Kết nối công nghệ số và xanh từ đơn vị nghiên cứu vào doanh nghiệp Việt

Chương trình Uni Tour “Công trình Xanh – Tiêu dùng Xanh”, do Hiệp hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao, Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp (BSA), cùng BSAS - Chương trình Chuẩn hội nhập, phối hợp với các Trường Đại học, cộng đồng doanh nghiệp thực hiện từ tháng 9/2025 đến nay, không chỉ là chuỗi sự kiện giao lưu mà còn là lời kêu gọi hành động thiết thực. Đồng thời, góp phần đưa sản phẩm xanh Việt Nam thực sự cất cánh, chương trình từng bước hiện thực hóa hoạt động kết nối ba nhà: nhà nước, nhà trường và nhà doanh nghiệp trong ứng dụng công nghệ xanh, nghiên cứu và phát triển (R&D) vào đa ngành sản xuất.

Tuy câu chuyện kết nối các nhà không mới, nhưng trong bối cảnh chuyển đổi số và xanh ngày càng trở nên cấp thiết, nhất là trong bối cảnh sản xuất xanh đang bao trùm nền kinh tế và thị trường toàn cầu, chứ không riêng gì tại Việt Nam. Với bối cảnh này, nhà trường cần chủ động hơn trong việc giới thiệu các kết quả nghiên cứu có tiềm năng ứng dụng; doanh nghiệp cần vượt qua tâm lý ngại rủi ro, sẵn sàng đầu tư vào hoạt động R&D như một chiến lược dài hạn thay vì chi phí ngắn hạn. Bởi sản phẩm xanh dựa trên nền tảng ứng dụng công nghệ, là một trong những “chìa khóa” quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam có chỗ đứng vững chắc trên thị trường.

Cụ thể, từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp, bà Từ Lê Thanh Vy - Phó Tổng Giám đốc Công ty Intermix chỉ ra rằng, muốn giữ vững thương hiệu và năng lực cạnh tranh thì bất cứ doanh nghiệp nào cũng phải không ngừng đổi mới sáng tạo, tung ra thị trường sản phẩm mới đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng. Hiện tại, doanh nghiệp đã và đang chủ động phát triển sản phẩm xanh, an toàn và thân thiện với môi trường, nên rất cần công nghệ xanh, ứng dụng khoa học hiện đại.

Bên cạnh đội ngũ nghiên cứu phát triển nội bộ, doanh nghiệp kỳ vọng có thể kết nối nhiều bên như hiệp hội, nhà trường, viện nghiên cứu… để chia sẻ những đề tài nghiên cứu ứng dụng công nghệ vào sản xuất. Hoặc nhà trường, viện nghiên cứu mở cơ chế tiếp nhận đặt hàng từ doanh nghiệp để triển khai dự án nghiên cứu hướng đến giá trị phát triển bền vững cho doanh nghiệp nói riêng, nền kinh tế đất nước nói chung - bà Vy đề xuất.

Tương tự, nhằm bắt kịp nền kinh tế số và xanh, ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt chủ động tìm kiếm và đưa công nghệ xanh vào chuỗi sản xuất, kinh doanh. Đồng hành cùng doanh nghiệp, nhiều hiệp hội doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đã nỗ lực kết nối các bên từ chính quyền địa phương đến nhà trường, nhà nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình sản xuất và khai thác hiệu quả những nguyên liệu mới.

Ghi nhận tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy, nhiều trường đại học và viện nghiên cứu sở hữu một kho tàng tri thức và công trình nghiên cứu dồi dào, từ các phát minh về vật liệu mới, công nghệ sinh học cho đến các giải pháp sản xuất sạch. Tuy nhiên, thương mại hóa những nghiên cứu thành sản phẩm đòi hỏi sự kết nối, hợp tác hiệu quả giữa các nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp.

Mới đây, tại tại tọa đàm “Khoa học ứng dụng cho sản phẩm xanh Việt Nam”, trong khuôn khổ Chương trình Uni Tour, ThS Văn Chí Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên cũng chia sẻ, muốn đáp ứng được nền kinh tế chuyển đổi số và xanh, việc nghiên cứu và đào tạo cũng phải chuyển mình. Nhà trường đã xác định nhiệm vụ trong giai đoạn tới là đồng hành cùng sản xuất bền vững. Song song đó, chuẩn bị đa dạng nguồn lực về cơ sở vật chất, đội ngũ tiếp nhận các nhiệm vụ khoa học, bài toán phát sinh trong quá trình sản xuất theo tiêu chuẩn số và xanh mà doanh nghiệp có nhu cầu.

Ông Nam cho rằng, giải pháp kết nối giữa 3 nhà (Nhà nước - Nhà trường và Nhà doanh nghiệp) là hoạt động có ý nghĩa thúc đẩy mở ra nhiều cơ hội hợp tác cho nhà trường và doanh nghiệp, nhất là trong hoạt động nghiên cứu phát triển những ngành sản xuất đòi hỏi ứng dụng công nghệ cao. Đặc biệt, doanh nghiệp chuyển hướng sang tiêu chuẩn xanh và mô hình sản xuất bền vững là xu thế không thể đảo ngược. Do đó trách nhiệm của cơ sở nghiên cứu và đào tạo là phải có tầm nhìn “đi trước một bước”.

Bà Vũ Kim Hạnh - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao đánh giá, vai trò của kết nối 3 nhà; trong đó mối liên kết giữa doanh nghiệp và nhà nghiên cứu góp phần đảm bảo nghiên cứu không dừng lại ở phòng thí nghiệm mà thực sự được ứng dụng vào sản xuất. Khi các trường đại học chủ động đồng hành cùng doanh nghiệp, không chỉ giúp thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thực tế mà còn tạo ra đội ngũ nhân lực sẵn sàng đưa sản phẩm xanh Việt Nam đến với thị trường trong nước và quốc tế.

Mặt khác, trong xây dựng một nền sản xuất bền vững thì việc đào tạo nhân sự xanh không thể chỉ dừng lại ở lý thuyết, vì sinh viên luôn cần được tiếp xúc với môi trường thực tiễn, ứng dụng tri thức khoa học vào sản xuất. Qua đó, sinh viên không chỉ được trang bị kỹ năng quản lý quy trình xanh, đánh giá vòng đời sản phẩm, hiểu được tiêu chuẩn quốc tế…, mà được trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp.

Chương trình Uni Tour “Công trình Xanh – Tiêu dùng Xanh” được khởi động và hướng đến mục tiêu kết nối giữa nhà doanh nghiệp với nhà trường trong các nhà nghiên cứu để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D). Bởi chính R&D là một trong những hoạt động nuôi sống hàng Việt Nam nói chung hay hàng Việt Nam chất lượng cao nói riêng.

Đến nay, Chương trình Uni Tour “Công trình Xanh – Tiêu dùng Xanh” đã kết nối cộng đồng doanh nghiệp đến với hệ thống Trường Đại học Quốc tế Miền Đông (EIU); Trường Đại học Bách Khoa– Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh; Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh… Ngược lại, chương trình cũng đưa sinh viên, giảng viên và cộng đồng doanh nghiệp đến tham quan, trải nghiệm tại cùng nhà máy sản xuất của một số công ty.