Hơn 60% giống cây trồng được công nhận do doanh nghiệp nghiên cứu

Hội thảo có sự tham gia của các đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu, chọn tạo giống cây trồng ở trong nước và quốc tế như Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed), Viện Nghiên cứu lúa gạo quốc tế (IRRI), Hội Giống cây trồng Việt Nam (VSA)…

Theo Hội Giống cây trồng Việt Nam (VSA), đến năm 2024, Việt Nam có 1.008 giống được công nhận, bao gồm 455 giống lúa và 206 giống ngô, cùng với hàng loạt giống cây ăn quả, cây công nghiệp và giống rau hoa. 

Do vậy, việc đổi mới công nghệ chọn tạo giống cây trồng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất nông nghiệp, đảm bảo an ninh lương thực và phát triển các giống cây trồng chất lượng cao, có khả năng chống chịu với điều kiện biến đổi khí hậu. 

Tuy nhiên, theo GS. VS. TSKH. Trần Đình Long, Chủ tịch Hội Giống cây trồng Việt Nam, thách thức trong chọn tạo giống là sự mất cân đối trong nghiên cứu giữa cây lương thực và cây ăn quả, hạn chế trong cải tiến giống lâm nghiệp và hệ thống sản xuất giống còn manh mún, chưa đạt quy mô công nghiệp. Tỷ lệ sử dụng giống đạt chuẩn trong sản xuất vẫn thấp, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo ông Nguyễn Đình Trung, Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam, doanh nghiệp ngày càng có vai trò quan trọng trong hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới công nghệ chọn tạo giống cây trồng tại Việt Nam. Dữ liệu thống kê năm 2024 cho thấy, hơn 60% số giống được công nhận do các doanh nghiệp trong nước nghiên cứu và đề xuất, khẳng định vị trí then chốt của khu vực tư nhân trong lĩnh vực này.

Doanh nghiệp có nhiều lợi thế so với khu vực công, bao gồm năng lực tài chính, cơ sở vật chất hiện đại, khả năng định hướng nghiên cứu linh hoạt theo nhu cầu thị trường, cũng như khả năng hợp tác với các viện, trường và tổ chức quốc tế. Tuy nhiên, họ cũng đối mặt với không ít thách thức: cơ chế chính sách chưa thực sự đồng bộ; thiếu nguồn gen quý; hạn chế nhân lực có trình độ chuyên sâu; thời gian nghiên cứu dài, chi phí cao; rủi ro do biến đổi khí hậu và thị trường; tình trạng sao chép giống gây ảnh hưởng đến quyền lợi doanh nghiệp.

Trên cơ sở đó, Nhà nước cần xây dựng hệ thống chính sách đồng bộ để hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ giống cây trồng. Các nhóm giải pháp bao gồm: ưu đãi tài chính, cải cách pháp lý, phát triển hạ tầng nghiên cứu, hỗ trợ đào tạo nhân lực, thúc đẩy hợp tác công – tư (PPP), và đẩy mạnh hợp tác quốc tế để chuyển giao công nghệ và nguồn gen tiên tiến.

Bà Nguyễn Thị Trà My, Tổng giám đốc Tập đoàn PAN đánh giá, chọn tạo giống cây trồng là nền tảng của nông nghiệp. Trong bối cảnh khí hậu biến đổi nhanh, thị trường đòi hỏi cao hơn, người tiêu dùng ngày càng khắt khe, thì giống, công nghệ giống – chính là điểm khởi đầu của mọi chuỗi giá trị. Tập đoàn PAN luôn xác định đây là trọng tâm chiến lược. Và để làm tốt việc này, không thể thiếu sự hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp và các nhà khoa học.

Tập đoàn PAN rất quan tâm đến các hướng tiếp cận mới như chọn giống nhanh, chỉnh sửa gen, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ sinh học – không chỉ ở mức độ chiến lược, mà bằng đầu tư cụ thể và hành động thực tế.

“Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 57-NQ/TW về về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và mới đây là Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Đây là những luồng gió mới và là bước ngoặt lớn cho các doanh nghiệp như Tập đoàn PAN”, bà Nguyễn Thị Trà My nhấn mạnh.

GS.TS. Phạm Văn Cường, Phó Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam chia sẻ, bên cạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, học viện có đầy đủ các trang thiết bị, phòng thí nghiệm về sinh học phân tử, di truyền giống, chỉnh sửa gen… Học viện mong muốn hợp tác cùng với các doanh nghiệp cũng như các tổ chức nghiên cứu quốc tế để đáp ứng nhu cầu về chọn tạo giống cây trồng của Việt Nam cũng như thế giới. Trong bối cảnh cách mạng 4.0, biến đổi khí hậu diễn ra nhanh, thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị thì việc ứng dụng công nghệ để chọn tạo giống cây trồng mới, đưa các giống cây trồng vào thực tiễn vừa có khả năng mang lại năng suất cao vừa có khả năng chống chịu sâu bệnh vừa có chất lượng tốt và phát triển nông nghiệp Việt Nam bền vững là rất cần thiết.

Tại hội thảo, các nhà khoa học, tổ chức hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu, phát triển giống đã thông tin về thực trạng nghiên cứu và phát triển giống lúa, ngô, rau, hoa màu ở Việt Nam. Các nhà khoa học cũng chia sẻ kinh nghiệm trong quản lý và khai thác tài nguyên di truyền và khám phá những xu hướng công nghệ mới như công nghệ chỉnh sửa gen (Gene Editing), công nghệ đột biến, công nghệ chọn giống nhanh (Fast Breeding), và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chọn tạo giống và tiềm năng ứng dụng, hợp tác với các đơn vị, doanh nghiệp trong và ngoài nước…

Trong khuôn khổ hội thảo, Tập đoàn PAN cùng Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã ký kết biên bản ghi nhớ nhằm gia hạn hoạt động hợp tác giữa Học viện và Tập đoàn PAN từ năm 2023 với các nội dung: Hợp tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; tăng cường hợp tác nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ; hợp tác phát triển quan hệ quốc tế và kết nối đối tác; tài trợ học bổng cho sinh viên.

Ngoài ra, Tập đoàn Vinaseed, thành viên của Tập đoàn PAN cũng ký kết biên bản ghi nhớ với Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long về hợp tác trong nghiên cứu phát triển, trình diễn và khảo nghiệm giống; nghiên cứu phát triển sản phẩm và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật.