Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI: Hoàn thiện pháp luật về đấu thầu, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, chiều 23/10, Quốc hội thảo luận ở Tổ về: Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; Dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).

* Sửa đổi, bổ sung pháp luật về đấu thầu phục vụ phát triển

Phát biểu thảo luận tổ về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, Luật Đấu thầu được tiếp tục sửa đổi, bổ sung nhằm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ.

Vừa qua, Bộ Chính trị đã ban hành các nghị quyết chuyên đề, đặc biệt Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia" đặt ra yêu cầu rất cụ thể về phát triển khoa học, công nghệ. Thực hiện các Nghị quyết này có nhiều vấn đề, quy định liên quan đến đấu thầu, mua sắm thiết bị trong các ngành, lĩnh vực sử dụng vốn ngân sách nhà nước, đòi hỏi phải được sửa đổi, bổ sung.

Qua các ý kiến thảo luận, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, Luật Đấu thầu hiện hành còn nhiều bất cập: quy trình quá phức tạp, cứng nhắc, kéo dài hàng loạt dự án đầu tư công; tiêu chí giá thấp được ưu tiên dẫn đến chất lượng công trình giảm, chi phí phát sinh, phải sửa chữa sớm. Bên cạnh đó, tình trạng hủy thầu, bỏ thầu, đấu thầu lại hoặc nhà thầu bỏ dở khá phổ biến, gây lãng phí thời gian, nhân lực, chi phí; thậm chí làm hư hỏng, thất thoát tài sản; nhiều cán bộ bị kỷ luật, truy tố...

Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ những nhóm vấn đề then chốt cần tập trung nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Luật Đấu thầu: kiểm soát quyền của chủ đầu tư khi phân cấp mạnh, tránh lạm quyền; khung kiểm soát chỉ định thầu và đàm phán cạnh tranh; bảo đảm cạnh tranh thực chất, chống cài cắm tiêu chí, chia nhỏ gói thầu; phương pháp đánh giá, hạn chế theo giá thấp nhất; phạm vi điều chỉnh phải rõ ràng, tránh sửa đổi dàn trải; cơ chế giám sát, trách nhiệm giải trình.

* Chính sách thuế áp dụng cho lĩnh vực giáo dục tư thục cần có sự phân hóa

Cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân, các đại biểu nhất trí cao việc ban hành luật nhằm tập trung, bám sát và thể chế hóa các chủ trương của Đảng về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đối với các cơ sở giáo dục trong nước nhằm góp phần tạo đột phá phát triển giáo dục và đào tạo tại Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển giáo dục và đào tạo", góp phần nâng cao sức khỏe học đường, sức khỏe cộng đồng tại Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về "một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân", chính sách tài chính và chính sách thuế đối với đất đai tại Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV về "quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan". Cũng cho ý kiến về nội dung này, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (Quảng Ngãi) nhấn mạnh, chính sách thuế không đơn thuần là công cụ thu ngân sách nhà nước, mà phải phản ánh sâu sắc chính sách nhân văn và bản chất tốt đẹp của Nhà nước xã hội chủ nghĩa, nơi sự phát triển kinh tế luôn phải đi đôi với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ các nhóm đối tượng yếu thế.

Đại biểu đề nghị, chính sách thuế áp dụng cho lĩnh vực giáo dục tư thục cần có sự phân hóa rạch ròi giữa hai nhóm cơ sở giáo dục; đề xuất bổ sung quy định miễn 100% thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế sử dụng đất phi nông nghiệp cho các cơ sở giáo dục đặc thù, các trường tư thục chuyên chăm sóc, can thiệp và giáo dục trẻ tự kỷ, trẻ khuyết tật.

Cho ý kiến về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), các đại biểu tán thành với sự cần thiết xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế tài chính - ngân sách, nâng cao hiệu quả phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn lực công và tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư công; đồng thời, tăng cường công khai, minh bạch, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Tại tổ thảo luận, đại biểu Hoàng Duy Chinh (Thái Nguyên) đánh giá cao Chính phủ đã tích cực thực hiện cải cách, hợp nhất hai luật là Luật Đầu tư công với Luật Ngân sách Nhà nước, giảm được điều khoản; qua đó cơ bản khắc phục tình trạng chồng chéo, không đồng nhất giữa hai luật này. Bên cạnh việc giải ngân, đại biểu cho rằng cần chú ý đến việc phát huy hiệu quả sử dụng đồng vốn. Ngoài ra, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan Nhà nước và quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân về ngân sách Nhà nước đã được quy định trong các luật khác, tránh trùng lặp, đảm bảo thống nhất./.