Khai mở dư địa hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam - Nam Phi

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Cộng hòa Nam Phi, sáng 2/10, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đã tham dự Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Nam Phi tại Trung tâm Naspers, thành phố Cape Town. Cuộc gặp được tổ chức với sự phối hợp của Cơ quan Xúc tiến Du lịch, Thương mại và Đầu tư tỉnh Western Cape (Wesgro) nhằm trao đổi về triển vọng hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư song phương.

Theo phóng viên TTXVN tại Nam Phi, phát biểu tại cuộc gặp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đánh giá cao tiềm năng, điều kiện và những thành tựu phát triển của Nam Phi - một trong những nền kinh tế lớn, phát triển bậc nhất ở châu Phi và có vai trò quan trọng trong cấu trúc kinh tế khu vực, đồng thời là cửa ngõ chiến lược để kết nối với thị trường toàn châu lục. Bên cạnh đó, Nam Phi còn được biết đến là quốc gia có thế mạnh về tài nguyên, khoáng sản phong phú, thị trường tài chính tiên tiến, cơ sở hạ tầng giao thông đồng bộ và năng lực công nghiệp vững mạnh.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên ca ngợi những kết quả tích cực đạt được trong lĩnh vực kinh tế, thương mại giữa hai nước thời gian qua. Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt 1,3 tỷ USD; 7 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 1,7 tỷ USD, tăng 45% so với cùng kỳ năm ngoái, đưa Nam Phi trở thành đối tác thương mại lớn thứ 2 và là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam tại châu Phi. Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng là đối tác thương mại lớn thứ 5 của Nam Phi trong khu vực ASEAN.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho rằng những kết quả này dù rất đáng khích lệ, song vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh của mỗi bên. Hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao cho nhau: Nếu Nam Phi có thế mạnh về tài nguyên, công nghiệp, dịch vụ, tài chính và vị trí cửa ngõ vào thị trường châu Phi; thì Việt Nam là cửa ngõ vào ASEAN, sở hữu thế mạnh về sản xuất chế biến - chế tạo, nông nghiệp, công nghệ, điện tử, viễn thông, thương mại quốc tế và kinh nghiệm phát triển các chuỗi giá trị. Đây là những nền tảng quan trọng để hai bên không chỉ thúc đẩy hợp tác thương mại, mà còn đẩy mạnh đầu tư vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghiệp chế biến, chế tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh, năng lượng tái tạo, khai thác và chế biến khoáng sản, nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ. Đây cũng là những hướng đi đã được xác định trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược giữa hai nước.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên khẳng định Quốc hội và Chính phủ Việt Nam sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan chức năng của Nam Phi để làm cầu nối hiệu quả cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Việt Nam cam kết tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi theo hướng minh bạch, ổn định, phù hợp với các cam kết quốc tế, đồng thời luôn chia sẻ, tạo mọi điều kiện thuận lợi theo quy định của pháp luật để hỗ trợ các doanh nghiệp Nam Phi đầu tư, sản xuất, kinh doanh hiệu quả tại Việt Nam, bởi “Thành công của các bạn cũng là thành công của chúng tôi”.

Đồng thời, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cũng đề nghị các cơ quan chức năng của Nam Phi tạo điều kiện thuận lợi tương tự cho các doanh nghiệp Việt Nam khi sang nghiên cứu, tìm hiểu cơ hội đầu tư.

Phát biểu tại diễn đàn, ông JP Van der Merwe - Phó Tổng Giám đốc phụ trách đầu tư của Wesgro - đã giới thiệu những tiềm năng và thế mạnh của tỉnh Western Cape. Ông cho biết với dân số 7,6 triệu người, nền kinh tế định hướng xuất khẩu của Western Cape chủ yếu được dẫn dắt bởi ngành dịch vụ (chiếm 70%). Tỉnh đang ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ về thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đặc biệt là trong các lĩnh vực phần mềm, công nghệ thông tin. Western Cape đang chuyển hướng thu hút đầu tư mạnh mẽ từ châu Á, thay vì chỉ dựa vào các thị trường truyền thống.

