Hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế nhà nước

Theo dự thảo Tờ trình của Bộ Tài chính, dự thảo Nghị quyết cụ thể hóa 3 chính sách đặc biệt đối với các nội dung quan trọng, mang tính mới, đột phá cho phát triển kinh tế nhà nước, trong đó có chính sách ưu đãi đối với doanh nghiệp nhà nước mạnh, có quy mô lớn đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược được áp dụng các cơ chế ưu đãi.

Theo đó, doanh nghiệp được sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp để tăng vốn điều lệ; được trích tối đa 10% trên phần lợi nhuận vượt kế hoạch từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối hàng năm của doanh nghiệp để hình thành quỹ thưởng.

Doanh nghiệp nhà nước đầu tư, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cũng được áp dụng các cơ chế ưu đãi. Cụ thể, doanh nghiệp nhà nước được chủ động sử dụng Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp (gọi tắt là Quỹ) để đầu tư máy móc, thiết bị, phòng thí nghiệm, trung tâm dữ liệu phục vụ trực tiếp đổi mới dây chuyền sản xuất và chuyển đổi số; phối hợp với Nhà nước (thông qua Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia - NAFOSTED) thực hiện cơ chế đồng tài trợ đối với các dự án công nghệ xanh, công nghệ có quy mô lớn và tính lan tỏa cao.

Doanh nghiệp được giữ lại toàn bộ hoặc một phần lợi nhuận hợp pháp phát sinh để tái đầu tư cho Quỹ, trên cơ sở bảo đảm công khai, minh bạch, hạch toán đầy đủ và chịu trách nhiệm trước pháp luật; góp vốn hình thành, tham gia góp vốn hoặc liên kết thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm; được loại trừ trách nhiệm đối với rủi do mang tính khách quan trong trường hợp đã thực hiện đầy đủ quy trình ra quyết định, quản trị rủi ro, công khai, minh bạch và không có hành vi vi phạm pháp luật.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp nhà nước còn được miễn/giảm thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng cho các máy móc, thiết bị, linh kiện là một phần không thể tách rời của hợp đồng chuyển giao công nghệ hoặc thương vụ mua bán và sáp nhập; được sử dụng tài sản trí tuệ, bản quyền công nghệ để góp vốn thành lập doanh nghiệp mới hoặc liên doanh, liên kết với tư nhân nhằm thương mại hóa sản phẩm.

Tại Hội đồng thẩm định, nhiều thành viên cho rằng hồ sơ dự án Nghị quyết còn khá sơ sài, chưa làm rõ được một số nội dung cấp bách. Một số nội dung chỉ mang tính liệt kê mà chưa chỉ ra được khác với pháp luật hiện hành như thế nào, tại sao cần quy định khác; nhiều nội dung không thuộc thẩm quyền của Quốc hội...

Kết luận phiên họp Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú khẳng định sự cần thiết ban hành Nghị quyết để thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước. Tuy nhiên, phạm vi điều chỉnh chưa rõ ràng, không có trọng tâm, trọng điểm; các nội dung trong dự thảo Nghị quyết cơ bản thuộc thẩm quyền của Chính phủ… Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo về hoàn thiện lại hồ sơ, gửi thẩm định lại sớm nhất có thể./.