Không chủ quan, chủ động ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm

Mùa mưa bão theo quy luật sẽ tập trung cao điểm từ tháng 8-12. Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, trong bối cảnh tác động của biến đổi khí hậu, trọng tâm là sự mạnh lên của hiện tượng El Nino, từ nay đến tháng 1/2027, mưa lớn cường suất cao gây lũ quét, sạt lở đất nghiêm trọng và ngập úng đô thị, nhất là tại vùng núi Bắc Bộ vẫn xảy ra. Việc đảm bảo an toàn về tính mạng, tài sản của người dân, đặc biệt là trong bối cảnh cao điểm là vấn đề rất cấp thiết.

*Mưa lớn kéo dài, cảnh báo nguy cơ lũ quét, sạt lở

Đề cập đến tình hình mưa những ngày tới, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia dự báo, ngày và đêm 29/7, khu vực Bắc Bộ có mưa rào và dông rải rác với lượng mưa 10-30mm, cục bộ có nơi mưa to trên 70mm. Từ đêm 30/7 đến ngày 7/8,  có mưa rào rải rác và có nơi có dông ( khoảng ngày 1/8 có mưa, mưa rào và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa to), trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.

Cùng với đó, trong 3-6 giờ tới, khu vực các tỉnh Bắc Bộ, từ Thanh Hoá đến Hà Tĩnh và Lâm Đồng tiếp tục có mưa. Cảnh báo nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất ở khu vực này.

Theo đó, từ 11 giờ 30 phút đến 16 giờ 30 phút ngày 29/7,  khu vực các tỉnh trên tiếp tục có mưa với lượng mưa tích luỹ phổ biến như Bắc Bộ từ 20-40mm, riêng vùng núi Việt Bắc từ 30-60mm có nơi trên 80mm; Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh và Lâm Đồng từ 5-10mm, có nơi trên 30mm. Cảnh báo nguy cơ xảy ra lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc tại nhiều xã, phường ở 11 tỉnh Bắc Bộ và Trung Bộ như Lai Châu, Sơn La, Phú Thọ, Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Lâm Đồng.

Nhận định xa hơn về tình hình mưa lũ ở Bắc Bộ, Phó Trưởng phòng Dự báo khí hậu Nguyễn Đức Hòa cho rằng, từ tháng 8-10/2026, các khu vực trong cả nước khả năng xuất hiện các đợt mưa vừa, mưa to. Cụ thể, tổng lượng mưa ở trung du và miền núi Bắc Bộ trong tháng 8 phổ biến 250-350mm, có nơi trên 400mm; Đồng bằng Bắc Bộ phổ biến 300-400mm, có nơi cao hơn. Tháng 9 phổ biến 100-200mm, có nơi trên 350mm. Tháng 10 phổ biến 70-170mm.

Tháng 11 tại khu vực Bắc Bộ (bao gồm các khu vực miền núi, trung du, đồng bằng) phổ biến từ 70-160mm, có nơi cao hơn. Tháng 12/2026 và tháng 1/2027 phổ biến 20-50mm.

Cũng theo thông tin từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ nay đến hết tháng 12, trên cả nước có thể xuất hiện khoảng 16–19 đợt mưa lớn; đỉnh lũ trên các sông nhỏ miền Bắc có thể ở mức báo động 2 đến báo động 3, kèm nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập lụt.

*Chủ động ứng phó với các hình thái thiên tai nguy hiểm

Mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá...là các loại hình thiên tai rất nguy hiểm, gây nhiều thiệt hại về người, tài sản, cơ sở hạ tầng, sản xuất cho người dân, đặc biệt đối với các tỉnh miền núi phía Bắc như Lạng Sơn, Cao Bằng, Sơn La, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên.... Để đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản của người dân, trước mắt, Ban Chỉ đạo phòng thủ dân sự Quốc gia đề nghị các địa phương nêu trên theo dõi chặt chẽ bản tin cảnh báo, dự báo mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá; thông tin kịp thời cho các cấp chính quyền cơ sở và nhân dân để chủ động biện pháp phòng tránh phù hợp; triển khai lực lượng xung kích kiểm tra, rà soát, chủ động tổ chức di dời, sơ tán người dân khu vực ven sông, suối, khu vực thấp trũng, có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất đến nơi an toàn; sẵn sàng lực lượng tại chỗ để kịp thời hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả.

