Xuất khẩu hồ tiêu tăng trưởng tích cực, ngành gia vị tập trung nâng cao giá trị

Dù đối diện nhiều thách thức từ nguồn cung nội địa sụt giảm, thị trường xuất khẩu liên tục biến động, xuất khẩu hồ tiêu 7 tháng của năm 2026 vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, trong khi xuất khẩu quế gần như ổn định và hoa hồi có xu hướng giảm.

Diễn biến này cho thấy nhu cầu thị trường vẫn còn dư địa, song ngành gia vị Việt Nam cần chuyển mạnh từ tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng, chế biến sâu và đa dạng hóa thị trường.

Theo thống kê sơ bộ của Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA), tháng 7/2026, Việt Nam xuất khẩu 22.743 tấn hồ tiêu, kim ngạch đạt 147,3 triệu USD, giảm 1,6% về lượng và 2,6% về giá trị so với tháng 6, nhưng vẫn tăng 8,8% về lượng so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 7 tháng, Việt Nam xuất khẩu 168.429 tấn hồ tiêu, đạt 1,087 tỷ USD, tăng 16,1% về lượng và 10,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Về cơ cấu thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực xuất khẩu lớn nhất với 76.845 tấn, tăng 12,3% so với cùng kỳ và chiếm 45,6% tổng lượng xuất khẩu. châu Mỹ đạt 45.470 tấn, tăng mạnh 34%, chiếm 27%; châu Âu đạt 36.140 tấn, tăng 7,5%, chiếm 21,5%. Xuất khẩu sang châu Phi cũng tăng 10%, đạt 9.964 tấn.

Trong các thị trường đơn lẻ, Hoa Kỳ tiếp tục dẫn đầu với 40.712 tấn, tăng 31,8% so với cùng kỳ. Trung Quốc đạt 17.110 tấn, tăng 55,8%; Hà Lan đạt 6.136 tấn, tăng 48,8%; Thái Lan đạt 6.913 tấn, tăng tới 88,7%. Ngược lại, xuất khẩu sang Đức giảm 18,1% và Ấn Độ giảm 26,4%.

Ở chiều ngược lại, tháng 7 các doanh nghiệp Việt Nam đã nhập 3.614 tấn hồ tiêu, trị giá 21,6 triệu USD, giảm mạnh so với tháng 6 nhưng vẫn tăng 13,8% về lượng so với cùng kỳ. Lũy kế 7 tháng, nhập khẩu hồ tiêu đạt 48.812 tấn, kim ngạch 279,3 triệu USD, tăng 55,1% về lượng và 43% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Campuchia là nguồn cung lớn nhất với 25.413 tấn, tăng 256,9%, chiếm 52,1% tổng lượng nhập khẩu. Diễn biến này cho thấy ngoài sản xuất, Việt Nam còn là trung tâm chế biến, thương mại sản phẩm giá trị gia tăng trong chuỗi cung ứng hồ tiêu toàn cầu.

Trong khi hồ tiêu tăng trưởng khá, xuất khẩu quế có xu hướng chững lại. Tháng 7/2026, Việt Nam xuất khẩu 11.788 tấn quế, kim ngạch 30,3 triệu USD, giảm 6,5% về lượng và 5,1% về giá trị so với tháng trước, nhưng tăng 13,6% về lượng so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 7 tháng, xuất khẩu quế đạt 73.085 tấn, kim ngạch 186,5 triệu USD, giảm nhẹ 1% về lượng và 0,6% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Châu Á vẫn là thị trường chủ lực của quế với sản lượng xuất khẩu đạt 50.085 tấn, chiếm 68,5% tổng lượng xuất khẩu nhưng giảm 9,1% so với cùng kỳ. Trong khi đó, xuất khẩu sang châu Mỹ đạt 15.108 tấn, tăng 32,8%; châu Âu đạt 5.644 tấn, tăng 1,6%; châu Phi đạt 2.248 tấn, tăng 28,3%. Ấn Độ vẫn là thị trường đơn lẻ lớn nhất với 29.530 tấn, chiếm 40,4% tổng lượng xuất khẩu, giảm nhẹ 0,9%. Có thể thấy, dư địa mở rộng thị trường quế vẫn còn, nhất là tại châu Mỹ và châu Phi, trong bối cảnh thị trường châu Á đang có xu hướng giảm.

