Khi người nông dân trở thành “người bán hàng số”

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử được xem là một trong những giải pháp căn cơ để phát triển kinh tế số nông thôn. Với gần 62% dân số sống ở khu vực nông thôn và hơn 9 triệu hộ nông dân, Việt Nam đang sở hữu tiềm năng rất lớn để phát triển thương mại điện tử trong lĩnh vực nông nghiệp.

Trong những ngày đầu vụ vải thiều, hình ảnh Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh trực tiếp xuất hiện trên phiên livestream bán hàng đã thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận. Không chỉ giới thiệu đặc điểm nổi bật của vải thiều sớm Lục Ngạn hay chất lượng quả vải của địa phương, lãnh đạo tỉnh còn trực tiếp giải đáp các câu hỏi liên quan đến quy trình chăm sóc, kiểm soát chất lượng, sản lượng thu hoạch cũng như giải pháp hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm.

Những chia sẻ cởi mở, gần gũi của vị lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh đã giúp người tiêu dùng có cái nhìn chân thực hơn về nông sản Việt, đồng thời cho thấy quyết tâm của địa phương trong việc đưa nông sản lên môi trường số.

Theo ông Phạm Văn Thịnh, thông qua hoạt động livestream, Bắc Ninh mong muốn người dân cả nước biết đến chất lượng vải thiều của địa phương, "tận mắt thấy được trái vải ở đây như thế nào, độ ngon ngọt ra sao". Đây cũng là cách để địa phương khẳng định cam kết về chất lượng đối với các sản phẩm nông sản chủ lực, đặc trưng và sản phẩm OCOP.

Đây không phải lần đầu lãnh đạo Bắc Ninh tham gia quảng bá nông sản trên nền tảng số. Trong vụ vải thiều năm 2025, ông Phạm Văn Thịnh cũng từng tham gia chương trình "Tuần lễ vải thiều Lục Ngạn - Tự hào nông sản Việt", góp phần lan tỏa hình ảnh quả vải đến đông đảo người tiêu dùng trong và ngoài nước. Những hoạt động này cho thấy thương mại điện tử không còn là xu hướng nhất thời mà đang trở thành kênh tiêu thụ quan trọng của ngành nông nghiệp.

Nhiều năm qua, các bộ, ngành liên tục khẳng định vai trò lâu dài của thương mại điện tử đối với nông nghiệp. Không chỉ giúp giải quyết bài toán đầu ra trong thời điểm cao điểm thu hoạch, thương mại điện tử còn góp phần tái cấu trúc chuỗi giá trị nông nghiệp theo hướng minh bạch, hiện đại hơn. Khi người nông dân có thể tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng, khoảng cách giữa nơi sản xuất và thị trường được rút ngắn đáng kể.

Đối với anh Trần Văn Bốn (thôn Bến Huyện, xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh) hình thức liên kết bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử vẫn còn rất mới. Qua phiên livestream bán vải đầu mùa trên sàn Tiktok shop đã mở ra một hướng tiêu thụ mới đối với gia đình.

Anh Bốn chia sẻ, việc lãnh đạo tỉnh trực tiếp lên sàn bán hàng giúp bà con là điều vô cùng tuyệt vời. Điều này giúp lan toả sản vật của địa phương và giúp bà con tiêu thụ được đầu ra.

Những con số thực tế cho thấy hiệu quả rõ rệt của quá trình số hóa nông nghiệp. Đến nay, đã có hơn 3,5 triệu hộ sản xuất nông nghiệp được đào tạo kỹ năng số và tiếp cận thương mại điện tử; khoảng 2,2 triệu hộ đã có gian hàng trên các sàn Postmart và Voso; hơn 60.000 sản phẩm nông sản, đặc sản địa phương được đưa lên sàn trực tuyến.

Riêng trong các đợt cao điểm thu hoạch, thương mại điện tử đã phát huy vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tiêu thụ nông sản. Vụ vải thiều Bắc Giang giai đoạn 2024–2025 là ví dụ điển hình khi hàng chục nghìn tấn vải được tiêu thụ qua các nền tảng trực tuyến, góp phần giữ giá ổn định ở mức 25.000–35.000 đồng/kg, cao hơn nhiều năm trước. Tương tự, nhiều sản phẩm như nhãn Hưng Yên, xoài Sơn La hay gạo ST25 cũng ghi nhận doanh số tăng mạnh sau khi tham gia thương mại điện tử.

Không chỉ mở rộng đầu ra, việc đưa nông sản lên sàn còn tạo ra nhiều chuyển biến tích cực trong tư duy sản xuất của người dân. Nếu trước đây nông dân chủ yếu phụ thuộc vào thương lái, thì nay họ có thể trực tiếp bán hàng cho người tiêu dùng trên cả nước thông qua smartphone và các nền tảng số. Việc minh bạch thông tin, đa dạng kênh bán cũng góp phần hạn chế tình trạng "được mùa rớt giá".

Bên cạnh đó, thương mại điện tử còn thúc đẩy quá trình chuyển đổi số ở nông thôn. Người nông dân từng bước làm quen với thanh toán điện tử, quản lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng và quảng bá sản phẩm qua livestream. Không ít hợp tác xã, hộ sản xuất đã mạnh dạn đầu tư xây dựng thương hiệu, cải tiến bao bì, mẫu mã để phù hợp với thị trường trực tuyến.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, thương mại điện tử đang góp phần quan trọng trong việc xây dựng thương hiệu nông sản Việt. Nhiều sản phẩm sau khi lên sàn đã được chuẩn hóa bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc, qua đó nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Tuy nhiên, quá trình đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử vẫn còn không ít khó khăn. Khoảng cách số giữa các vùng miền vẫn là rào cản lớn khi nhiều nông dân ở vùng sâu, vùng xa còn hạn chế kỹ năng công nghệ. Không ít người vẫn chưa quen với việc tạo gian hàng, chụp ảnh sản phẩm hay xử lý đơn hàng trực tuyến.

Các địa phương cũng đang tích cực kết nối với doanh nghiệp công nghệ để hình thành hệ sinh thái hỗ trợ từ sản xuất, chế biến đến phân phối và tiêu thụ. Đặc biệt, việc thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội mới để nông sản Việt tiếp cận thị trường quốc tế, tận dụng lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do.

Thực tiễn cho thấy, đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử không chỉ là giải pháp tiêu thụ trước mắt mà còn là xu hướng tất yếu của nền nông nghiệp hiện đại. Khi người nông dân trở thành "người bán hàng số", họ không chỉ dừng lại ở vai trò sản xuất mà còn chủ động tham gia vào toàn bộ chuỗi giá trị. Đây chính là nền tảng để xây dựng nền nông nghiệp minh bạch, bền vững và có sức cạnh tranh cao trong kỷ nguyên số.