Indonesia đối mặt khủng hoảng logistics hàng hải

Hệ thống logistics hàng hải của Indonesiađang đối mặt nhiều sức ép đáng lo ngại khi tình trạng thiếu container, chi phí vận tải tăng mạnh và khủng hoảng bồi lắng tại nhiều cảng lớn đồng thời xảy ra, đe dọa năng lực cạnh tranh của nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á.

Thực tế cho thấy trong nhiều tháng qua, các tuyến vận tải biển nội địa Indonesia liên tục đối mặt tình trạng khan hiếm container, đặc biệt tại các khu vực ngoài Java. Giá cước vận chuyển leo thang khiến chuỗi cung ứng hàng hóa trở nên thiếu ổn định, tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Một trong những nguyên nhân chính là cuộc khủng hoảng bồi lắng ngày càng nghiêm trọng tại các cảng biển. Tình trạng phù sa tích tụ khiến luồng tàu và vùng nước cảng bị nông hóa, làm giảm khả năng tiếp nhận tàu container cỡ lớn.

Theo quy định hiện hành của Indonesia, việc nạo vét luồng lạch thuộc thẩm quyền của Bộ Giao thông Vận tải và được tài trợ từ nguồn thu phi thuế nhà nước thông qua các Văn phòng Cảng trưởng và Cảng vụ địa phương (KSOP). Các doanh nghiệp khai thác cảng không được tự ý nạo vét vì có thể bị xem là vi phạm quy định tài chính nhà nước.

Sự chậm trễ trong công tác nạo vét khiến nhiều tuyến luồng chính tại các cảng trở nên nguy hiểm đối với tàu container thương mại. Để tránh nguy cơ mắc cạn, các hãng vận tải buộc phải giảm tải trọng tàu xuống chỉ còn khoảng 70% công suất.

Bên cạnh đó, khó khăn của ngành vận tải biển Indonesia còn bị đẩy lên do áp lực những ảnh hưởng từ biến động địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu tăng mạnh. Trong khi đó, Chính phủ nước này chủ trương hạn chế điều chỉnh giá cước cơ bản, dẫn đến nhiều hãng tàu cho biết họ đang phải hoạt động trong tình trạng thua lỗ.

Để bù đắp chi phí, một số doanh nghiệp vận tải biển đã áp dụng phụ phí nhiên liệu khẩn cấp đối với container, thậm chí vượt ngoài các hợp đồng đã ký với chủ hàng. Điều này dẫn tới tranh chấp, chậm lịch trình vận chuyển và trong nhiều trường hợp, hãng tàu từ chối phục vụ nếu khách hàng không chấp nhận mức phí bổ sung.

Các hãng tàu cũng ngày càng hạn chế vận chuyển container rỗng quay trở lại các cảng trung chuyển lớn như Tanjung Priok ở Jakarta, Tanjung Perak tại Surabaya hay Belawan ở Medan do chi phí cao. Hệ quả là tình trạng thiếu container tại nhiều tuyến nội địa ngày càng nghiêm trọng.

Theo các nhà quan sát, những bất ổn hiện nay phản ánh các điểm yếu mang tính cấu trúc trong hệ thống logistics quốc gia của Indonesia. Khả năng khai thác hạn chế tại các cảng trung chuyển lớn, thời gian chờ kéo dài, tắc nghẽn luồng tàu và chi phí vận tải biến động đang trở nên “phổ biến” đối với ngành hàng hải Indonesia.