Hình thành định hướng và chính sách mới trong thu hút FDI

Sáng 17/10, tại Hà Nội, Tạp chí nhà đầu tư nước ngoài - Hiệp hội doanh nghiệp đầu tư nước ngoài tổ chức Tọa đàm trực tuyến định hướng thu hút FDI trong thời gian tới nhằm đánh giá, thảo luận về tác động và mối quan hệ liên kết giữa khu vực doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước trong những năm qua. Đồng thời, đề xuất các giải pháp, kiến nghị để tăng cường và nâng cao hiệu quả mối quan hệ giữa hai khu vực doanh nghiệp trong nền kinh tế.

Phát biểu tại buổi tọa đàm, ông Nguyễn Anh Tuấn, Tổng Biên tập Tạp chí nhà đầu tư cho biết, sau 30 năm kể từ khi Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam được ban hành (tháng 12/1987), khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã trở thành một bộ phân cấu thành quan trọng của nền kinh tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực, thực tế cũng cho thấy FDI đang bộc lộ những mặt hạn chế, thậm chí tiêu cực như: tình trạng gây ô nhiễm môi trường, chuyển giá, sử dụng công nghệ lạc hậu của một số dự án…

Tính lũy kế đến ngày 20/9/2017, trên phạm vi cả nước có 24.200 dự án FDI đang hoạt động và tổng vốn đăng ký trên 310 tỷ USD; trong đó, vốn thực hiện đạt trên 167 tỷ USD, bằng 54% tổng vốn đăng ký.

Đánh giá về tình hình thu hút FDI trong 30 năm qua, GS. TSKH Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài cho biết, từ năm 1991 đến nay khu vực kinh tế đầu tư nước ngoài trở thành động lực tăng trưởng ổn định của nền kinh tế Việt Nam, đóng góp ngày càng nhiều vào giá trị sản lượng công nghiệp, dịch vụ, xuất nhập khẩu, thu ngân sách nhà nước và tổng sản phẩm quốc nội.

Trong giai đoạn 1991 - 2017, nước ta đã thu hút được 161,959 tỷ USD vốn FDI. Tính bình quân mỗi năm giai đoạn 1991 - 2000 đạt 1,95 tỷ USD; trong 10 năm tiếp theo đạt 5,85 tỷ USD, 7 năm gần đây là 12 tỷ USD, bằng 6,1 lần của giai đoạn 1991 - 2000 và 2,09 lần của giai đoạn 2001 - 2010.

Đặc biệt, giai đoạn 2011 - 2016, có thêm nhiều dự án quy mô lớn với vốn đầu tư từ 1 tỷ USD trở lên đã giúp Việt Nam trở thành "cứ điểm" sản xuất một số sản phẩm công nghệ cao của thế giới như: smartphone, mobiphone, máy tính bảng, công nghệ thông tin...

Cùng nhận định về thu hút đầu tư nước ngoài thời gian qua, ông Nguyễn Xuân Quang, Cục Phó Cục Đầu tư nước ngoài cho rằng, trong những năm đầu thu hút FDI, mục tiêu của Việt Nam là thu hút bổ sung nguồn vốn và giải quyết công ăn việc làm.

Tuy nhiên, đến năm 2016, khu vực kinh tế đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 50% giá trị sản lượng công nghiệp; trong đó dầu khí, điện tử, smartphone, mobiphone, linh kiện điện tử, thức ăn gia súc, đồ uống… có tỷ trọng cao hơn nhiều.

Chiếm trên 72% tổng kim ngạch xuất khẩu với mặt hàng chủ lực là hàng chế tạo có giá trị gia tăng cao, xuất siêu khoảng 25% kim ngạch xuất khẩu của khu vực này, bù đắp được nhập siêu của doanh nghiệp trong nước và tạo ra xuất siêu gần 3 tỷ USD, đóng góp khoảng 20% thu nội địa và 20% GDP.

“Đây là con số chứng minh cho kết quả không thể phủ nhận. Tuy nhiên, trong quá trình thu hút vốn đầu tư nước ngoài còn bộc lộ một số những mặt còn hạn chế”, ông Nguyễn Xuân Quang nhấn mạnh.

Để đẩy mạnh thu hút FDI trong thời gian tới, GS. TSKH Nguyễn Mại cho rằng, cần điều chỉnh chính sách ưu đãi đối với dự án đầu tư theo hướng gắn với định hướng phát triển kinh tế - xã hội ở từng vùng kinh tế, từng địa phương.

Đối với các thành phố đã phát triển như: Hà Nội, Tp. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng cần tập trung phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ chất lượng cao, tạo ra giá trị gia tăng lớn, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường trong nước và thế giới để các địa phương này thực sự là đầu tàu kinh tế của cả nước; kiên quyết không lựa chọn dự án FDI tham dụng nhiều lao động, gây ô nhiễm môi trường, phát thải khí nhà kính...

Cục Phó Cục Đầu tư nước ngoài Nguyễn Xuân Quang cũng nhấn mạnh đến 4 yếu tố cần định hình để tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài trong thời gian tới. Đó là phát triển bền vững phải dựa trên cả 3 phương diện kinh tế, xã hội và môi trường; khu vực kinh tế tư nhân cần phát triển vượt bậc; thu hút FDI chú trọng đến chất lượng, chọn lọc và cần tận dụng những cơ hội, lợi thế của cuộc cách mạng công nghệ 4.0.

Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, cần coi trọng chính sách kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước; phát triển công nghiệp hổ trợ; tham gia chuỗi cung ứng giá trị toàn cầu.../.