Khuyến khích đảng viên làm giàu hợp pháp, phát huy nguồn lực phát triển đất nước

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV diễn ra sáng 16/10, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đã trình bày những nội dung cốt lõi của Quy định số 224-QĐ/TW, ngày 14/10/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Đây là quy định có ý nghĩa quan trọng, thể hiện bước đổi mới trong tư duy của Đảng đối với hoạt động đầu tư, kinh doanh của đảng viên, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới; vừa phát huy nguồn lực đội ngũ đảng viên trong phát triển kinh tế, vừa tăng cường kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát xung đột lợi ích, phòng ngừa việc lợi dụng quyền lực để trục lợi.

*Nội hàm rộng hơn, bám sát thực tiễn và phù hợp với thông lệ quốc tế

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết, ngày 28/8/2006, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã ban hành Quy định số 15-QĐ/TW về đảng viên làm kinh tế tư nhân, đánh dấu sự thay đổi tư duy của Đảng, đã thừa nhận và cho phép đảng viên được làm kinh tế tư nhân. Qua 20 năm thực hiện, Quy định số 15-QĐ/TW đã đạt được những kết quả tích cực, số đảng viên làm kinh tế tư nhân tăng hơn 5 lần; nhiều đảng viên là doanh nhân, chủ doanh nghiệp hoặc tham gia quản lý doanh nghiệp đã đóng góp thiết thực cho phát triển sản xuất kinh doanh, tạo việc làm, thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và công tác an sinh xã hội.

Tuy nhiên, mức độ tham gia của đảng viên vào hoạt động phát triển kinh tế tư nhân vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, nguồn lực và kỳ vọng. Trong 5,6 triệu đảng viên trên toàn quốc, tỷ lệ đảng viên làm kinh tế tư nhân chỉ chiếm 3,31%; số đảng viên là chủ doanh nghiệp tư nhân chỉ chiếm khoảng 0,15% tổng số đảng viên toàn Đảng.

Nguyên nhân chủ yếu là Quy định số 15-QĐ/TW được xây dựng trong bối cảnh trước đây, chủ yếu điều chỉnh đảng viên ngoài khu vực công. Một số quyền, giới hạn và trách nhiệm chưa được xác định đầy đủ theo pháp lý, chức danh, vị trí công tác và nguy cơ xung đột lợi ích... Mặt khác, Đảng ta đã xác định “kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất”. Để thực hiện chuyển đổi thành công sang mô hình phát triển mới và hoàn thành các mục tiêu đề ra đến năm 2030 và 2045 trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và các nghị quyết của Đảng, kinh tế tư nhân phải thực sự trở thành một động lực quan trọng nhất và có những bước phát triển mạnh mẽ, đột phá hơn nữa trong thời gian tới.

Vì vậy, trên cơ sở bám sát Điều lệ Đảng, bám sát Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, làm rõ cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế, tổng kết thực tiễn qua 20 năm thực hiện Quy định số 15-QĐ/TW và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã thống nhất ban hành Quy định số 224-QĐ/TW về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh thay thế Quy định số 15-QĐ/TW, với phạm vi, nội hàm rộng hơn, bám sát thực tiễn và phù hợp với thông lệ quốc tế.

* Năm quan điểm chỉ đạo

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nêu rõ, Quy định số 224-QĐ/TW được xây dựng trên 5 quan điểm chỉ đạo lớn của Đảng.

Thứ nhất, phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên trong phát triển kinh tế. Tư duy quản lý chuyển từ chủ yếu xem xét "cho phép" sang "khuyến khích, tạo điều kiện" để đảng viên phát huy năng lực và nguồn lực hợp pháp, đồng thời mở rộng tham gia của một số nhóm đảng viên trong khu vực công theo những điều kiện cụ thể.

Thứ hai, chuyển từ tư duy chủ yếu “được làm/không được làm” sang “được làm - được làm có điều kiện, có kiểm soát - không được làm”, gắn với kiểm soát xung đột lợi ích.

Thứ ba, chuyển trọng tâm kiểm soát từ hình thức đứng tên sang kiểm soát căn cứ vào quyền sở hữu, quyền chi phối và lợi ích thực tế.

Thứ tư, gắn phát huy vai trò đảng viên trong phát triển kinh tế với với giữ vững nguyên tắc, kỷ luật và bản chất của Đảng. Việc đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh không làm thay đổi bản chất giai cấp công nhân của Đảng, xây dựng Đảng trong khu vực ngoài nhà nước.

Thứ năm, bảo đảm đồng bộ giữa quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước, có các quy định về chuyển tiếp phù hợp.

