Khuyến nông cộng đồng: Động lực mới cho chính quyền địa phương 2 cấp

Ngày 16/9, tại xã Tân Hội (tỉnh An Giang), đoàn công tác Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang đã làm việc với UBND xã về tình hình hoạt động khuyến nông, khuyến nông cộng đồng trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây là dịp để địa phương báo cáo thực tiễn, lắng nghe định hướng từ ngành, đồng thời ghi nhận vai trò ngày càng quan trọng của tổ khuyến nông cộng đồng trong hỗ trợ sản xuất nông dân.

Ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh An Giang cho biết, sau khi các đơn vị hành chính cấp xã được hợp nhất, tổ khuyến nông cộng đồng xã Tân Hội được duy trì trên cơ sở kế thừa bốn tổ khuyến nông cộng đồng trước đây. Hiện tại, tổ có 21 thành viên; trong đó, có cán bộ kỹ thuật, đại diện chính quyền, hội nông dân và giám đốc các hợp tác xã tiêu biểu. Tuy nhiên, do biến động nhân sự, nay còn 14 người đang trực tiếp tham gia.

Theo ông Nguyễn Hoài Vũ, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Hội, sau hợp nhất từ bốn đơn vị hành chính, xã có quy mô rộng lớn với diện tích 14.628 ha, trong đó đất trồng lúa chiếm hơn 13.000 ha. Toàn xã có 11.644 hộ với gần 50.000 nhân khẩu, 17 hợp tác xã nông nghiệp và nhiều tiềm năng để phát triển sản xuất quy mô lớn.

Thời gian qua, xã Tân Hội đã triển khai thí điểm Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Thanh niên Phú Hòa. Trên diện tích 50 ha với 25 hộ tham gia, mô hình đạt kết quả khả quan: lượng giống gieo sạ giảm còn 70 kg/ha, phân bón hóa học giảm 30%, số lần phun thuốc giảm từ 9-11 lần xuống còn 6 lần/vụ. Áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ giúp tiết kiệm nước, hạn chế đổ ngã khi gặp mưa bão. Năng suất ổn định, chi phí giảm, lợi nhuận tăng thêm 35-45%. Đây là bước đi quan trọng, mở ra triển vọng xây dựng thương hiệu gạo giảm phát thải, bảo vệ môi trường, gắn với thị trường carbon trong tương lai.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Hoài Vũ, việc triển khai cũng còn nhiều thách thức như sản xuất của nông dân chưa đồng bộ, tập quán sử dụng phân, thuốc hóa học vẫn cao, hạ tầng kênh mương, kho chứa, cơ giới hóa còn hạn chế. Liên kết với doanh nghiệp chưa bền vững, đầu ra còn phụ thuộc thị trường.

Từ thực tế đó, UBND xã Tân Hội xác định các định hướng đến năm 2030 phát triển gần 10.000 ha lúa chất lượng cao, từng bước mở rộng sản xuất hữu cơ; xây dựng thương hiệu “Gạo hữu cơ Tân Hội”; khai thác hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp theo hướng kinh tế tuần hoàn; ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số; phát triển cơ giới hóa đồng bộ; mở rộng dịch vụ hỗ trợ nông dân, từ bảo hiểm nông nghiệp đến tiêu thụ sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm).

Lãnh đạo UBND xã Tân Hội cũng cho biết, tổ khuyến nông cộng đồng hiện chưa có trụ sở làm việc riêng và phải mượn hội trường HĐND xã để sinh hoạt tạm thời. Các cán bộ kỹ thuật từ trạm khu vực Tân Hiệp phải di chuyển hơn 20 km mới đến được xã, gây không ít khó khăn cho việc bám sát địa bàn. Tuy nhiên, tổ vẫn phát huy vai trò chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, tuyên truyền, vận động nông dân áp dụng mô hình sản xuất tiên tiến, gắn kết cộng đồng theo hướng liên kết chuỗi giá trị.

Trước khó khăn trên, lãnh đạo UBND xã Tân Hội kiến nghị, để nâng cao hiệu quả hoạt động tổ khuyến nông cộng đồng, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cần sớm ban hành hướng dẫn, kiện toàn lại tổ khuyến nông cộng đồng, quy định cụ thể cơ cấu, chức năng, nhiệm vụ phù hợp với chính quyền 2 cấp.

Tại hội nghị, đại diện các hợp tác xã, tổ khuyến nông cộng đồng và doanh nghiệp cùng ngành nông nghiệp đã trao đổi nhiều nội dung liên quan đến những thuận lợi, khó khăn, vướng mắc trong thực hiện đề án phát triển lúa chất lượng cao, phát thải thấp như: thiếu máy móc cải tạo đồng ruộng, xử lý rơm rạ sau thu hoạch và vấn đề liên kết bao tiêu đầu ra cho hạt lúa được ổn định, bền vững hơn.

Hội nghị cũng thống nhất việc tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức, nâng cao năng lực đội ngũ khuyến nông cộng đồng, gắn chặt hơn với hợp tác xã, nông dân và doanh nghiệp. Đây sẽ là nền tảng để thực hiện thắng lợi Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp của Chính phủ tại An Giang nói riêng, vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung.

Ông Hoàng Văn Hồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đánh giá cao nỗ lực của xã Tân Hội đối với việc triển khai và đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận đối với Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp cũng như quan tâm, tạo điều kiện để tổ khuyến nông cộng đồng duy trì hoạt động trong điều kiện khó khăn do thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời, khẳng định, trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc duy trì hoạt động hiệu quả của tổ khuyến nông cộng đồng tại cơ sở là điều kiện then chốt, bảo đảm thông tin, chính sách và tiến bộ kỹ thuật đến với nông dân nhanh chóng, sát thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả, giá trị sản xuất lúa, nâng cao thu nhập và đời sống nông dân.