Khi dữ liệu trở thành chìa khóa chuyển đổi số ở Tây Ninh

Việc triển khai Nghị quyết 193/2025/QH15 ngày 19/02/2025 của Quốc hội đang được Tây Ninh chuyển hóa thành những nhiệm vụ cụ thể như xử lý hồ sơ hành chính điện tử, chuẩn hóa dữ liệu cấp xã đến xây dựng cơ sở dữ liệu nông nghiệp, ứng dụng GIS, IoT, viễn thám và AI. Tuy nhiên, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu và liên thông hệ thống vẫn là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ. Từ thực tiễn triển khai, Tây Ninh xác định tiếp tục khai thác hiệu quả các nền tảng số dùng chung, chuẩn hóa, cập nhật dữ liệu cấp cơ sở.

Những điểm nghẽn từ cơ sở

Tại xã Mỹ Thạnh, chuyển đổi số được triển khai gắn trực tiếp với cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Phó Chủ tịch UBND xã Mỹ Thạnh Lê Anh Tuấn cho biết, địa phương xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ quan trọng, gắn với xây dựng chính quyền số. Từ đó, xã tập trung vào những hoạt động thiết thực như hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, định danh và xác thực điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, khai thác các nền tảng số và bảo đảm an toàn thông tin. Phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai với chuyên trang trên Cổng thông tin điện tử xã, góp phần phổ biến kiến thức, kỹ năng số thiết yếu cho cán bộ, công chức và người dân.

Tuy nhiên, thẩm quyền trực tiếp của cấp xã còn hạn chế, nguồn lực cơ sở còn khó khăn, cán bộ chủ yếu kiêm nhiệm; trong khi đó, nhu cầu về hạ tầng số, trang thiết bị, dữ liệu và an toàn thông tin ngày càng tăng. Kỹ năng số của một bộ phận người dân chưa đồng đều, nên vẫn cần sự hỗ trợ trực tiếp của cán bộ và Tổ Công nghệ số cộng đồng.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Long An Huỳnh Thị Diễm Lệ, thách thức hiện nay nằm ở khả năng bảo đảm nguồn lực cho một khối lượng nhiệm vụ ngày càng lớn. Nhân lực trực tiếp tham mưu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số còn mỏng, chủ yếu kiêm nhiệm; trong khi yêu cầu về quản trị, chuẩn hóa, cập nhật và khai thác dữ liệu ngày càng cao. Một số hệ thống, cơ sở dữ liệu do cấp trên quản lý cũng chưa hoàn toàn đồng bộ, khiến cấp cơ sở còn phụ thuộc vào tiến độ kết nối, chia sẻ và hoàn thiện của cơ quan quản lý hệ thống.

Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Tây Ninh Lê Hoàng Thanh cho rằng, quy trình tiếp nhận, xử lý và trả kết quả được thực hiện trên môi trường điện tử, góp phần tăng tính công khai, minh bạch và thuận tiện cho tổ chức, cá nhân; điểm nghẽn hiện nay lại nằm ở chính sự liên thông giữa các hệ thống. Một số hệ thống thông tin, nền tảng số chuyên ngành do cơ quan Trung ương quản lý vẫn trong quá trình triển khai, hoàn thiện hoặc phân quyền; việc kết nối, đồng bộ dữ liệu với hệ thống của tỉnh có thời điểm chưa thật sự đồng bộ. Việc thực hiện hoàn toàn các thủ tục hành chính trên môi trường điện tử còn phụ thuộc vào tiến độ cấp tài khoản, phân quyền và kết nối của các hệ thống chuyên ngành. Hạ tầng công nghệ thông tin tại cơ sở làm việc cũng cần tiếp tục đầu tư, nâng cấp để đáp ứng yêu cầu xử lý công việc ngày càng lớn.

Đồng bộ dữ liệu tạo chuyển biến thực chất

Nếu ở cấp cơ sở, bài toán là đưa người dân vào môi trường số, thì ở lĩnh vực nông nghiệp, tài nguyên và môi trường, trọng tâm lại nằm ở dữ liệu và khả năng biến dữ liệu thành công cụ quản trị.