Đối với hoa hồi, tháng 7 Việt Nam xuất khẩu 1.191 tấn, trị giá  4,8 triệu USD, giảm 19,2% về lượng và 19% về giá trị so với tháng 6, nhưng tăng mạnh 97,8% về lượng so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 7 tháng, Việt Nam xuất khẩu 8.434 tấn hoa hồi, đạt 33,4 triệu USD, giảm 9,1% về lượng và 6,2% về giá trị so với cùng kỳ.

Khu vực châu Á vẫn là nơi tiêu thụ hoa hồi chủ lực với sản lượng đạt 6.474 tấn, chiếm 76,8% tổng lượng xuất khẩu nhưng giảm 18,4%; riêng Ấn Độ đạt 5.220 tấn, chiếm 61,9%, giảm 25,2%. Ngược lại, xuất khẩu hoa hồi sang châu Mỹ đạt 1.280 tấn, tăng 33,2%, trong khi châu Âu đạt 633 tấn, tăng 81,9%. Diễn biến này cho thấy nhu cầu hoa hồi tại các thị trường ngoài châu Á đang có xu hướng tích cực, tạo thêm dư địa để doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường và giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Về xu hướng thị trường hồ tiêu và gia vị, ông Lê Việt Anh, Tổng Thư ký VPSA thông tin, trong ngắn hạn, giá hồ tiêu được dự báo tiếp tục ổn định nếu tình hình địa chính trị thế giới không có nhiều biến động. Nếu căng thẳng tại Trung Đông được giải quyết, giá có thể tăng trở lại do lượng tồn kho tại các thị trường nhập khẩu đã xuống thấp, trong khi nguồn cung từ các quốc gia sản xuất lớn đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm.

Tuy nhiên, thị trường Hoa Kỳ cũng đặt ra thách thức mới khi nước này áp dụng mức thuế nhập khẩu 12,5% đối với hàng hóa Việt Nam. Chính sách này có thể làm tăng chi phí nhập khẩu, khiến doanh nghiệp nhập khẩu thận trọng hơn trong ký kết hợp đồng và đàm phán giá.

Dù vậy, VPSA đánh giá tác động đối với ngành hồ tiêu sẽ không quá lớn khi các quốc gia cạnh tranh cũng chịu mức thuế tương tự. Hơn nữa Hoa Kỳ vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung hồ tiêu nhập khẩu và Việt Nam đang là nhà cung cấp lớn cho thị trường này. Do đó xuất khẩu hồ tiêu sang Hoa Kỳ được kỳ vọng vẫn duy trì ổn định trong trung và dài hạn.

Một tín hiệu tích cực là số lượng cảnh báo của Liên minh châu Âu đối với hồ tiêu và gia vị Việt nam đã giảm từ 34 trường hợp trong nửa đầu năm 2025 xuống 22 trường hợp cùng kỳ năm 2026; riêng hồ tiêu giảm từ 5 xuống 3 trường hợp. Kết quả này cho thấy những chuyển biến tích cực trong kiểm soát chất lượng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và ý thức tuân thủ tiêu chuẩn của nông dân, doanh nghiệp xuất khẩu.

Theo ông Ngô Xuân Nam, Phó giám đốc Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về Vệ sinh Dịch tễ và Kiểm dịch Động thực vật Việt Nam (SPS Việt Nam), xu hướng sản xuất bền vững và phát triển chuỗi giá trị hồ tiêu carbon thấp đang trở thành yêu cầu bắt buộc. Khách hàng quốc tế không chỉ quan tâm đến hương vị mà còn đòi hỏi sự minh bạch trong truy xuất nguồn gốc và khả năng tuân thủ các tiêu chuẩn về môi trường, phát thải.

Về lâu dài, ông Lê Việt Anh, Tổng Thư ký VPSA cho rằng, bài toán của ngành hồ tiêu và gia vị Việt Nam không còn là mở rộng diện tích để tăng sản lượng. Sau hơn 20 năm giữ vị trí quốc gia xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới khi dư địa mở rộng diện tích canh tác gần như không còn.

Quỹ đất ngày càng hạn chế, cạnh tranh với nhiều loại cây trồng khác, trong khi các quy định mới tại thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với sản xuất. Do đó, ngành hồ tiêu không thể tiếp tục dựa vào tăng sản lượng hay cạnh tranh bằng giá thấp mà phải chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng.

Tương tự với quế, hồi và các loại gia vị khác, VPSA khuyến nghị doanh nghiệp đầu tư mạnh hơn vào vùng nguyên liệu đạt chuẩn, tăng cường liên kết với nông dân, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường nhập khẩu. Song song đó, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng với xu hướng tiêu dùng xanh thông qua phát triển nông nghiệp tái sinh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải carbon và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước.