Hội chợ mùa Thu 2025: Thương mại trong nước - Động lực nội sinh của nền kinh tế

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, thị trường trong nước tiếp tục khẳng định vai trò là trụ cột của nền kinh tế, là “bệ đỡ” quan trọng giúp ổn định sản xuất, tiêu dùng và đảm bảo tăng trưởng bền vững.

Nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển thương mại trong giai đoạn mới, chiều 28/10 tại Hà Nội, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã tổ chức Diễn đàn Thương mại trong nước năm 2025 với chủ đề “Định hướng phát triển thương mại trong nước trong kỷ nguyên mới”. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Hội chợ Mùa Thu lần thứ nhất năm 2025.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nhấn mạnh, thị trường nội địa Việt Nam đang đóng vai trò trụ cột trong việc bảo đảm ổn định vĩ mô và phát triển bền vững của nền kinh tế. Trong khi thế giới phải đối mặt với những bất định về tăng trưởng, chuỗi cung ứng đứt gãy, xung đột thương mại và biến động địa chính trị, thì sức cầu trong nước chính là “bệ phóng” giúp kinh tế Việt Nam duy trì đà phát triển, đảm bảo an sinh xã hội và củng cố niềm tin người tiêu dùng.

Theo ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, bước vào giai đoạn phát triển mới, “thương mại trong nước cần được nhìn nhận không chỉ là không gian lưu thông hàng hóa, mà còn là động lực nội sinh của nền kinh tế”. Từ nhận thức đó, Bộ Công Thương xác định bốn định hướng chiến lược nhằm phát triển thị trường trong nước một cách toàn diện, đồng bộ và bền vững.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đang phối hợp với các địa phương từng bước nâng cấp hệ thống chợ truyền thống theo hướng văn minh, hiện đại, song vẫn bảo tồn giá trị văn hóa và vai trò gắn kết cộng đồng. Mô hình “chợ thông minh” ứng dụng công nghệ số sẽ được triển khai, giúp minh bạch thông tin hàng hóa, kết nối người bán và người mua, góp phần thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa. Cùng với đó là chủ trương đầu tư hệ thống kho bãi, logistics xanh, trung tâm phân phối hàng hóa hiện đại, đảm bảo chuỗi cung ứng trong nước hoạt động trơn tru, hiệu quả, thân thiện với môi trường.

Một trụ cột quan trọng khác là hoàn thiện khung pháp lý cho thương mại điện tử, lĩnh vực đang phát triển nhanh nhất trong thương mại nội địa. Bộ Công Thương đang khẩn trương hoàn thiện Luật Thương mại điện tử (sửa đổi) nhằm tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trên không gian mạng.

Trọng tâm là xây dựng nền tảng thương mại điện tử quốc gia, kết nối các sàn giao dịch hiện có, tích hợp thanh toán, logistics và truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng công nghệ blockchain, mã QR, RFID để đảm bảo tính minh bạch và an toàn. Song hành với đó, ngành công thương đang hướng tới việc hình thành hệ sinh thái chuyển đổi số doanh nghiệp, khuyến khích các cơ sở sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ ứng dụng công nghệ vào quy trình quản lý, bán hàng và chăm sóc khách hàng.

Đặc biệt là hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh. Bộ Công Thương đang rà soát, sửa đổi các quy định quản lý thị trường bán lẻ, tiêu chuẩn và quy chuẩn hạ tầng thương mại theo hướng hiện đại, phù hợp với thông lệ quốc tế. Việc tăng cường tính minh bạch, giảm rào cản hành chính và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư mà còn củng cố niềm tin vào thị trường nội địa, nơi hàng Việt được tôn vinh, bảo vệ và phát triển bền vững.

Ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, trong kỷ nguyên công nghiệp 4.0 và hội nhập quốc tế sâu rộng, thương mại trong nước cần chuyển mình mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Thị trường nội địa không chỉ là nơi tiêu thụ sản phẩm, mà là “động cơ” thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm và bảo đảm an sinh xã hội. Đặc biệt, những thay đổi trong hành vi tiêu dùng, xu hướng sống xanh, tiêu dùng bền vững và kinh tế tuần hoàn đang đặt ra yêu cầu mới cho quản lý nhà nước và doanh nghiệp, đó là phát triển thị trường theo hướng nhân văn, thân thiện và minh bạch.

