Khánh Hòa đề xuất cơ chế đặc thù trước yêu cầu phát triển mới

Sau khi không gian phát triển được mở rộng do sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Khánh Hòa đang đề xuất xây dựng Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 55/2022/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh.

Dự thảo tập trung vào 9 nhóm chính sách, nhằm đáp ứng yêu cầu huy động nguồn lực, phát triển các vùng động lực mới và khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển, logistics, năng lượng, khoa học và công nghệ.

Nghị quyết số 55/2022/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa đã tạo thêm nguồn lực để địa phương phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, các cơ chế, chính sách này đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập cần được thay thế, bổ sung.

Thực tiễn triển khai Nghị quyết số 55/2022/QH15 cho thấy, các cơ chế, chính sách đặc thù đã bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần tháo gỡ một số khó khăn, vướng mắc, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tăng cường phân cấp, phân quyền và huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt tại Khu kinh tế Vân Phong.

Với nguồn lực thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia được Trung ương hỗ trợ và nguồn lực theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 55/2022/QH15, hai huyện Khánh Sơn và Khánh Vĩnh (cũ) đã được công nhận thoát nghèo và ra khỏi danh sách huyện nghèo của cả nước.

Nghị quyết số 55/2022/QH15 của Quốc hội từng bước được luật hóa hoặc mở rộng phạm vi áp dụng trên cả nước tại các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. Cụ thể: Chính sách các dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng ra khỏi dự án đầu tư công đã được luật hóa tại Luật Đầu tư công số 58/2024/QH15; Chính sách khấu trừ chi phí R&D đã được Quốc hội cho phép áp dụng chung tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân.

Sau khi thực hiện sắp xếp địa giới hành chính, không gian phát triển của tỉnh Khánh Hòa được mở rộng đáng kể, phát sinh yêu cầu tổ chức lại mô hình phát triển theo hướng đa cực tăng trưởng, hình thành các vùng động lực mới gắn với công nghiệp, năng lượng, logistics, đô thị và kinh tế biển. Hệ thống cơ chế, chính sách hiện hành chưa tạo được hành lang pháp lý đầy đủ để khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế, cũng như chưa đáp ứng yêu cầu huy động nguồn lực lớn cho đầu tư phát triển hạ tầng chiến lược, liên kết vùng và hội nhập quốc tế.

Theo Tỉnh ủy Khánh Hòa, để thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng hai con số, đồng thời từng bước đáp ứng các tiêu chí của thành phố trực thuộc Trung ương, Khánh Hòa cần được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù mới, có tính đột phá, vượt trội, đủ mạnh và đủ khác biệt, bảo đảm tính cạnh tranh quốc tế, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như: phân cấp, phân quyền; tài chính - ngân sách; đầu tư; đất đai; năng lượng, khoa học và công nghệ và phát triển khu thương mại tự do.

Vì vậy, việc nghiên cứu xây dựng dự thảo Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 55/2022/QH15 của Quốc hội là yêu cầu khách quan, cấp thiết, nhằm hoàn thiện các cơ chế, chính sách.

Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị (khóa XIII), định hướng Khánh Hòa đến năm 2030 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, là một cực tăng trưởng cao của cả nước. Cùng với đó, tỉnh đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số liên tục trong giai đoạn 2026 - 2030, nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển nhanh và bền vững, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế. Đây là các mục tiêu rất cao, đòi hỏi phải có sự chuyển biến mạnh mẽ về thể chế, cơ chế chính sách và phương thức huy động, phân bổ, sử dụng nguồn lực phát triển.

UBND tỉnh Khánh Hòa đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng và ban hành Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 55/2022/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa theo trình tự, thủ tục rút gọn. Theo đó, tỉnh đã đề xuất thực hiện thí điểm 9 nhóm chính sách lớn bao gồm: Quản lý tài chính, ngân sách nhà nước; Quản lý quy hoạch; Quản lý đất đai, tài nguyên và môi trường; Quản lý năng lượng; Thu hút chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng làm việc trên địa bàn; Phát triển kinh tế biển tại Khánh Hòa; Quản lý khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo; Lan tỏa động lực cho các vệ tinh Khu kinh tế Vân Phong; Thành lập khu thương mại tự do Khánh Hòa.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Khánh Hòa có không gian mới trải dài trên trục giao thương Bắc - Nam và tiếp cận trực tiếp hành lang hàng hải quốc tế; sở hữu cụm cảng nước sâu Cam Ranh - Vân Phong - Cà Ná cùng cảng hàng không quốc tế Cam Ranh và tuyến cao tốc Bắc - Nam, tạo điều kiện hình thành “trạm trung chuyển chiến lược” kết nối các vùng kinh tế trọng điểm trong nước và khu vực. Bên cạnh lợi thế logistics hàng hóa, Khánh Hòa còn có ý nghĩa đặc biệt đối với thế trận quốc phòng – an ninh trên biển và giao thương năng lượng liên vùng.

Việc xây dựng nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 55/2022/QH15 được kỳ vọng tạo thêm dư địa chính sách để Khánh Hòa khai thác hiệu quả không gian phát triển mới, huy động nguồn lực cho hạ tầng chiến lược và hình thành các động lực tăng trưởng mới. Đây cũng là cơ sở để tỉnh phát huy lợi thế, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030.