Khai thác cát trái phép trên dòng suối Nậm Nhùn - Lai Châu

Chỉ gần 1km trên dòng suối Nậm Nhùn thuộc thị trấn Nậm Nhùn, huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu, nhưng có tới 3 điểm khai thác cát trái phép, làm thay đổi dòng chảy, cuốn trôi ruộng của dân và gây sạt lở trong mùa mưa.

Dù các điểm “cát tặc” nằm ngay trung tâm của thị trấn nhiều năm nay, nhưng chính quyền huyện Nậm Nhùn vẫn không có biện pháp ngăn chặn.

Tại dòng suối Nâm Nhùn chảy qua thị trấn, dọc đường tỉnh lộ 127, tiếng máy xúc, máy hút cát và xe tải hoạt động huyên náo. Theo người dân sinh sống ở đây, dòng suối này ngày nào phẳng lặng, trong xanh thì nay đã thành khúc khuỷu, lô nhô chẳng biết đâu là bờ là dòng.

Việc khai thác cát trái phép đã ảnh hưởng lớn đến dòng chảy, làm trôi ruộng của bà con, thậm chí gây sạt lở đất gần vào nhà, khiến người dân rất lo lắng.

Ông Mào Văn Nhàn ở bản Noong Kiêng, thị trấn Nậm Nhùn, huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu cho hay: “Họ hút cát trên dòng suối Nậm Nhùn từ nhiều năm nay làm thay đổi dòng chảy, mùa mưa nước lũ về làm xói mòn đất sản xuất và sạt lở gần vào nhà dân. Chúng tôi sinh sống gần suối Nậm Nhùn nên rất lo lắng”.

Huyện Nậm Nhùn mới được chia tách, việc xây dựng công trình cần nhiều vật liệu, nhất là cát. Vì lợi nhuận, "cát tặc" ngang nhiên hoạt động ngay trước mắt của chính quyền. Chính quyền thị trấn Nậm Nhùn cũng đã có một số lần đến kiểm tra xử phạt, nhưng như “đàn gãi tai trâu”, khi đoàn kiểm tra về, máy móc cát tặc lại hoạt động trở lại.

Ông Phan Văn Thìn, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Nậm Nhùn cho biết, hiện tại trên địa bàn suối Nậm Nhùn có 3 điểm đang hút cát trái phép. UBND thị trấn đã thành lập đoàn đi kiểm tra và lập biên bản, rồi báo cáo lên UBND huyện để xử lý theo thẩm quyền. UBND huyện không có công văn trả lời mà chỉ yêu cầu hướng dẫn các đối tượng khai thác cát trái phép làm thủ tục để hợp thức hóa.

Theo lãnh đạo UBND thị trấn Nậm Nhùn, mỗi lần thành lập đoàn đi kiểm tra, lập biên bản, thẩm quyền chỉ xử phạt chỉ dưới 5.000.000 đồng nên không đủ răn đe. Mặc dù, thị trấn đã báo cáo UBND huyện rồi, nhưng cấp trên không có hành động quyết liệt, nên "cát tặc" coi thường, ngang nhiên lộng hành.

"Cát tặc" hoành hành suốt thời gian dài trên dòng suối Nậm Nhùn, nhưng không hiểu vì lý do nào mà chính quyền huyện Nậm Nhùn vẫn không có biện pháp mạnh để chấm dứt nạn khai thác trái phép. Do thay đổi dòng chảy, nên năm 2015 khi lũ về đã cuốn trôi 60 ngôi mộ, người dân đã có đơn thư phản ánh nhưng vẫn chưa giải quyết. Các cuộc tiếp xúc cử tri, người dân gay gắt phản ánh về nạn khai thác cát trái phép ảnh hưởng đến đất sản xuất và đời sống của người dân.

Trao đổi với phóng viên, đại diện chính quyền huyện Nậm Nhùn thừa nhận những điểm khai thác cát trên suối Nậm Nhùn là không có phép, nhưng vòng vo trách nhiệm giữa cấp dưới và cấp trên và hứa 3 tháng nữa mới xử lý dứt điểm.

Ông Phạm Đức Minh, Chủ tịch UBND huyện Nậm Nhùn cho biết, địa bàn thuộc thị trấn quản lý thì thị trấn phải có trách nhiệm tham mưu cho huyện về các giải pháp, biện pháp tổ chức cưỡng chế. UBND thị trấn phải liên hệ với phòng chuyên môn để có biện pháp xử lý, rồi tham mưu cho huyện. UBND thị trấn đã có văn bản báo cáo, nhưng huyện chỉ đạo theo phân cấp quản lý, chứ không phải không có ý kiến.

Kế hoạch về xử lý khai thác cát trái phép ở suối Nậm Nhùn, UBND huyện sẽ thực hiện dứt điểm từ nay đến 30/10/2017. Còn những trường hợp nào vẫn cố tình hoạt động khai thác cát trái phép, thì huyện sẽ tổ chức cưỡng chế và xử lý theo pháp luật.

Tuy nhiên, theo chu kỳ dòng chảy, mùa mưa thì cát mới đổ về nhiều, đến tháng 10 đã vào mùa khô thì dòng suối lại cạn kiệt cát. Bước vào mùa khô, dù chính quyền không xử lý thì các cá nhân khai thác cát trái phép cũng dừng hoạt động.

Câu hỏi đặt ra, trách nhiệm để "cát tặc" hoành hành ngay trung tâm huyện trong thời gian dài thuộc về ai? Ruộng nương của người dân bị cuốn trôi ai sẽ đền bù?... Đặc biệt, hai bên suối bị sạt lở, gây hoang mang, lo lắng cho người dân. Chính quyền huyện Nậm Nhùn cần có biện pháp cứng rắn để chấm dứt nạn "cát tặc" lộng hành. Đồng thời, UBND huyện Nậm Nhùn phải xử lý trách nhiệm cá nhân đứng đầu cơ quan quản lý, để mang lại bình yên lâu dài cho dòng suối Nậm Nhùn./.