Kích cầu hàng không khi chi phí leo thang

Cao điểm du lịch Hè 2026 sắp bắt đầu nhưng sức mua có dấu hiệu chững lại do khó khăn chung từ thị trường. Trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông đang diễn ra khiến nguồn cung nhiên liệu chưa đảm bảo, ngành hàng không vẫn đang phải đối mặt với áp lực chi phí, bên cạnh đó là lựa chọn ngày càng khắt khe của khách hàng. Bài toán làm thế nào để kích cầu hàng không – du lịch đang được các hãng hàng không tính tới.

Theo khảo sát của phóng viên TTXVN trong đợt nghỉ lễ 30/4 – 1/5 vừa qua, không ít khách du lịch lựa chọn di chuyển bằng đường bộ, thay vì lựa chọn máy bay với chi phí đắt đỏ.

Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng chia sẻ, chi phí khai thác hàng không hiện nay đang chịu áp lực rất lớn từ giá nhiên liệu, tỷ giá, sự khan hiếm về tàu bay và vật tư, cũng như chịu tác động từ các biến động địa chính trị toàn cầu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến giá vé, khả năng kích cầu và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. 

Thực tế giá dầu gần đây có xu hướng giảm nhưng chưa bền vững, còn tiềm ẩn nguy cơ khan hiếm do xung đột ở Trung Đông. Trong khi chi phí xăng dầu hiện chiếm tỷ trọng từ 35 - 40% tổng chi phí hoạt động của các hãng bay. Nhiều hãng buộc phải điều chỉnh tần suất khai thác, cắt giảm chuyến bay hoặc giá vé cao. Chi phí dịch vụ tăng, hoạt động du lịch và lữ hành ảnh hưởng, hành khách thắt chặt chi tiêu.

Ông Đinh Văn Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines cho biết, Hãng đã tái lập các biện pháp "thắt lưng buộc bụng" tương tự thời kỳ dịch COVID-19. Cụ thể, Hãng cắt giảm mạnh quỹ lương lãnh đạo, tạm dừng các dự án đầu tư chưa cấp thiết và áp dụng chính sách nghỉ không lương đối với nhân sự.

Về mặt kỹ thuật, Vietnam Airlines đã đàm phán với cơ quan quản lý bay để thực hiện "bay tắt", giúp rút ngắn thời gian vận hành và giảm tiêu thụ nhiên liệu. Hãng cũng linh hoạt nạp nhiên liệu tại các quốc gia lân cận có mức giá rẻ hơn và tăng cường bảo dưỡng, rửa động cơ máy bay để cải thiện hiệu suất, giảm lực cản.

“Việc ứng dụng AI vào hệ thống điều hành để đưa ra những đường bay tối ưu nhất cũng là một giải pháp then chốt trong giai đoạn này”, đại diện Vietnam Airlines cho hay.

Tương tự, Vietravel Airlines cũng đang lựa chọn hướng đi thận trọng nhưng linh hoạt. Ông Dương Hoàng Phúc, Giám đốc Ban Thương mại Vietravel Airlines nhấn mạnh, hãng tập trung tối ưu mạng bay để nâng cao hiệu quả khai thác đội tàu, đồng thời đa dạng hóa nguồn thu từ dịch vụ bổ trợ thay vì chỉ chạy đua về giá vé.

Dưới góc độ kinh tế, chuyên gia Võ Trí Thành đánh giá, hàng không - du lịch là lĩnh vực rất dễ bị tổn thương trước dịch bệnh, địa chính trị..., vì vậy phải xây dựng năng lực chống chịu từ chính sách đến nội tại doanh nghiệp đồng thời cần tăng cường kết nối giữa hàng không và du lịch để tạo sức chống chịu chung cho toàn ngành.

Theo đó, các chính sách kích cầu, hỗ trợ tiêu dùng, nới visa và liên kết hệ sinh thái rất quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Bên cạnh mục tiêu vượt khó trước mắt, Việt Nam vẫn phải chuẩn bị nền tảng dài hạn cho ngành hàng không - du lịch, từ đầu tư, năng lượng, hạ tầng đến hệ sinh thái bảo dưỡng, bảo trì.

Đồng quan điểm này, ông Nguyễn Quý Phương - Trưởng phòng Quan hệ quốc tế và Xúc tiến du lịch (Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam) cho rằng, việc thúc đẩy liên kết đồng bộ giữa hàng không và du lịch không chỉ nhằm phục hồi thị trường nội địa trước mắt, mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong phát triển kinh tế dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

“Cần tăng cường liên kết thực chất giữa hàng không, địa phương và doanh nghiệp du lịch, xây dựng các gói kích cầu tích hợp vé máy bay, lưu trú, tham quan, vui chơi giải trí. Đồng thời đa dạng hóa sản phẩm du lịch, đẩy mạnh liên kết vùng, kết nối đa phương thức và thúc đẩy chuyển đổi số để nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến”, đại diện Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đề xuất. 

Ông Bùi Minh Đăng, Trưởng phòng Vận tải hàng không (Cục Hàng không Việt Nam) thông tin, các cơ chế phụ thu nhiên liệu minh bạch cũng đang được xem xét như một giải pháp ngắn hạn để điều tiết theo biến động giá dầu thế giới.

Về dài hạn, việc đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng lớn như Cảng hàng không Quốc tế Long Thành, Gia Bình, Phú Quốc và nâng cấp sân bay Đà Nẵng, Cam Ranh được xem là đòn bẩy quyết định để giảm chi phí logistics và tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp và ngành hàng không.

Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, bài toán kích cầu hàng không - du lịch không thể chỉ đặt lên vai riêng các hãng bay mà cần sự phối hợp của Nhà nước, địa phương và doanh nghiệp. Việc giảm chi phí khai thác, mở rộng liên kết hệ sinh thái du lịch, đa dạng sản phẩm và đầu tư hạ tầng chiến lược sẽ là những yếu tố quyết định để nâng cao sức cạnh tranh của ngành. Đây không chỉ là giải pháp ứng phó trước mắt cho mùa cao điểm Hè 2026, mà còn là bước chuẩn bị cần thiết để ngành hàng không - du lịch Việt Nam xây dựng năng lực chống chịu, phục hồi và phát triển bền vững trong dài hạn.