*Xác định quyền, điều kiện và giới hạn theo từng nhóm đảng viên

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết, trên cơ sở các quan điểm chỉ đạo trên, Quy định số 224-QĐ/TW đã được xây dựng gồm 3 chương với 14 điều. Quy định nêu rõ 5 nguyên tắc Đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh và phân loại hoạt động đầu tư kinh doanh thành 4 loại, gồm: Hoạt động chuyên môn và khai thác tài sản tạo thu nhập; Đầu tư kinh doanh nhưng không đầu tư thành lập tổ chức kinh tế và không chi phối, quản lý, điều hành; Đầu tư kinh doanh có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có chi phối nhưng không quản lý, điều hành; Đầu tư kinh doanh có tham gia quản lý, điều hành, kể cả trường hợp có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có chi phối.

Điểm đổi mới quan trọng của Quy định là xác định quyền, điều kiện và giới hạn theo từng nhóm đảng viên thay vì áp dụng một cách tiếp cận đồng nhất.

Cụ thể, nhóm 1: Đảng viên ngoài khu vực công được thực hiện tất cả các hoạt động đầu tư kinh doanh theo Quy định và hoạt động đầu tư kinh doanh khác mà pháp luật không cấm không phải xin chấp thuận của tổ chức đảng. Riêng trường hợp được giao thực hiện nhiệm vụ công, đảng viên không được lợi dụng tư cách đảng viên, chức vụ trong Đảng hoặc quan hệ với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để tạo lợi thế bất bình đẳng, tác động trái quy định, phục vụ lợi ích riêng, lợi ích nhóm; không được xử lý công việc, nhiệm vụ có xung đột lợi ích chưa được kiểm soát hoặc làm ảnh hưởng tiêu cực đến việc thực hiện nhiệm vụ công được giao.

Cấp ủy, tổ chức đảng, cấp có thẩm quyền có cơ chế phát hiện, thu hút, bồi dưỡng, trọng dụng đảng viên ngoài khu vực công tiêu biểu trong hoạt động đầu tư kinh doanh tham gia khu vực công, gắn với kiểm soát xung đột lợi ích.

Nhóm 2: Đối với đảng viên là cán bộ, công chức, bao gồm đảng viên là cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý và đảng viên là cán bộ, công chức không thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý (kể cả giữ chức vụ quản lý và không giữ chức vụ quản lý) thì đều được thực hiện và không phải xin chấp thuận đối với các hoạt động: hoạt động chuyên môn và khai thác tài sản tạo thu nhập; đầu tư kinh doanh nhưng không đầu tư thành lập tổ chức kinh tế và không chi phối, quản lý, điều hành

Đối với đảng viên là cán bộ, công chức không thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý (kể cả giữ chức vụ và không giữ chức vụ) và không ở vị trí có nguy cơ cao xung đột lợi ích thì được mở rộng quyền hơn, được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, được đầu tư chi phối nhưng phải được chấp thuận.

Về không được làm, Quy định nêu rõ tất cả các cán bộ, công chức đều không được tham gia quản lý, điều hành bất kỳ hình thức đầu tư nào. Riêng đối với đảng viên là cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý và cán bộ, công chức ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích thì còn không được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, giữ cổ phần chi phối và quản lý, điều hành.

Nhóm 3: Đối với đảng viên là viên chức. Theo Quy định, tất cả viên chức được thực hiện và không phải xin chấp thuận đối với: Hoạt động chuyên môn và khai thác tài sản tạo thu nhập; Đầu tư kinh doanh nhưng không đầu tư thành lập tổ chức kinh tế và không chi phối, quản lý, điều hành. Riêng viên chức không ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích còn được thực hiện đầu tư kinh doanh có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có chi phối nhưng không quản lý, điều hành.

Về các hoạt động được làm sau khi được chấp thuận, Quy định nêu rõ: Viên chức không giữ chức vụ quản lý và không ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích được thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh có tham gia quản lý, điều hành, kể cả trường hợp có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có chi phối nhưng phải bảo đảm không làm ảnh hưởng đến việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ, chất lượng dịch vụ công.

Viên chức không giữ chức vụ quản lý được tạm thời rời vị trí công tác để đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối, quản lý, điều hành tổ chức kinh tế.

Về không được làm đối với viên chức, thực hiện nguyên tắc quản lý chặt chẽ hơn đối với vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao xung đột lợi ích, theo đó: viên chức ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích không được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối và quản lý, điều hành; viên chức giữ chức vụ quản lý không được đồng thời quản lý, điều hành tổ chức kinh tế, trừ trường hợp được cử tham gia quản lý hoặc làm đại diện phần vốn, tài sản của đơn vị tại tổ chức kinh tế theo quy định của pháp luật.

Nhóm 4: Đảng viên đang công tác, phục vụ trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cũng được mở quyền như cán bộ, công chức. Theo đó, tất cả Đảng viên thuộc nhóm chủ thể này được thực hiện và không phải xin chấp thuận khi thực hiện: hoạt động chuyên môn và khai thác tài sản tạo thu nhập; đầu tư kinh doanh nhưng không đầu tư thành lập tổ chức kinh tế và không chi phối, quản lý, điều hành.

