Iran đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz

Tàu chiến của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tại Vịnh Persian, gần Bushehr, Iran. Ảnh: THX/TTXVN

Phát biểu trên truyền hình nhà nước IRIB ngày 2/3, ông Ebrahim Jabbari, cố vấn cấp cao của Tổng tư lệnh Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết eo biển Hormuz hiện đã bị đóng cửa và khẳng định lực lượng vũ trang nước này sẽ có những biện pháp cứng rắn đối với bất kỳ tàu chở dầu nào đi qua eo biển này.

Cố vấn quân sự này cũng cảnh báo rằng các đường ống dẫn dầu trong khu vực sẽ nằm trong tầm ngắm của Iran nhằm triệt tiêu khả năng xuất khẩu dầu từ Trung Đông. Theo ông Jabbari, dù Mỹ phụ thuộc vào nguồn dầu mỏ từ Tây Á, nhưng họ sẽ không nhận được bất kỳ một giọt dầu nào từ khu vực này trong thời gian tới.

Thực tế, tình hình tại hiện trường đã bắt đầu leo thang từ ngày 2/3 khi IRGC xác nhận đã tấn công tàu chở dầu ATHE NOVA bằng hai thiết bị bay không người lái (UAV). Phía Iran mô tả đây là một phần trong chiến dịch đáp trả các đòn tập kích của Mỹ và Israel, đồng thời khẳng định con tàu này có liên quan đến các đồng minh của Mỹ và hiện vẫn đang bốc cháy. Trước đó, vào ngày 28/2, IRGC cũng đã thông báo đóng cửa tuyến đường thủy chiến lược này.

Sự bế tắc tại eo biển Hormuz đang gây áp lực lớn lên ngành vận tải biển toàn cầu. Đây là tuyến đường huyết mạch khi chiếm tới khoảng 20% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển của thế giới. Ông Paul Tourret, Giám đốc Viện Nghiên cứu Kinh tế Hàng hải Pháp (ISEMAR), nhận định rằng dù các đợt tấn công tàu dầu từng xảy ra trong giai đoạn 1980-1988, nhưng tình trạng "đóng băng" lưu thông hàng hóa như hiện nay là điều chưa từng có tiền lệ. 

Trước những rủi ro mất an toàn, các tập đoàn vận tải biển hàng đầu thế giới bao gồm MSC (Thụy Sĩ-Italy), Maersk (Đan Mạch), CMA CGM (Pháp), Hapag-Lloyd (Đức) và Cosco (Trung Quốc) đã ra thông báo cho các đội tàu tìm nơi trú ẩn an toàn. Dữ liệu từ bản đồ theo dõi hàng hải Marine Traffic cho thấy các cụm tàu, chủ yếu là tàu dầu, đang phải thả neo chờ đợi tại các khu vực ngoài khơi Kuwait và Dubai.

Không chỉ ảnh hưởng đến năng lượng, việc đóng cửa eo biển còn đe dọa trực tiếp đến dòng chảy hàng hóa tiêu dùng. Bà Anne-Sophie Fribourg, đại diện Hiệp hội vận tải TLF của Pháp, nhấn mạnh tầm quan trọng của cảng Jebel Ali tại Dubai – cảng container lớn thứ 10 thế giới và là trung tâm trung chuyển hàng hóa cho hàng chục quốc gia từ Đông Phi đến Ấn Độ. Hiện tại, việc vận chuyển nhiều mặt hàng như ô tô, máy móc từ Đức, nông sản và dược phẩm từ Pháp hay thực phẩm và gốm sứ từ Italy đều đang bị gián đoạn.

Hệ quả tất yếu là chi phí vận tải tăng cao và thời gian giao hàng bị kéo dài. Các nền tảng thương mại điện tử lớn như Amazon, Temu và Shein đã đưa ra cảnh báo về việc chậm trễ đơn hàng. Do không thể đi qua Biển Đỏ và kênh đào Suez vì lo ngại các cuộc tấn công từ lực lượng Houthi tại Yemen, các tàu buộc phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng ở Nam Phi. Hành trình này khiến thời gian di chuyển trên biển tăng thêm khoảng 10 ngày và chi phí vận hành đội tàu đội lên khoảng 30%.