Kinh tế Philippines: Điểm sáng xuất khẩu và vị thế mới trong ASEAN

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chịu nhiều áp lực từ xung đột địa chính trị, giá năng lượng leo thang và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng, nền kinh tế Philippines vẫn duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, với kim ngạch xuất khẩu hàng hóa lập kỷ lục mới và vị thế ngày càng được củng cố trong khối ASEAN.

Với vai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN 2026, Philippines đang nổi lên như một trung tâm kinh tế-hàng hải năng động, đồng thời đối mặt với bài toán cân bằng giữa cơ hội tăng trưởng và những rủi ro bên ngoài. 

*Xuất khẩu lập đỉnh lịch sử, Philippines củng cố vị thế trong ASEAN 

Bộ Công Thương Philippines (DTI) ngày 25/5 cho biết xuất khẩu hàng hóa của nước này có thể đạt mức cao kỷ lục mới trong năm 2026 nhờ nhu cầu mạnh trên thị trường quốc tế. Bộ trưởng Công Thương Cristina Roque bày tỏ lạc quan rằng năm 2026 sẽ tiếp tục là một năm tăng trưởng kỷ lục của xuất khẩu hàng hóa. 

Cảng container quốc tế Manila. Ảnh: ICTSI

Đà lạc quan này có cơ sở vững chắc từ kết quả thực tế. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Philippines đạt 84,48 tỷ USD, mức cao nhất kể từ khi nước này bắt đầu thống kê vào năm 1991, tăng 15,3% so với mức 73,27 tỷ USD của năm 2024. Sang quý I/2026, xuất khẩu hàng hóa đạt 22,7 tỷ USD, tăng 12,7% so với mức 20,14 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái, cho thấy đà tăng trưởng không có dấu hiệu hạ nhiệt. 

Các mặt hàng bán dẫn, điện tử, khoáng sản và linh kiện ô tô tiếp tục là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu. Philippines, quốc gia có nền công nghiệp điện tử phát triển, đang tận dụng cơ hội  từ làn sóng đầu tư toàn cầu vào trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng bán dẫn, xu hướng đang định hình lại chuỗi cung ứng công nghệ toàn châu Á. Trong lĩnh vực nông nghiệp, các sản phẩm như dừa, chuối, dứa và khoai tím cũng ghi nhận nhu cầu cao trên thị trường quốc tế. 

Để tiếp tục mở rộng thị trường, Philippines đặt mục tiêu hoàn tất đàm phán các hiệp định thương mại tự do (FTA) với Liên minh châu Âu (EU), Canada, Chile và Ấn Độ trong năm nay. Đây là bước đi chiến lược nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu trong bối cảnh môi trường thương mại quốc tế ngày càng phân mảnh. 

Ngoài các số liệu xuất khẩu lạc quan, Philippines đang nổi lên như một nhân tố có tầm ảnh hưởng ngày càng lớn trong cấu trúc kinh tế khu vực. Với vai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN 2026 mang chủ đề "Cùng chèo lái tương lai chung", Philippines đang tích cực định hướng các ưu tiên hợp tác của khối. 

Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN ở Cebu, Philippines đã đề xuất thành lập một trung tâm hàng hải ASEAN và sáng kiến này đã nhận được sự đồng thuận của các nhà lãnh đạo trong khối. Việc chú trọng hơn tới các vùng biển kết nối các quốc gia ASEAN sẽ giúp khu vực khai thác hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên chung. Đề xuất này nêu bật thế mạnh lịch sử của Philippines, một quốc gia với hơn 7.600 đảo, trong việc khai thác kinh tế biển và vận tải hàng hải. 

Về thương mại song phương với các đối tác trong khu vực, Philippines cũng ghi nhận nhiều bước tiến rõ nét. Kim ngạch thương mại với các đối tác trong ASEAN tăng trưởng ổn định, trong đó hợp tác về chuỗi cung ứng nông sản, linh kiện bán dẫn và hạ tầng số ngày càng được chú trọng. Các tập đoàn lớn của Philippines cũng đang mở rộng đầu tư ra ngoài lãnh thổ trong các lĩnh vực thực phẩm, năng lượng tái tạo, hạ tầng và cấp nước sạch, những mảng tăng trưởng then chốt của toàn khu vực. 

*Địa chính trị và rào cản nội tại 

Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực, Philippines vẫn phải đối mặt với không ít thách thức từ môi trường quốc tế bất ổn. Xung đột tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu và nhiều chi phí khác gia tăng. Điều này đặt ra áp lực lên chi phí vận tải, logistics và nhập khẩu nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất, đặc biệt trong các ngành công nghiệp phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu như chế biến thực phẩm và lắp ráp điện tử. 

Bộ Công Thương Philippines vẫn tin tưởng có thể đạt mức xuất khẩu kỷ lục trong năm nay do đây là khó khăn mang tính toàn cầu chứ không riêng Philippines. Tuy nhiên, Chủ tịch Liên đoàn các nhà xuất khẩu Philippines Sergio Ortiz-Luis Jr. cảnh báo triển vọng này vẫn phụ thuộc vào diễn biến khó lường của xung đột giữa Mỹ và Iran. Theo ông Ortiz-Luis, miễn là các mặt hàng điện tử và nông sản chủ lực của Philippines tiếp tục được Mỹ miễn áp thuế, xuất khẩu của nước này nhiều khả năng sẽ duy trì đà tăng trưởng. 

Về nội tại, Philippines vẫn cần giải quyết những nút thắt cơ cấu. Dù xuất khẩu của Philippines đang tăng, tốc độ tăng của nhiều nước láng giềng trong khu vực vẫn cao hơn. Doanh nghiệp xuất khẩu Philippines còn đối mặt với gánh nặng thủ tục hành chính, khả năng tiếp cận tài chính và yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, những rào cản cần được tháo gỡ để nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể. 

Triển vọng kinh tế Philippines trong phần còn lại của năm 2026 được nhìn nhận theo hướng "thận trọng lạc quan". Nền tảng xuất khẩu vững chắc, đặc biệt ở các ngành bán dẫn, điện tử và nông sản đặc trưng, cùng với lợi thế vị trí địa chiến lược là những trụ cột quan trọng. Việc Philippines đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN 2026 cũng mở ra cơ hội để nước này phát huy ảnh hưởng trong định hình các cơ chế hợp tác kinh tế-hàng hải khu vực, từ đó tạo thêm đòn bẩy phát triển dài hạn. 

Mức độ bền vững của đà tăng trưởng sẽ phụ thuộc lớn vào hai yếu tố là liệu nhu cầu công nghệ điện tử toàn cầu có tiếp tục duy trì và căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông có tiếp tục leo thang hay không. Để hiện thực hóa tiềm năng của mình, Philippines cần đẩy mạnh cải cách môi trường kinh doanh và đầu tư, đồng thời phát huy tối đa vai trò trung tâm hàng hải-thương mại trong một ASEAN ngày càng liên kết chặt chẽ hơn.