Hồ tiêu, quế dịch chuyển thị trường xuất khẩu

Đáng chú ý, cơ cấu thị trường đang có sự dịch chuyển khi nhu cầu tại châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, tiếp tục tăng đối với hồ tiêu; ngược lại các thị trường ngoài châu Á ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với mặt hàng quế.

Theo thống kê của Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), trong tháng 8/2026, Việt Nam xuất khẩu 21.724 tấn hồ tiêu, kim ngạch đạt 140,9 triệu USD, giảm 4,5% về lượng và 4,3% về giá trị so với tháng 7, nhưng vẫn tăng 1,2% về lượng so với cùng kỳ năm 2025.

Tính chung 8 tháng, Việt Nam xuất khẩu 190.153 tấn hồ tiêu, kim ngạch đạt 1,2 tỷ USD, tăng 14,2% về lượng và tăng 8,9% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Châu Á tiếp tục dẫn đầu thị trường xuất khẩu với sản lượng 88.441 tấn, tăng 12,5% và chiếm 46,5% tổng lượng xuất khẩu; trong đó, xuất khẩu vào Trung Quốc tăng mạnh 54,3%, đạt 20.495 tấn; Thái Lan tăng 71,5%, đạt 7.753 tấn. Ngược lại, xuất khẩu sang Ấn Độ giảm 23,6%, còn 7.914 tấn.

Khu vực châu Mỹ đạt 49.830 tấn, tăng 26,4%, chiếm 26,2% tổng lượng xuất khẩu. Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường đơn lẻ lớn nhất với 44.349 tấn, tăng 24,2% so với cùng kỳ và chiếm 23,3% tổng lượng hồ tiêu xuất khẩu của Việt Nam. Sản lượng xuất khẩu hồ tiêu vào châu Âu trong 8 tháng đạt 40.892 tấn, tăng 7,8%; trong đó, Hà Lan tăng mạnh 42,2%, đạt 6.965 tấn, ngược lại thị trường Đức giảm 16,5%, xuống 7.329 tấn. Xuất khẩu sang châu Phi đạt gần 11.000 tấn, tăng 4,1%.

Giá xuất khẩu bình quân tiêu đen trong 8 tháng đạt 6.372 USD/tấn, giảm 4,4% so với cùng kỳ năm trước; tiêu trắng đạt 8.386 USD/tấn, giảm 4%. Điều này cho thấy tăng trưởng kim ngạch hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào khả năng tăng sản lượng xuất khẩu, trong khi giá chưa tạo thêm động lực rõ nét.

Như vậy, dù xuất khẩu tháng 8 có sự chững lại so với tháng trước, bức tranh chung sau 8 tháng vẫn cho thấy hồ tiêu Việt Nam duy trì được đà tăng trưởng khá, với sự hỗ trợ từ cả thị trường truyền thống và một số thị trường đang mở rộng nhu cầu. Trong bối cảnh nguồn cung nội địa suy giảm, các doanh nghiệp chế biến – xuất khẩu hồ tiêu trong nước tiếp tục duy trì việc nhập khẩu nguyên liệu. Tính chung 8 tháng, Việt Nam nhập khẩu hơn 47.000 tấn hồ tiêu, kim ngạch đạt 270,3 triệu USD, tăng 36,1% về lượng và 19,8% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, cơ cấu nguồn cung có sự dịch chuyển mạnh. Campuchia cung cấp 26.980 tấn, tăng tới 216% so với cùng kỳ và chiếm 57,4% tổng lượng nhập khẩu. Trong khi đó, nhập khẩu từ Brazil giảm 28%, còn 7.753 tấn và chiếm 26,8% tổng lượng nhập khẩu; Indonesia đạt 4.684 tấn, giảm 26%, chiếm khoảng 10%.

Theo VPSA, việc nhập khẩu hồ tiêu gia tăng, đặc biệt từ Campuchia, cho thấy các doanh nghiệp đang chủ động bổ sung nguyên liệu cho chế biến và xuất khẩu. Đây cũng là một chỉ dấu cho thấy bài toán vùng nguyên liệu trong nước đang ngày càng trở nên quan trọng đối với khả năng duy trì tăng trưởng xuất khẩu trong những năm tới.

Đối với mặt hàng quế, xuất khẩu trong tháng 8/2026 đạt 10.348 tấn, kim ngạch 27,4 triệu USD, giảm 12,2% về lượng và 9,5% về giá trị so với tháng 7. Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm 2025, lượng xuất khẩu vẫn tăng 12%, cho thấy nhu cầu đối với quế Việt Nam đang duy trì ở mức khá. Châu Á tiếp tục là khu vực tiêu thụ lớn nhất với 6.278 tấn, chiếm 60,7% tổng lượng xuất khẩu, nhưng giảm mạnh 22,3% so với tháng trước và chỉ tăng 0,3% so với cùng kỳ. Ấn Độ tiếp tục giữ vị trí thị trường lớn nhất với 3.390 tấn, chiếm 32,8% tổng lượng xuất khẩu quế trong tháng, giảm 33,5% so với tháng 7 nhưng tăng 4,5% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, Bangladesh nổi lên là điểm sáng mới khi lượng quế xuất khẩu đạt 994 tấn, tăng 77,8% so với tháng trước và tăng 76,9% so với cùng kỳ. Đặc biệt, châu Mỹ tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng tích cực. Xuất khẩu sang khu vực này đạt 2.651 tấn, tăng 23,8% so với tháng 7 và tăng 49,9% so với cùng kỳ. Riêng Hoa Kỳ đạt 1.538 tấn, tăng 7,1% so với tháng trước và tăng 25,7% so với cùng kỳ.