Đánh giá cao năng lực của các doanh nghiệp Việt Nam, ông JP Van der Merwe coi đây là đối tác mang lại cơ hội lớn. Hiện nay, Western Cape đang nhập khẩu khối lượng lớn các sản phẩm điện tử, dệt may, da giày, hóa chất và thiết bị y tế từ Việt Nam. Ở chiều ngược lại, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh sang Việt Nam là ngô, trái cây và hoa. Western Cape kỳ vọng tiếp tục gia tăng kim ngạch xuất khẩu những mặt hàng thế mạnh này, cùng với các sản phẩm công nghiệp như tàu thuyền và du thuyền. Wesgro cam kết sẽ là người bạn đồng hành, đóng vai trò “trung tâm tri thức kinh tế” nhằm hỗ trợ tối đa các doanh nghiệp Việt Nam hội nhập thành công vào thị trường Nam Phi.

Trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN tại Nam Phi, ông JP Van der Merwe cho biết bên cạnh các thế mạnh truyền thống về nông nghiệp và thực phẩm, lĩnh vực sản xuất công nghiệp của Việt Nam đang ngày càng thu hút sự chú ý. Mặc dù số lượng doanh nghiệp Nam Phi đầu tư vào Việt Nam còn khiêm tốn, xu hướng mở rộng sang thị trường ASEAN hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cơ hội mới.

Ông JP Van der Merwe cũng chỉ ra những lợi thế cạnh tranh rõ rệt của Việt Nam, bao gồm quy mô thị trường 100 triệu dân cùng mức tăng trưởng kinh tế đầy ấn tượng (duy trì trung bình ở mức trên 6% trong 5 năm qua và đạt khoảng 8% trong năm ngoái). Giới doanh nghiệp Nam Phi coi Việt Nam là một quốc gia trọng điểm và là “bàn đạp” lý tưởng để mở rộng xuất khẩu, thâm nhập vào thị trường ASEAN rộng lớn.

Tại diễn đàn, Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương) Vũ Bá Phú đã giới thiệu về môi trường đầu tư, kinh doanh của Việt Nam; đồng thời khẳng định Bộ Công Thương sẵn sàng đóng vai trò cầu nối, hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp hai nước tìm kiếm đối tác. Ông mong muốn các cơ quan xúc tiến, hiệp hội và doanh nghiệp Nam Phi tham gia sâu hơn vào các chương trình tại Việt Nam, tiến tới tham gia giao thương B2B và xây dựng quan hệ hợp tác dài hạn.

Trong khi đó, ông Trịnh Đức Duy, Phó Cục trưởng Cục Năng lượng - Dầu khí (Bộ Công Thương), đánh giá cao vai trò của hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng lượng, đặc biệt là quan hệ đối tác chiến lược về thương mại than với Nam Phi. Ông nhấn mạnh than Nam Phi luôn được các doanh nghiệp Việt Nam đánh giá cao nhờ chất lượng vượt trội, phù hợp cho việc phối trộn nhằm tối ưu hóa hiệu suất tại các nhà máy nhiệt điện, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp thúc đẩy kết nối doanh nghiệp và cơ hội đầu tư.

Kết thúc diễn đàn, doanh nghiệp hai nước đã có cơ hội trực tiếp trao đổi, nêu kiến nghị và được đại diện các cơ quan quản lý giải đáp thắc mắc liên quan đến cải cách hành chính, môi trường đầu tư, cơ hội mở đường bay thẳng Việt Nam - Nam Phi cũng như hợp tác trong lĩnh vực khai khoáng và luyện kim.

Trước khi rời Nam Phi để tham dự Đại hội đồng Liên minh Nghị viện Thế giới lần thứ 153 (IPU-153) dự kiến diễn ra vào ngày 5/10 tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế Arusha (AICC) ở Arusha, Cộng hòa Tanzania, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đã có cuộc gặp gỡ và thăm hỏi cộng đồng người Việt tại tỉnh Western Cape, Nam Phi.