Các địa phương chủ động tổ chức lực lượng canh gác, kiểm soát, hướng dẫn bảo đảm an toàn giao thông tại khu vực đã xảy ra sạt lở hoặc có nguy cơ xảy ra sạt lở; kiên quyết không cho người và phương tiện đi qua nếu không bảo đảm an toàn; bố trí lực lượng thường trực để vận hành điều tiết và sẵn sàng xử lý các tình huống có thể xảy ra... Các địa phương tăng cường công tác thông tin truyền thông, đặc biệt là tuyến thông tin cơ sở để cập nhật thông tin, tuyên truyền, phổ biến kỹ năng ứng phó mưa lớn,  lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất để nhân dân biết, chủ động phòng, tránh, giảm thiểu thiệt hại....

Các chuyên gia phòng, chống thiên tai và khí tượng thủy văn khuyến cáo, người dân các tỉnh miền núi phía Bắc cần chủ động sơ tán ra khỏi nơi có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, bị ngập sâu. Đặc biệt lưu ý dấu hiệu sạt lở, lũ quét (tiếng nổ, tiếng động lạ, mặt đất rung chuyển, nứt nẻ, nước suối chuyển đục...), kịp thời sơ tán ngay để đảm bảo an toàn; tuyệt đối không đi qua ngầm, tràn, cầu, cống, đường giao thông hoặc khu vực đang ngập sâu, nước chảy xiết, tuyến đường có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở (dấu hiệu nước rỉ ra, đất đá rơi từ trên taluy xuống đường…); không bơi lội, đánh bắt cá, vớt củi trên sông, suối khi có mưa lớn, lũ; không tiếp cận khu vực nguy hiểm đang có nguy cơ sạt trượt đất để xem, quay phim, chụp ảnh; phải di chuyển ngay đến nơi an toàn.

Người dân cần chủ động dự trữ, bảo quản lương thực, thực phẩm, nước uống, thuốc men, vật dụng cần thiết đề phòng ngập lụt, sạt lở chia cắt; kê cao tài sản, cất giữ giấy tờ quan trọng ở nơi an toàn; di chuyển phương tiện cơ giới đến nơi có địa hình cao; ngắt nguồn điện, khóa van ga trước khi nước dâng cao; thực hiện các giải pháp đảm bảo an toàn, giảm thiểu thiệt hại về gia súc, gia cầm, sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản; khơi thông dòng chảy, các đường thoát nước gần nhà, khu dân cư; thông báo tới chính quyền khi có sự cố về tắc nghẽn cống thoát nước, các điểm ngập sâu. Đồng thời chủ động các biện pháp bảo đảm an toàn cho người, lồng bè, phương tiện, thiết bị và công trình đang xây dựng ven sông.  

Người dân cần chấp hành tuyệt đối theo sự chỉ đạo của chính quyền địa phương và cơ quan chức năng. Lưu các số điện thoại cứu hộ, cứu nạn địa phương; thông tin kịp thời, chính xác vị trí, tình trạng nguy hiểm cho lực lượng chức năng trong trường hợp khẩn cấp, đặc biệt là Tổng đài Quốc gia 112 (Tổng đài tiếp nhận 24/7 các thông tin về sự cố, thiên tai, thảm họa, tai nạn và những tình huống nguy cấp cần trợ giúp).

Về lâu dài, các bộ, ngành liên quan và địa phương cần tập trung vào việc quy hoạch, di dời dân cư khỏi vùng nguy hiểm, bảo vệ rừng và ứng dụng công nghệ cảnh báo sớm, nâng cao khả năng dự báo rủi ro thiên tai; rà soát quy hoạch hạ tầng, quản lý chặt chẽ sử dụng đất; tổ chức đào tạo, tập huấn chuyên sâu cho cán bộ phòng chống thiên tai cấp xã, phường...

Bên cạnh các giải pháp của chính quyền địa phương, người dân cũng cần nâng cao cảnh giác, chủ động di dời đến nơi an toàn khi có những diễn biến thời tiết nguy hiểm nhằm đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản cho bản thân, gia đình. Mặt khác, khuyến cáo người dân khi xây dựng nhà nên lựa chọn những địa điểm an toàn, hạn chế taluy cao phía sau nhà...