển, nghị quyết còn đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, chuyển từ tư duy “không quản được thì cấm” sang kiến tạo phát triển, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm. Là địa phương có lực lượng doanh nghiệp đông đảo nhất cả nước và giữ vai trò “đầu tàu” kinh tế tư nhân, TP. Hồ Chí Minh nhanh chóng cụ thể hóa tinh thần nghị quyết bằng các chương trình hành động với nhiều kỳ vọng tạo thêm dư địa cho khu vực tư nhân phát huy vai trò dẫn dắt tăng trưởng.

Từ thực tế tại Thành phố Hồ Chí Minh, TTXVN thực hiện chùm 2 bài viết với chủ đề về hệ sinh thái cho kinh tế tư nhân, ghi nhận những chuyển biến tích cực sau một năm triển khai, cũng như các thách thức về chất lượng thực thi, tư duy quản lý ở cấp cơ sở và năng lực thích ứng của doanh nghiệp, trong đó nhấn mạnh đến việc đưa Nghị quyết 68-NQ/TW thực sự trở thành “đòn bẩy” cho tăng trưởng, trọng tâm cải cách cần chuyển từ “giảm gánh nặng” sang chủ động kiến tạo hệ sinh thái thuận lợi cho kinh tế tư nhân phát triển.

Bài 1: Động lực cho kinh tế tư nhân lớn mạnh

Năm 2026 được xác định là năm bản lề trong chiến lược tái cấu trúc và phát triển kinh tế của TP. Hồ Chí Minh, gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, cạnh tranh gia tăng và yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng ngày càng cấp thiết, Thành phố xác định kinh tế tư nhân là động lực trung tâm cho phát triển. Trên cơ sở các nghị quyết của Trung ương, TP. Hồ Chí Minh đã ban hành nhiều quyết định, kế hoạch hành động nhằm đề ra giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân.

Cụ thể hóa Nghị quyết

Trong mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp tư nhân mà Nghị quyết 68-NQ/TW đề ra vào năm 2030, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu có 750.000 doanh nghiệp tư nhân hoạt động; khu vực này sẽ đóng góp 55–58% GRDP và 50–55% tổng thu ngân sách, duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 10–12%/năm. Đến năm 2045, số doanh nghiệp tư nhân của Thành phố dự kiến đạt từ 1.050.000 đến 1.250.000 doanh nghiệp.

Đây là những chỉ tiêu được TP. Hồ Chí Minh đề ra trong Quyết định 2205/QĐ-UBND triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành từ tháng 10/2025. Chương trình xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế, hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh bình đẳng, bảo đảm quyền tự do kinh doanh và quyền sở hữu tài sản hợp pháp của doanh nghiệp.

Đầu tháng 5/2026, UBND TP. Hồ Chí Minh ban hành Kế hoạch 164/KH-UBND nhằm cụ thể hóa Nghị định số 20/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Thành phố trong việc gỡ bỏ các rào cản cho doanh nghiệp tư nhân.

Theo đó, Thành phố tiếp tục yêu cầu các sở, ngành, địa phương xác định hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân là nhiệm vụ chính trị mang tính chiến lược, lâu dài và là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thực thi công vụ. Người đứng đầu các cơ quan, đơn vị phải chủ động phân công trách nhiệm cụ thể cho từng tập thể, cá nhân; đồng thời lấy kết quả hỗ trợ doanh nghiệp làm căn cứ đánh giá thi đua, khen thưởng hằng năm.

Thành phố tập trung triển khai nhiều nhóm chính sách quan trọng như hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh; ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân; hỗ trợ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực. Trong đó, Sở Khoa học và Công nghệ được giao công khai thông tin về nguyên tắc, tiêu chí, định mức và quỹ đất tại các khu công nghiệp, vườn ươm công nghệ nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận đất đai, mặt bằng thuận lợi hơn. Thành phố cũng đang tìm kiếm nhà đầu tư cho các dự án thuộc danh mục thu hút đầu tư giai đoạn 2026 - 2030.

Một trong những chính sách đáng chú ý là cơ chế miễn, giảm tiền thuê nhà, đất là tài sản công cho các đối tượng ưu tiên theo quy định của Chính phủ và Quốc hội. Sở Xây dựng được giao nghiên cứu, tham mưu chính sách ưu đãi phù hợp, bảo đảm đồng bộ và khả thi khi triển khai thực tế. Bên cạnh đó, ngành thuế và các đơn vị liên quan sẽ triển khai các chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân; hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ngoài các ưu đãi về tài chính, TP. Hồ Chí Minh còn hỗ trợ miễn phí nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung; đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo về quản trị doanh nghiệp, kế toán, thuế và nhân sự cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Tại các hội nghị triển khai nhiệm vụ kinh tế - xã hội và các diễn đàn đầu tư năm 2026, lãnh đạo UBND TP. Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh khu vực tư nhân là động lực then chốt để Thành phố đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và cả giai đoạn 2026 - 2030. Nhấn mạnh định hướng phát triển của Thành phố, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh khẳng định: Thành phố xác định nhiệm vụ trọng tâm là khơi thông tối đa các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển, trong đó lấy đầu tư công làm động lực dẫn dắt đầu tư tư nhân. Thành phố định hướng trở thành “đại công trường” với hàng loạt dự án hạ tầng, đô thị và công nghệ được triển khai đồng bộ với sự tham gia tích cực của cộng đồng doanh nghiệp tư nhân. Để hiện thực hóa mục tiêu này, lãnh đạo Thành phố nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, ổn định nhằm tạo niềm tin để doanh nghiệp yên tâm mở rộng sản xuất, kinh doanh và đầu tư dài hạn.

