Kinh tế tư nhân: "Động lực quan trọng nhất" kiến tạo mô hình phát triển

Chiều 25/5, tại Hà Nội, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương chủ trì, phối hợp với Đảng uỷ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Hội nghị chuyên đề "Doanh nghiệp, doanh nhân tư nhân Việt Nam với đổi mới mô hình phát triển đất nước và chính sách đảng viên làm kinh tế tư nhân".

Sự kiện có lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương cùng hơn 100 đại biểu là lãnh đạo các tập đoàn kinh tế tư nhân, doanh nghiệp đầu ngành và các hiệp hội doanh nghiệp trên toàn quốc tham dự. Điểm lại hành trình phát triển, các diễn giả và đại biểu tham dự sự kiện đều có chung nhận định, dù tự hào về những thành tựu tăng trưởng ấn tượng suốt gần 40 năm đổi mới, song nền kinh tế đang phát triển đến “mức tới hạn” của mô hình tăng trưởng cũ. 

Phát biểu chỉ đạo và đề dẫn tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, đã đưa ra những đánh giá thẳng thắn về bức tranh kinh tế vĩ mô. Mô hình này chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên, mở rộng tín dụng, gia công, lắp ráp và lao động giá rẻ với hàng loạt thách thức hiện hữu như năng suất lao động tuy có cải thiện nhưng vẫn thấp xa so với khu vực; hiệu quả đầu tư (ICOR) có xu hướng xấu đi; lợi thế về dân số vàng đang dần khép lại và áp lực bẫy thu nhập trung bình đã lộ rõ. 

"Nếu tiếp tục kéo dài mô hình cũ, chúng ta sẽ không chỉ khó đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030, mà còn có nguy cơ tụt hậu xa hơn so với thế giới. Vì vậy, thay đổi mô hình phát triển không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu sống còn", Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương khẳng định. 

Để hiện thực hóa yêu cầu này, Đảng và Nhà nước đã có những bước tiến vượt bậc trong tư duy lãnh đạo. Theo đó, nếu Nghị quyết số 10-NQ/TW (năm 2017) xác định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng”, thì đến Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025, Bộ Chính trị đã nâng tầm kinh tế tư nhân trở thành “một động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế quốc gia. Đây là thông điệp thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ nhằm giải phóng triệt để sức sản xuất và khơi dậy mọi tiềm năng của thành phần kinh tế này.

Trong lộ trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng sang hướng dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, khu vực kinh tế tư nhân được khẳng định là lực lượng nòng cốt. 

Ông Hồ Sỹ Hùng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch VCCI, cho biết, khu vực kinh tế tư nhân hiện có khoảng 1 triệu doanh nghiệp, chiếm 97% tổng số doanh nghiệp cả nước. Khối doanh nghiệp tư nhân đang ngày càng thể hiện rõ vai trò tiên phong trong các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, đầu tư công nghệ, phát triển kinh tế xanh và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nhấn mạnh về sự dịch chuyển chất lượng của khối tư nhân, ông Hồ Sỹ Hùng dẫn chứng cơ cấu đại biểu dự hội nghị: bên cạnh các nhóm ngành truyền thống như sản xuất, xây dựng hay nông nghiệp, nhóm doanh nghiệp công nghệ, chuyển đổi số, AI và đổi mới sáng tạo đã chiếm khoảng 13%. 

Tại sự kiện, các chuyên gia kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp đều thống nhất nhận định, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng quyết liệt, giá trị lớn nhất của nền kinh tế nằm ở công nghệ, dữ liệu, năng lực nghiên cứu phát triển, quản trị chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn xanh ESG. Đồng thời, các chính sách thu hút FDI cần gắn với yêu cầu kết nối thực chất, giúp doanh nghiệp trong nước từng bước tiến lên các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.

Từ góc nhìn thực tiễn, đại diện các doanh nghiệp và tập đoàn kinh tế tư nhân tại hội nghị đã thẳng thắn chỉ ra những rào cản cần khẩn trương tháo gỡ. 

Cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị cần rà soát các điểm nghẽn pháp lý theo chuỗi hoạt động kinh doanh, từ khâu đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy, tín dụng, đến thuế và hải quan. Đại diện cộng đồng kinh doanh mong muốn cơ quan quản lý chuyển mạnh sang mô hình chính quyền phục vụ trên nền tảng số với nguyên tắc “một cửa - một lần - một người chịu trách nhiệm”, cho phép doanh nghiệp theo dõi hồ sơ theo thời gian thực để giảm thiểu chi phí tuân thủ. 

Bên cạnh cải cách thủ tục, doanh nghiệp cũng kiến nghị cần khơi thông nguồn lực tài chính thông qua việc phát triển tín dụng theo chuỗi giá trị, tín dụng xanh, quỹ đầu tư công nghệ và thí điểm tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ. Cơ chế này cần có đầu mối rõ ràng, thời hạn cụ thể với tinh thần không “không quản được thì cấm”, tạo không gian an toàn để doanh nghiệp dám sáng tạo. Đồng thời, doanh nghiệp cũng kiến nghị đẩy nhanh việc số hóa dữ liệu đất đai, công khai quy hoạch và thiết lập cơ chế một cửa về tiếp cận đất đai, đảm bảo doanh nghiệp tư nhân được tiếp cận công bằng với hạ tầng phát triển.

Một nội dung chiến lược khác được thảo luận sâu sắc tại hội nghị là việc tổng kết 20 năm thực hiện Quy định số 15-QĐ/TW (năm 2006) và định hướng xây dựng quy định mới về đảng viên làm kinh tế tư nhân. Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đánh giá, dù quy định cũ mang tính bước ngoặt, mở đường cho hàng triệu đảng viên phát huy năng lực làm giàu chính đáng, song thực tế vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Việc xây dựng quy định mới trình Trung ương khóa XIV nhằm mục tiêu tìm ra điểm đột phá, vừa khuyến khích Đảng viên làm giàu chính đáng, vừa giữ vững bản chất cách mạng và tính tiên phong.

Góp ý cho đề án này, cộng đồng doanh nhân bày tỏ sự đồng tình, song kiến nghị cần làm rõ hơn cơ chế và quy trình phát triển đảng viên sao cho phù hợp với đặc thù sản xuất. Tổ chức Đảng trong doanh nghiệp tư nhân nên được định vị theo hướng đồng hành, định hướng và lan tỏa văn hóa kinh doanh liêm chính, thượng tôn pháp luật, thay vì trở thành một tầng nấc hành chính làm giảm tính linh hoạt của doanh nghiệp. Thực tiễn từ một số địa phương cho thấy, các mô hình linh hoạt như chi bộ trong hiệp hội doanh nghiệp hay chi bộ liên doanh nghiệp có thể trở thành "mái nhà chính trị chung" hiệu quả, giúp lan tỏa vai trò tiên phong của đảng viên trong cộng đồng.

Kết luận hội nghị, Ban Tổ chức khẳng định sẽ tiếp thu đầy đủ, nghiêm túc các ý kiến hiến kế thẳng thắn từ cộng đồng doanh nghiệp để chắt lọc, hoàn thiện các đề án chiến lược trình Trung ương. Sự đồng hành chặt chẽ, minh bạch giữa các cơ quan hoạch định chính sách và khu vực kinh tế tư nhân chính là nền tảng cốt lõi để khơi thông nguồn lực, kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, đưa nền kinh tế bứt phá mạnh mẽ và bền vững trong kỷ nguyên số.