Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI: Tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

Theo chương trình Kỳ họp thứ 2, sáng 23/10, Quốc hội nghe trình bày tờ trình và báo cáo thẩm tra về các nội dung: dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi); dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật; Báo cáo về tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật;

Sau đó, Quốc hội thảo luận ở tổ về các nội dung: dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi); dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật; Báo cáo về tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.

Dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật được xây dựng nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; kịp thời xử lý những khó khăn, vướng mắc; đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa khâu xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Dự thảo Luật thực hiện chủ trương tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng mỗi chủ thể chỉ ban hành một hình thức văn bản; lược bỏ 5 nhóm hình thức văn bản và chuyển các nội dung thuộc thẩm quyền của chủ thể tương ứng sang hình thức văn bản phù hợp.

Các nguyên tắc trong xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật cũng được bổ sung, trong đó nhấn mạnh yêu cầu không để quy định pháp luật bị lợi dụng nhằm tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời xác định vai trò chi phối, định hướng của các nguyên tắc cơ bản trong những luật nền tảng thuộc lĩnh vực công và tư.

Về quy trình xây dựng luật, pháp lệnh, dự thảo tiếp tục phân định rõ quy trình xây dựng chính sách và quy trình soạn thảo, nhưng bảo đảm sự liên thông, kế thừa kết quả giữa các giai đoạn. Thay vì quy định một bước thẩm định chính sách riêng, dự thảo thiết kế cơ chế lấy ý kiến và quy định trách nhiệm bắt buộc tham gia của một số bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi quản lý ngành, lĩnh vực.

Dự thảo Luật cũng hoàn thiện trình tự, thủ tục rút gọn và việc xây dựng, ban hành văn bản trong trường hợp đặc biệt; bổ sung cơ chế xử lý vấn đề khẩn cấp, cấp bách khi Quốc hội không thể họp; quy định cụ thể hơn việc ban hành văn bản để thí điểm chính sách đối với luật, nghị định và nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Một nội dung quan trọng khác là đưa vào Luật những quy định cơ bản về giải thích, hướng dẫn áp dụng, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa, hợp nhất, đánh giá hiệu quả thi hành và phản ứng chính sách. Công nghệ số, chuyển đổi số và cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật được xác định là những công cụ phục vụ cả quá trình xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Trong phiên họp chiều, Quốc hội thảo luận ở tổ về các dự án: Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; Luật Đấu thầu (sửa đổi).