Chuyển biến tích cực

Với quy mô doanh nghiệp, hộ kinh doanh thuộc nhóm cao nhất Việt Nam cùng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tài chính, thương mại và dịch vụ phát triển mạnh, TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ đi đầu trong hiện thực hóa các cơ chế, chính sách mới nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực tăng trưởng chính.

Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam công bố lần đầu đưa Chỉ số Hiệu quả Kinh tế Tư nhân (Business Performance Index - BPI) vào đánh giá thử nghiệm nhằm đo lường “sức khỏe” thực chất của khu vực doanh nghiệp tư nhân. Đáng chú ý, trong lần khảo sát đầu tiên, TP. Hồ Chí Minh đứng đầu với 5,67 điểm, vượt Hà Nội và Quảng Ninh.

TP. Hồ Chí Minh cũng dẫn đầu về mật độ doanh nghiệp thành lập mới, số doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân, tỷ lệ doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp nước ngoài và tỷ lệ doanh nghiệp có bộ phận nghiên cứu - phát triển (R&D). Thực tế, trong 4 tháng đầu năm 2026, TP. Hồ Chí Minh đã cấp phép gần 20.000 doanh nghiệp mới với tổng vốn đăng ký hơn 122.000 tỷ đồng. Theo số liệu của Bộ Tài chính, đến cuối tháng 4/2026, TP. Hồ Chí Minh có hơn 434.000 doanh nghiệp đang hoạt động.

Ông Trần Việt Anh, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Nam Thái Sơn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho rằng TP. Hồ Chí Minh đang giữ vai trò dẫn dắt và có tác động lớn đối với khu vực kinh tế tư nhân của cả nước. Khảo sát của VCCI phản ánh kết quả bước đầu từ quá trình triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW cùng các nỗ lực cải cách thủ tục hành chính của lãnh đạo Thành phố nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân phát triển.

Theo ông Trần Việt Anh, TP. Hồ Chí Minh có truyền thống phát triển kinh tế tư nhân năng động, đã hình thành cộng đồng doanh nghiệp lớn và giàu năng lực thích ứng qua nhiều giai đoạn phát triển. Đồng thời, đây cũng là trung tâm khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo lớn nhất cả nước, tập trung đông đảo doanh nghiệp công nghệ, startup và các quỹ đầu tư. Thành phố luôn là nơi khởi nguồn của nhiều hoạt động khởi nghiệp, liên kết và tập hợp doanh nghiệp ngoài quốc doanh, qua đó trở thành “đầu tàu” của kinh tế tư nhân Việt Nam.

Từ góc độ doanh nghiệp khởi nghiệp, ông Lương Việt Quốc, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Công ty CP Real-time Robotics chia sẻ, TP. Hồ Chí Minh là địa phương năng động và tích cực tìm cách tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân phát triển. Theo đó, Thành phố đã triển khai các chương trình hỗ trợ đến 50% chi phí nghiên cứu và phát triển đối với sản phẩm công nghệ chiến lược; tích cực triển khai hỗ trợ doanh nghiệp theo cơ chế đặt hàng, ưu tiên sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp trong nước cho các dự án mua sắm công.

Bên cạnh chính sách hỗ trợ, TP. Hồ Chí Minh có lợi thế nổi bật về nguồn nhân lực chất lượng cao - yếu tố quyết định thành công của doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ. Gần 2/3 đội ngũ kỹ sư chủ chốt của doanh nghiệp đến từ Đại học Bách khoa TP. Hồ Chí Minh, khoảng 1/3 còn lại đến từ Đại học Sư phạm Kỹ thuật, Đại học Công nghiệp và các trường cao đẳng công nghệ trên địa bàn Thành phố.

Đề cập môi trường đầu tư kinh doanh, ông Trần Thành Trọng, Tổng Giám đốc Công ty Sáng Ban Mai, Phó Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Cơ khí - Điện TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh dù kinh tế thế giới liên tục biến động, TP. Hồ Chí Minh vẫn là địa bàn hấp dẫn, có khả năng sinh lời đối với doanh nghiệp. Tuy nhiên, năng lực cạnh tranh mới chỉ ở mức khá do quy mô kinh tế Thành phố rất lớn, chiếm gần 30% nền kinh tế cả nước, kéo theo yêu cầu phải cải thiện đồng bộ nhiều chỉ số thành phần.

Ông Trần Thành Trọng đánh giá cao việc lãnh đạo Thành phố quyết liệt chỉ đạo các sở, ngành tháo gỡ khó khăn cho gần 200 dự án tồn đọng nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai và khai thông nguồn vốn đầu tư của doanh nghiệp. Đây là tín hiệu tích cực khi nhiều dự án đã cơ bản được tháo gỡ vướng mắc nhờ các quy định pháp luật mới. Khi các dự án trên được triển khai, đưa vào phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, Thành phố sẽ có thêm động lực tăng trưởng trong thời gian tới.

>>Bài cuối: Đột phá ở khâu thực thi