Hiệp hội Phân bón Việt Nam kiến nghị sửa Luật Trồng trọt để quản lý phân bón hiệu quả

Sáng 11/9, tại Hà Nội, Hiệp hội Phân bón Việt Nam phối hợp Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, Hội Sản xuất kinh doanh Thuốc Bảo vệ thực vật Việt Nam, Hiệp hội Thương mại giống cây trồng Việt Nam tổ chức Hội thảo “Một số bất cập của Luật Trồng trọt và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực phân bón".

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Tiến sĩ Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho biết, phân bón đóng góp từ 40-60% sản lượng gia tăng của nông sản và chiến khoảng 40-60% giá trị vật tư đầu vào của ngành trồng trọt. Hiện ngành phân bón sản xuất từ 6,5-7 triệu tấn/năm và nhập khẩu từ 3-4 triệu tấn/năm các loại để cung ứng kịp thời cho sản xuất nông nghiệp.

Tuy nhiên trước những xu thế phát triển mới như nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn, để hiện thực cam kết của Chính phủ đưa phát thải ròng về Net Zero vào năm 2050, ngành phân bón cần có sự phát triển mạnh mẽ và toàn diện hơn nữa. Theo đó, bên cạnh các nỗ lực của doanh nghiệp trong nâng cao chất lượng sản phẩm, đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng, việc hoàn thiện hành lang pháp lý để tạo môi trường sản xuất kinh doanh lành mạnh cũng như quản lý hiệu quả ngành phân bón là rất quan trọng.

Thực tế cho thấy hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến ngành phân bón nói chung và Luật Trồng trọt cùng các văn bản hướng dẫn thi hành nói riêng đã góp phần quan trọng vào việc quản lý nhà nước đối với ngành phân bón, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo vệ quyền lợi của nông dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy vẫn còn nhiều bất cập, chồng chéo, chưa phù hợp với tình hình thực tế sản xuất - kinh doanh. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý, làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp, thậm chí gây khó khăn cho nông dân trong việc tiếp cận và sử dụng phân bón chất lượng, giá thành hợp lý, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam nhấn mạnh.

Chỉ ra những hạn chế của Luật Trồng trọt hiện hành, Tiến sỹ Nguyễn Trí Ngọc, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Phân bón Việt Nam nhấn mạnh, hiện quy định trong Luật Trồng trọt chưa đủ sức răn đe, chung chung nên không kiểm soát tốt được các hành vi sản xuất, kinh doanh phân bón giả, phân bón kém chất lượng. Trong khi đó, việc xử phạt theo quy định của Luật chưa đủ sức răn đe để ngăn chặn các vi phạm trong kinh doanh phân bón. Cùng đó, việc kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng phân bón, từ sản xuất, nhập khẩu đến lưu thông vẫn chưa thực sự chặt chẽ, đặc biệt với các nhà phân phối nhỏ lẻ. Ngoài ra, các quy định hiện tại có thể chưa theo kịp với sự phát triển của các loại phân bón mới, như phân bón sinh học hay các chế phẩm sinh học, đòi hỏi những quy định linh hoạt và cập nhật hơn.

Từ góc độ doanh nghiệp sản xuất phân bón, ông Hoàng Văn Tại, nguyên Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần phân lân nung chảy Văn Điển đã chỉ ra những bất cập của Luật Trồng trọt, trong đó có quy định chứng nhận hợp quy. Theo ông Tại, thời gian qua có rất nhiều sản phẩm đã được công nhận hợp quy nhưng khi kiểm tra vẫn không đạt chất lượng. Trong khi chứng nhận hợp quy đang làm tăng chi phí giá thành sản xuất phân bón, khiến cuối cùng chỉ có người nông dân phải gánh hết.  Vậy việc đánh giá hợp quy như vậy có thể giúp gì các cơ quan quản lý, ông Tại đặt câu hỏi. Những “chất vấn” này của ông Tại cũng chính là những trăn trở của nhiều doanh nghiệp sản xuất phân bón tại Việt Nam đã chỉ ra tại nhiều hội thảo trước đó do Hiệp hội Phân bón Việt Nam, Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam tổ chức.

Đồng quan điểm này, Tiến sĩ Trương Hợp Tác, nguyên Trưởng phòng Phân bón, Cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã đặt ra nhiều giải pháp đột phá nhằm cải cách môi trường kinh doanh, nâng cao vai trò doanh nghiệp, trong đó có yêu cầu về việc giảm thiểu sự can thiệp và xoá bỏ các rào cản hành chính, cơ chế "xin - cho", tư duy "không quản được thì cấm". Đặc biệt, Nghị quyết số 68-NQ/TW cũng đề ra mục tiêu năm 2025, hoàn thành việc rà soát, loại bỏ những điều kiện kinh doanh không cần thiết, quy định chồng chéo, không phù hợp, cản trở sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân; thực hiện cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, ít nhất 30% chi phí tuân thủ pháp luật, ít nhất 30% điều kiện kinh doanh và tiếp tục cắt giảm mạnh trong những năm tiếp theo. Vì vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần loại bỏ, bổ sung các nội dung liên quan trong quản lý phân bón. Cụ thể, bãi bỏ quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam và các thủ tục hành chính kèm theo; bãi bỏ yêu cầu khảo nghiệm phân bón và các thủ tục hành chính kèm theo; bãi bỏ Chứng nhận hợp quy phân bón và các thủ tục hành chính kèm theo; bổ sung nội dung cấm sử dụng chất nhuộm màu trong phân bón; xây dựng Đề án phát triển phân bón cho các giai đoạn tiếp theo…