Từ nền tảng đó, Bộ Công Thương tiếp tục cụ thể hóa nhiều chiến lược lớn như: Chiến lược phát triển thương mại trong nước đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045; Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2050; Chương trình phát triển thị trường trong nước và kích cầu tiêu dùng giai đoạn 2025 - 2027; cùng với Chiến lược phát triển logistics và thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Những chiến lược này không chỉ giúp định hình bức tranh toàn cảnh của thị trường nội địa, mà còn mở ra hướng đi bền vững cho doanh nghiệp Việt Nam trong thời kỳ mới.

Bà Trần Thị Phương Lan – Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam nhấn mạnh, thị trường bán lẻ Việt Nam đang ở ngưỡng chuyển đổi lớn, từ mô hình truyền thống sang hiện đại, từ tiêu dùng đại trà sang tiêu dùng thông minh và bền vững. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là vô vàn thách thức: cạnh tranh gay gắt giữa các thương hiệu trong - ngoài nước, lạm phát, chi phí đầu vào tăng, chuỗi logistics chưa hoàn thiện, thiếu nhân lực quản lý chuyên nghiệp và hành vi tiêu dùng thay đổi quá nhanh.

Để thích ứng, các doanh nghiệp bán lẻ cần đồng thời thực hiện nhiều giải pháp chiến lược, trong đó trọng tâm là chuyển đổi số, phát triển hạ tầng thương mại, và nâng cao trải nghiệm người tiêu dùng. Chuyển đổi số toàn diện là xu hướng không thể đảo ngược. Doanh nghiệp cần đầu tư hệ thống bán hàng đa kênh (omnichannel), ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý đơn hàng, dự báo tồn kho và cá nhân hóa khuyến mãi. Mục tiêu là giảm thời gian xử lý đơn hàng, tăng tỉ lệ chuyển đổi và cải thiện doanh thu trên nền tảng số.

Cùng đó, nâng cấp logistics và phát triển chuỗi cung ứng lạnh là điều kiện tiên quyết cho mô hình bán lẻ hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh xu hướng “mua sắm nhanh” và nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tươi sống tăng mạnh. Ngoài ra, đầu tư vào mô hình cửa hàng trải nghiệm (phygital) - nơi kết hợp giữa không gian vật lý và nền tảng số, giúp người tiêu dùng vừa thử sản phẩm trực tiếp, vừa đặt mua online đang trở thành hướng đi mới của nhiều nhà bán lẻ. Việc tối ưu không gian, cá nhân hóa dịch vụ, gia tăng tương tác sẽ là chìa khóa giữ chân khách hàng trong kỷ nguyên hậu đại dịch.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tiếp cận kênh thương mại điện tử, cung cấp giải pháp logistics giá rẻ, chuẩn hóa nhãn mác, truy xuất nguồn gốc để mở rộng tiêu thụ hàng Việt. Cùng với đó là thúc đẩy thanh toán số và fintech, đảm bảo giao dịch an toàn, minh bạch và thuận tiện.

Đặc biệt, AI và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) sẽ là “vũ khí cạnh tranh mới” trong bán lẻ. Các công nghệ này giúp doanh nghiệp hiểu sâu hơn nhu cầu khách hàng, dự báo xu hướng tiêu dùng, tối ưu tồn kho và chiến lược định giá linh hoạt. Không thể bỏ qua xu hướng bán lẻ xanh và kinh tế tuần hoàn – hướng đi phù hợp với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Ngoài ra, bà Lan cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: “Công nghệ có thể thay đổi nhanh, nhưng yếu tố con người vẫn là nền tảng. Đội ngũ nhân viên bán lẻ cần được tái đào tạo về kỹ năng số, phân tích dữ liệu và chăm sóc khách hàng thông minh để thích ứng với kỷ nguyên mới”.

Để thị trường phát triển bền vững, bà Trần Thị Phương Lan kiến nghị, cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp phát triển hạ tầng thương mại tại vùng sâu, vùng xa, hải đảo; thu hút đầu tư FDI vào lĩnh vực logistics, công nghệ thông tin và thương mại điện tử; đồng thời ban hành các cơ chế hỗ trợ tài chính, đào tạo nhân lực, và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước. Song song đó, cần xây dựng hàng rào kỹ thuật hợp lý để bảo vệ thị trường trong nước, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam chủ động hội nhập quốc tế và đón đầu các xu hướng kinh doanh mới.

“Với các giải pháp đổi mới toàn diện, thị trường bán lẻ Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để phục hồi mạnh mẽ, vươn lên trở thành một trong những thị trường hấp dẫn nhất khu vực Đông Nam Á”, bà Lan khẳng định.