Tính chung 8 tháng, Việt Nam xuất khẩu được 83.433 tấn quế, đạt 213,9 triệu USD, tăng nhẹ 0,5% về lượng và 1,6% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Như vậy, lượng quế xuất khẩu gần như đi ngang so với năm trước, trong khi kim ngạch chỉ tăng nhẹ. Về tổng thể, châu Á vẫn là khu vực tiêu thụ lớn nhất với mặt hàng quế Việt Nam, với 56.363 tấn, chiếm 67,6% tổng lượng xuất khẩu nhưng giảm 8,2% so với cùng kỳ. Ấn Độ đạt 32.920 tấn, chiếm 39,5%, giảm nhẹ 0,4%. Một số thị trường châu Á giảm khá mạnh như UAE giảm 29%, Trung Quốc giảm 37,5% và Indonesia giảm 37,7%.

Điểm đáng chú ý là tăng trưởng mạnh đang diễn ra tại các thị trường ngoài châu Á. Theo đó, xuất khẩu quế vào châu Mỹ tăng 35,1%; riêng Hoa Kỳ tăng 29,3%, chiếm 13,6% tổng lượng quế xuất khẩu của Việt Nam. Châu Âu tăng 4,3%, trong khi châu Phi tăng mạnh 24,8%. Sự mở rộng tại các thị trường này đã góp phần bù đắp đáng kể cho mức sụt giảm tiêu thụ quế tại châu Á.

Ở chiều ngược lại, trong 8 tháng, Việt Nam nhập khẩu 4.438 tấn quế, kim ngạch đạt 9,4 triệu USD, tăng 43,1% về lượng và 27,7% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Indonesia tiếp tục là nguồn cung lớn nhất với 2.902 tấn, chiếm 65,4% tổng lượng nhập khẩu, tăng 30,7%. Trung Quốc đạt 986 tấn, chiếm 22,2%, tăng tới 185% so với cùng kỳ năm trước. Hai thị trường này chiếm tới 87,6% tổng lượng quế nhập khẩu của Việt Nam.

Ông Lê Việt Anh, Tổng Thư ký VPSA cho biết, mục tiêu của ngành hồ tiêu và gia vị năm 2026 là xuất khẩu 2,2 tỷ USD, trong đó riêng hồ tiêu khoảng 1,7 tỷ USD; quế, hồi và các loại gia vị khác khoảng 500 triệu USD. Trong tháng 8, xuất khẩu sang Hoa Kỳ và EU có xu hướng giảm do tác động của thuế bổ sung và cước vận chuyển tăng cao. Tuy nhiên, nhìn chung nhu cầu hồ tiêu thế giới vẫn duy trì mức tăng ổn định. Vì vậy, hoàn thành mục tiêu xuất khẩu năm 2026 không quá khó khăn, dù tốc độ tăng trưởng có thể không đạt kỳ vọng "2 con số".

Thực tế 8 tháng qua cho thấy, hồ tiêu đang có lợi thế rõ hơn so với quế về tốc độ tăng trưởng. Trong khi lượng hồ tiêu xuất khẩu tăng 14,2%, quế chỉ tăng 0,5%. Điểm chung cả hai ngành hàng đều đang đứng trước yêu cầu giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, đồng thời gia tăng tỷ trọng các sản phẩm có giá trị cao. Việc xuất khẩu hồ tiêu sang Trung Quốc tăng mạnh, cùng với sự mở rộng tại một số thị trường khác, cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn đáng kể. Với quế, mức tăng trưởng cao tại châu Mỹ, châu Âu và châu Phi cũng cho thấy khả năng mở rộng thị trường ra ngoài khu vực châu Á.

Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sinh nhận định, dù chịu tác động về thuế quan, thị phần hồ tiêu Việt Nam tại Hoa Kỳ vẫn khá vững chắc bởi nước này đang phụ thuộc vào nguồn cung nhập khẩu. Thêm vào đó, gần đây thị trường châu đang Á có tiềm năng rất lớn với tốc độ tăng trưởng nhanh và sức mua ngày càng cao. Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên tìm một thị trường mới thay thế Hoa Kỳ mà hướng tới đa dạng hóa để không phụ thuộc quá lớn vào bất kỳ thị trường nào.

Theo ông Phan Minh Thông, Việt Nam từng có lợi thế về sản lượng hồ tiêu lớn nhưng hiện nay không còn nhiều dư địa để tăng sản lượng. Hơn nữa xuất khẩu thô vừa chịu áp lực cạnh tranh lớn vừa không mang lại nhiều giá trị cho cả doanh nghiệp và nông dân. Để duy trì vị thế cho hồ tiêu Việt Nam trên thị trường thế giới, những năm gần đây, doanh nghiệp Việt Nam đã đầu tư xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp bền vững, liên kết chặt chẽ với nông dân để tạo nguồn nguyên liệu chất lượng. Đồng thời đầu tư xây dựng nhà máy chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và đưa thương hiệu nông sản Việt Nam ra thị trường quốc tế.