Đại biểu Quốc hội, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh Nguyễn Đình Xuân nêu rõ, ngành đang tập trung xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu; số hóa, chuẩn hóa dữ liệu chuyên ngành; khai thác các nền tảng số dùng chung và ứng dụng GIS, IoT, viễn thám, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý nông nghiệp, tài nguyên và môi trường. Những hướng đi này được gắn với các bài toán thực tế như bản đồ số vùng trồng, quản lý và bảo vệ rừng, cảnh báo cháy rừng, giám sát sản xuất nông nghiệp, dịch bệnh cây trồng và quản lý tài nguyên, môi trường.

Ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đang vận hành, khai thác nhiều nền tảng và cơ sở dữ liệu số phục vụ quản lý nhà nước như cơ sở dữ liệu mã số vùng trồng, hệ thống hỗ trợ quản lý sản phẩm OCOP, mạng lưới giám sát sinh vật gây hại thông minh và hệ thống quan trắc môi trường... Thời gian tới, ngành tập trung xây dựng dữ liệu theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, tăng cường kết nối với các hệ thống dùng chung của tỉnh và cơ sở dữ liệu quốc gia. Các lĩnh vực ưu tiên gồm dữ liệu vùng trồng, dịch bệnh cây trồng, quản lý và cảnh báo cháy rừng, tài nguyên nước, môi trường, biến đổi khí hậu; đồng thời đẩy mạnh viễn thám, AI và dữ liệu lớn phục vụ giám sát, phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định.

Theo UBND tỉnh Tây Ninh, tính đến ngày 24/8/2026, tỉnh đang quản lý 29 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, 1 doanh nghiệp công nghệ cao và 1 doanh nghiệp hoạt động ứng dụng công nghệ cao; trong đó 7 doanh nghiệp có sản phẩm được thương mại hóa từ kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ; cùng với đó, triển khai 44 nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đã nghiệm thu 30 nhiệm vụ trong giai đoạn được báo cáo và có 8 nhiệm vụ được xử lý theo quy định.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa nhận định, đối với chuyển đổi số ở cấp cơ sở, các nền tảng và cơ sở dữ liệu do nhiều cơ quan quản lý khiến việc kết nối, chia sẻ dữ liệu và xử lý sự cố kỹ thuật còn phụ thuộc cấp trên; một số dữ liệu chưa đầy đủ, đồng bộ. Trong khi đó, nhân lực chủ yếu kiêm nhiệm, trang thiết bị chưa đồng đều và một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi, còn hạn chế kỹ năng số. Một vấn đề khác là hệ thống chỉ tiêu, biểu mẫu và kênh dữ liệu riêng để lượng hóa tác động của Nghị quyết, nhất là về ưu đãi thuế và hỗ trợ doanh nghiệp, vẫn chưa đầy đủ.

Trong giai đoạn cuối năm 2026 và năm 2027, Tây Ninh xác định tiếp tục khai thác hiệu quả các nền tảng số dùng chung; hoàn thiện hạ tầng, trang thiết bị và nâng cao kỹ năng số cho cán bộ, tổ công nghệ số cộng đồng và người dân. Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, tỉnh tiếp tục rà soát việc xử lý tài sản, quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với kết quả nhiệm vụ; đồng thời tăng trách nhiệm của tổ chức chủ trì, cơ quan đặt hàng trong tiếp nhận, ứng dụng và đánh giá hiệu quả sau nhiệm vụ.

Khi hồ sơ hành chính được xử lý thông suốt trên môi trường điện tử, cơ sở dữ liệu từng bước được chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả, người dân chủ động thực hiện dịch vụ công trực tuyến, những chuyển biến từ cơ sở đang góp phần hình thành nền tảng cho phương thức quản trị hiện đại. Qua đó, chuyển đổi số không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn hướng tới phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng thuận tiện, minh bạch và hiệu quả hơn.