Hội chợ thương mại: Từ truyền thống đến trụ cột xúc tiến và đầu tư quốc gia

Trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ của hoạt động xúc tiến thương mại trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, mô hình hội chợ thương mại đang được định hình lại theo hướng chuyên nghiệp, đa chức năng và mang tầm chiến lược quốc gia. Việc tổ chức hội chợ không còn dừng ở trưng bày bán hàng mà đang trở thành nền tảng kết nối giao thương, thu hút đầu tư, phát triển hệ sinh thái dịch vụ và quảng bá hình ảnh quốc gia. Đây là những nội dung được các diễn giả bàn thảo tại Tọa đàm Nâng tầm hội chợ thương mại trở thành kênh xúc tiến thương mại, kinh tế đầu tư quốc gia do Tạp chí Công Thương tổ chức ngày 26/11.

Ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, thành công lớn nhất của Hội chợ mùa Thu vừa qua là mô hình kết hợp đồng thời xúc tiến thương mại, xúc tiến đầu tư và quảng bá văn hóa du lịch, qua đó truyền tải hình ảnh Việt Nam năng động, sáng tạo và hội nhập mạnh mẽ.

Theo ông Vũ Bá Phú, hội chợ không chỉ dừng ở mô hình “đi hội – đi chợ”, mà đang được nâng cấp thành kênh xúc tiến thương mại, đầu tư quốc gia mang tính hệ thống. Bộ Công Thương đã xây dựng kế hoạch chuỗi hội chợ 5 năm, bắt đầu từ năm 2026 với ba kỳ mỗi năm: mùa Xuân, mùa Hạ và mùa Thu. Mỗi kỳ sẽ có triển lãm chuyên ngành theo chuỗi giá trị, được thiết kế phù hợp với lịch hội chợ quốc tế để thu hút tối đa nhà mua hàng và doanh nghiệp nước ngoài.

Với định hướng này, hội chợ sẽ trở thành nơi hội tụ giao thương, kết nối đầu tư, nghiên cứu phát triển sản phẩm mới và tổ chức diễn đàn chuyên ngành. Sự đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và mô hình hợp tác công tư sẽ tạo động lực để Việt Nam trở thành trung tâm hội chợ, triển lãm và xúc tiến thương mại của khu vực.

Bà Trần Thị Thanh Mỹ, Phó Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Sydney, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Australia chia sẻ, Thương vụ đã tổ chức đoàn doanh nghiệp Australia hoạt động trong lĩnh vực blockchain, AI, linh kiện ô tô, dược phẩm, dịch vụ giáo dục, tài chính và chăm sóc sức khỏe tham gia Hội chợ Mùa Thu. Đặc biệt, doanh nghiệp Australia đánh giá cao việc tổ chức, hỗ trợ và bày tỏ mong muốn tiếp tục tham dự các chương trình xúc tiến thương mại của Việt Nam trong thời gian tới.

Với mô hình tổ chức đồng bộ, sáng tạo và gắn với chuyển đổi số như hiện nay, hội chợ thương mại hoàn toàn có thể trở thành một kênh xúc tiến thương mại và đầu tư quốc gia. Không chỉ là nơi trưng bày sản phẩm, hội chợ đang mở rộng thành nền tảng kết nối B2B, hội thảo chuyên đề, sự kiện xúc tiến quy mô lớn, giúp doanh nghiệp tiếp cận đối tác, hệ thống phân phối và thị trường quốc tế.

Từ kinh nghiệm tại Australia, các hội chợ lớn như FineFood hay Global Sourcing đều được tổ chức bài bản, ứng dụng công nghệ mạnh, thu hút doanh nghiệp, hiệp hội và thậm chí cả chính quyền địa phương tham gia. Đây là xu hướng quốc tế mà Việt Nam đang tiệm cận khi xây dựng mô hình chuỗi hội chợ theo mùa và theo chuỗi giá trị từ năm 2026.

Với định hướng đúng và sự phối hợp giữa các bộ ngành, thương vụ và doanh nghiệp, hội chợ thương mại tại Việt Nam sẽ tiếp tục nâng tầm, trở thành kênh kết nối hiệu quả giữa thị trường trong nước và quốc tế, đồng thời mở rộng cơ hội đầu tư vào các lĩnh vực mới như công nghệ, AI hay dịch vụ số.