Đảng viên không ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích được mở rộng quyền hơn, theo đó, được thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có chi phối nhưng không quản lý, điều hành sau khi được chấp thuận. Việc thực hiện các hoạt động đầu tư kinh doanh phải bảo đảm bí mật nhà nước, bí mật công tác, không phương hại đến quốc phòng, an ninh theo quy định.

Về quy định không được làm, Quy định nêu rõ: Đảng viên công tác tại vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích không được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối và quản lý, điều hành. Trong thời gian công tác, phục vụ, đảng viên không được quản lý, điều hành tổ chức kinh tế, trừ trường hợp được cấp có thẩm quyền phân công, giao nhiệm vụ.

Nhóm 5: Đối với đảng viên người quản lý doanh nghiệp nhà nước, người đại diện phần vốn nhà nước. Nhóm này được thực hiện hoạt động chuyên môn và khai thác tài sản tạo thu nhập; đầu tư kinh doanh nhưng không đầu tư thành lập tổ chức kinh tế và không chi phối, quản lý, điều hành; mua, nhận, nắm giữ cổ phần, phần vốn góp và thực hiện các quyền của cổ đông, thành viên tại doanh nghiệp do đảng viên là người quản lý hoặc đại diện phần vốn nhà nước theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, việc thực hiện quyền đối với phần vốn cá nhân phải tách bạch với chức trách quản lý, đại diện phần vốn nhà nước và bảo đảm kiểm soát xung đột lợi ích.

Nhóm này cũng được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối và quản lý, điều hành sau khi được chấp thuận. Không được đầu tư kinh doanh trong ngành, lĩnh vực có lợi ích liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp nhà nước mà đảng viên đó quản lý hoặc đại diện phần vốn nhà nước, trừ trường hợp mua, nhận, nắm giữ cổ phần, phần vốn góp và thực hiện các quyền của cổ đông, thành viên tại doanh nghiệp do đảng viên là người quản lý hoặc đại diện phần vốn nhà nước theo quy định của pháp luật.

Nhóm 6 là đảng viên sau khi thôi giữ chức vụ, thôi công tác, nghỉ hưu. Theo Quy định, Đảng viên sau khi thôi giữ chức vụ, thôi công tác, nghỉ hưu và không còn công tác trong khu vực công, được thực hiện tất cả các hoạt động đầu tư, kinh doanh theo quy định như đảng viên ngoài khu vực, trừ các hoạt động bị hạn chế có liên quan đến lĩnh vực, công việc đã phụ trách trong phạm vi và thời hạn theo quy định của pháp luật. Trường hợp đảng viên thôi giữ chức vụ nhưng tiếp tục công tác trong khu vực công thì thực hiện quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm theo chức danh, vị trí công tác mới được giao; đồng thời tuân thủ các hạn chế liên quan đến lĩnh vực, công việc đã phụ trách.

Về yêu cầu trong kiểm soát xung đột lợi ích, Quy định mới quy định việc nhận diện, đánh giá xung đột lợi ích; trách nhiệm của đảng viên khi phát sinh xung đột lợi ích hoặc khi cấp có thẩm quyền khi phát hiện và yêu cầu; trách nhiệm của cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định biện pháp kiểm soát xung đột lợi ích; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức liên quan trong chia sẻ, khai thác, sử dụng thông tin, dữ liệu, hồ sơ quản lý theo thẩm quyền.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị khẳng định, Quy định mới về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh là bước đổi mới quan trọng trong tư duy và phương thức quản lý của Đảng đối với hoạt động đầu tư kinh doanh của đảng viên. Quy định mới không chỉ mở rộng quyền tham gia hoạt động kinh tế, mà còn xác lập một cơ chế quản lý phù hợp hơn với thực tiễn. Đó là quyền được phân định theo nhóm, theo từng nhóm đảng viên; giới hạn xác định theo chức danh, vị trí, nguy cơ xung đột lợi ích; việc kiểm soát dựa trên quyền chi phối, lợi ích thực tế và trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ.

Để quy định thực sự đi vào cuộc sống, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị cho rằng cần nhận thức đúng tinh thần đổi mới, khuyến khích đảng viên làm giàu hợp pháp, chính đáng, phát huy năng lực và nguồn lực cho phát triển đất nước, đồng thời giữ vững nguyên tắc, kỷ luật và bản chất của Đảng. Cùng với đó, tổ chức thực hiện thống nhất, minh bạch, đúng thẩm quyền; xác định đúng nhóm đối tượng, đúng hoạt động, đúng điều kiện và bảo đảm đồng bộ giữa quy định của Đảng với pháp luật của Nhà nước. Đồng thời, kiểm soát xung đột lợi ích thực chất, kiên quyết ngăn chặn việc lợi dụng tư cách đảng viên, chức vụ, quyền hạn, thông tin hoặc nguồn lực công để trục lợi, gắn mở rộng quyền với trách nhiệm nêu gương, đạo đức kinh doanh và liêm chính công vụ.

"Thực hiện tốt quy định mới về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh sẽ góp phần phát huy nguồn lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên, huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới", Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.