Khủng hoảng naphtha đẩy nhiều doanh nghiệp Nhật Bản vào cảnh khó khăn

 

Trong khi sự chú ý đang đổ dồn vào nguy cơ thiếu hụt dầu thô, Nhật Bản thực tế đang phải đối mặt với rủi ro cấp bách hơn đối với chuỗi cung ứng công nghiệp từ một phụ phẩm ít được biết đến của dầu mỏ. Ông Mateen Chaudhry, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành công ty tư vấn doanh nghiệp BCMG, cho rằng thị trường hiện chưa đánh giá đầy đủ những tác động dây chuyền của việc thiếu hụt naphtha. Theo ông, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm về một cuộc khủng hoảng lớn hơn, và Nhật Bản là quốc gia chịu rủi ro lớn.

Hiện Nhật Bản nhập khẩu khoảng 60% lượng naphtha từ nước ngoài, trong đó hơn 70% đến từ Trung Đông. Điều này khiến nền kinh tế lớn thứ ba thế giới đặc biệt dễ tổn thương trước các gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz-  nhân tố đã khiến giá naphtha tăng khoảng 66% kể từ khi cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel (Ix-ra-en) với Iran bùng phát. Theo các nhà phân tích, nguy cơ thiếu hụt naphtha không chỉ ảnh hưởng tới ngành hóa dầu mà còn lan rộng sang các nhà sản xuất nhựa và thậm chí cả ngành ô tô.

Không chỉ phụ thuộc lớn vào nhập khẩu, Nhật Bản còn có lượng dự trữ naphtha rất hạn chế. Theo nhà phân tích Yuta Nishiyama của Citigroup, nước này hiện có khoảng 250 ngày dự trữ dầu thô nhưng chỉ có khoảng 20 ngày dự trữ naphtha. Ngay cả khi nguồn dự trữ này được giải phóng, điều đó “cũng chưa thể mang lại sự lạc quan ngay lập tức cho ngành hóa dầu”, bởi phần lớn naphtha nhiều khả năng sẽ được ưu tiên sử dụng để sản xuất xăng.

Các quốc gia châu Á khác, trong đó có Hàn Quốc, cũng phụ thuộc nhiều vào nguồn naphtha từ Trung Đông. Trong khi đó, Mỹ ít chịu rủi ro hơn do phần lớn ngành hóa dầu của nước này sử dụng ethane làm nguyên liệu thay thế.

Trên thực tế, các công ty hóa dầu Nhật Bản đã bắt đầu cắt giảm sản lượng ngay cả trước khi xung đột Trung Đông nổ ra, do tình trạng dư thừa công suất sau khi xuất khẩu từ Trung Quốc tăng mạnh. Theo ông Joel Scheiman, chuyên gia phân tích cấp cao tại công ty nghiên cứu cổ phiếu Pelham Smithers Associates, nhiều nhà máy đã hoạt động dưới công suất trong thời gian dài, khiến việc giảm thêm công suất vận hành trở nên “gần như không thể”. Ông cho rằng, nếu tình trạng này kéo dài, đến một thời điểm nào đó các nhà máy sẽ không thể vận hành và buộc phải đóng cửa hoàn toàn, đồng thời cảnh báo điều này có thể khiến nhiều khách hàng rơi vào tình trạng thiếu nguồn cung.

Những lo ngại về nguy cơ thiếu hụt naphtha cũng đã bắt đầu phản ánh trên thị trường chứng khoán Nhật Bản. Cổ phiếu của công ty sản xuất hộp đựng thực phẩm FP Corp. có trụ sở tại Hiroshima đã giảm khoảng 16% kể từ khi cuộc xung đột tại Trung Đông bùng phát. Cùng lúc đó, chỉ số chứng khoán Topix của Nhật Bản giảm khoảng 8%. Tuy vậy, theo ông Chaudhry, phần lớn nhà đầu tư vẫn chưa nhận thức đầy đủ về rủi ro rộng lớn từ tình trạng thiếu hụt naphtha.