Ông Vũ Đức Thiện - Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Xuất nhập khẩu Quốc tế Mỹ Việt cho rằng: Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc nâng tầm mô hình hội chợ thành trụ cột xúc tiến thương mại và đầu tư quốc gia là hướng đi đúng và cần được thúc đẩy mạnh hơn. Doanh nghiệp đánh giá cao vai trò dẫn dắt của Nhà nước và mong muốn có thêm nhiều hội chợ quy mô lớn để tiếp cận người tiêu dùng, đối tác phân phối và doanh nghiệp quốc tế.

Hội chợ không chỉ giúp quảng bá sản phẩm mà còn mở ra cơ hội hợp tác, xuất khẩu và tìm kiếm đối tác nước ngoài. Do vậy, doanh nghiệp kỳ vọng cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng sẽ tiếp tục hỗ trợ về cơ chế, thông tin, tiêu chuẩn chất lượng và định hướng thị trường để doanh nghiệp chuẩn bị bài bản hơn, đáp ứng yêu cầu quốc tế. Hơn nữa, việc xây dựng tiêu chuẩn chung về chất lượng sản phẩm, con người và quy trình tham gia hội chợ cũng rất cần thiết, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực, tăng tính chuyên nghiệp và khẳng định thương hiệu Việt trên thị trường toàn cầu.

Dưới góc nhìn chuyên gia, TS. Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh rằng để Hội chợ mùa Thu và mô hình hội chợ thương mại Việt Nam phát triển bền vững, trở thành một công cụ chiến lược trong xúc tiến thương mại và đầu tư quốc gia cần phải thay đổi cách tiếp cận theo hướng dài hạn, chuyên nghiệp và có quy hoạch rõ ràng. 

Trước hết, Việt Nam cần xây dựng hệ thống logistics và cơ sở hạ tầng hội chợ xứng tầm, do Việt Nam làm chủ, tương tự mô hình đã hình thành tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia ở phía Bắc. Khi có nền tảng hạ tầng tốt, mỗi năm Việt Nam có thể tổ chức hàng chục sự kiện quy mô lớn, đa dạng chủ đề, từ làng nghề, sản phẩm văn hóa đến hội chợ chuyên ngành, phân khúc cao cấp.

Đặc biệt, hội chợ không chỉ là nơi bán hàng mà còn là nơi mua hàng, tìm đối tác và kết nối cung cầu. Vì vậy, việc tổ chức phải được nâng lên thành một ngành dịch vụ chuyên nghiệp, có đội ngũ nhân lực, dữ liệu, danh mục mặt hàng, đơn vị tham gia rõ ràng và có tính chọn lọc. Khi đó, hội chợ sẽ trở thành nền tảng xúc tiến giao thương hai chiều, thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động trưng bày và bán lẻ.

Cùng đó, Nhà nước cần ban hành cơ chế, nghị quyết hoặc chương trình hành động riêng về phát triển hệ thống hội chợ quốc gia, trước hết là “tạo chợ” tức là tạo sinh kế, tạo dòng chảy thương mại và cơ hội kinh doanh rồi sau đó ngân sách sẽ được nuôi dưỡng trở lại từ hiệu quả phát triển kinh tế. Với tầm nhìn dài hạn, hệ thống hội chợ Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một ngành công nghiệp hiện đại, kết hợp thương mại, văn hóa, du lịch, kết nối doanh nghiệp và quảng bá hình ảnh quốc gia. i.

Để nâng tầm các hội chợ thương mại trở thành một trong những trụ cột của hoạt động xúc tiến thương mại và đầu tư quốc gia, ông Vũ Bá Phú khẳng định, trong bối cảnh ngoại thương trở thành trụ đỡ của nền kinh tế, hội chợ thương mại phải được nâng tầm thành một trụ cột chiến lược của xúc tiến thương mại và đầu tư quốc gia. Đặc biệt, cần coi chi phí xúc tiến thương mại là đầu tư dài hạn và ban hành chính sách ưu đãi đủ mạnh để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng hội chợ, từ đất đai, vốn tín dụng đến ưu đãi thuế.

Về định hướng triển khai, Chính phủ và các cơ quan liên quan phải thiết kế cơ chế đáp ứng ba nhu cầu cốt lõi của đơn vị tham gia cung cấp thông tin đầy đủ và thông minh bằng công nghệ số; tăng cường khả năng kết nối trong và ngoài nước; hỗ trợ quảng bá sản phẩm, doanh nghiệp, ngành hàng, đồng thời lan tỏa hình ảnh quốc gia. Đặc biệt, ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực chuyên nghiệp cho ngành công nghiệp hội chợ và sự kiện, hướng tới xây dựng đây thành ngành dịch vụ giá trị cao, hiện đại và có uy tín trong khu vực và thế giới.