Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Tăng hiệu quả đầu tư, tạo động lực tăng trưởng

Sáng 31/10, tiếp tục Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, thảo luận về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, các đại biểu Quốc hội tập trung đề xuất giải pháp giảm chi phí vốn, tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư hạ tầng, vật liệu xây dựng và năng lượng. Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, giảm chi phí cho doanh nghiệp và cải thiện chất lượng tăng trưởng.

* Đại biểu Lê Văn Thế (Đoàn Ninh Bình): Giảm thời gian chờ thủ tục để vốn sớm đi vào sản xuất

Tôi cơ bản thống nhất với Báo cáo của Chính phủ về tình hình kinh tế - xã hội năm 2026 và kế hoạch năm 2027. Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2027, theo tôi, điều quan trọng không chỉ là huy động thêm vốn mà phải chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, giá trị gia tăng và lợi ích cho người dân, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo phương án dự toán Chính phủ trình Quốc hội, chi đầu tư phát triển năm 2027 dự kiến khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, tăng gần 57% so với dự toán năm 2026. Cùng với vốn tín dụng, đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài, đây là nguồn lực lớn cho tăng trưởng.

Tôi đề nghị cụ thể hóa việc đánh giá hiệu quả đầu tư sau khi công trình đưa vào khai thác, thay vì chỉ tập trung vào tỷ lệ giải ngân. Cần đánh giá năng lực sản xuất mới, tác động đến việc làm và đời sống Nhân dân. Đối với đầu tư nước ngoài, cần quan tâm mức độ tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam, chuyển giao công nghệ và chất lượng việc làm. Đối với khoa học, công nghệ, cần đánh giá kết quả nghiên cứu được ứng dụng, thương mại hóa và đóng góp thực tế cho năng suất.

Một vấn đề khác tôi muốn nhấn mạnh là chi phí thời gian của doanh nghiệp. Doanh nghiệp không chỉ chịu chi phí của đồng vốn mà còn chịu chi phí của thời gian. Lãi suất là chi phí nhìn thấy, nhưng thời gian chờ quy hoạch, thủ tục đất đai, đầu tư, xây dựng và phối hợp giữa các cơ quan cũng là chi phí thực tế.

Có trường hợp từng thủ tục đều đúng hạn nhưng cả quy trình vẫn kéo dài do chờ đợi giữa các cơ quan. Khi đó, vốn chậm đi vào sản xuất, làm giảm hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp.

Tôi đề nghị rút ngắn những khoảng chờ không cần thiết thuộc trách nhiệm cơ quan nhà nước, nhưng không đánh đổi việc tuân thủ pháp luật, chất lượng công trình, môi trường và quyền lợi hợp pháp của người dân.

Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Tài chính điều hành đồng bộ chính sách tiền tệ và tài khóa, tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay phù hợp với yêu cầu kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và an toàn hệ thống. Các tổ chức tín dụng cần đánh giá khả năng trả nợ trên cơ sở dòng tiền, dữ liệu và hiệu quả phương án kinh doanh.

Tôi cũng đề nghị hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tăng cường tiếp nhận và làm chủ công nghệ.

Tăng trưởng từ 10% trở lên phải đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô, sử dụng vốn hiệu quả và giảm chi phí thời gian. Quan trọng nhất, thành quả tăng trưởng phải được chuyển hóa thành việc làm có chất lượng, thu nhập tốt hơn và đời sống Nhân dân ngày càng được cải thiện.

* Đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Đoàn Phú Thọ): Giảm chi phí vốn, vật liệu xây dựng và năng lượng

Tôi đề xuất bốn nhóm giải pháp nhằm giảm chi phí, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi sản xuất, đầu tư và giữ vững mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026-2027.

Thứ nhất, về vốn, doanh nghiệp hiện vẫn chịu sức ép lớn từ chi phí và thị trường có sức mua yếu. Nhiều đơn vị không có nguồn tiền để triển khai dự án và sản xuất.

Tôi đề nghị Ngân hàng Nhà nước khẩn trương chỉ đạo các ngân hàng thương mại kéo dài, mở rộng cơ chế cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ đến hết năm 2027 đối với doanh nghiệp gặp khó khăn do thị trường, sử dụng vốn đúng mục đích và có phương án phục hồi khả thi.

Cùng với đó, cần mở rộng quy mô, đối tượng của chương trình tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, người thuê, mua nhà ở xã hội; giảm phí bảo lãnh dự thầu, phí thực hiện hợp đồng và phí trả nợ trước hạn.

Đối với nghĩa vụ bảo lãnh, khi nghĩa vụ bảo lãnh giảm theo xác nhận của các bên, cần giải tỏa ký quỹ tương ứng. Tôi đề nghị hoàn thành hướng dẫn trong quý I/2027.

Thứ hai, về chi phí đầu tư xây dựng, giá vật liệu, nhân công, nhiên liệu tăng đột biến, trong khi nhiều công trình trọng điểm triển khai cùng lúc khiến nhà thầu gặp khó khăn. Tôi đề nghị Chính phủ ban hành cơ chế điều chỉnh đơn giá hợp đồng xây lắp đối với các dự án đầu tư công ký trước ngày 1/7/2026 theo hướng chia sẻ rủi ro giữa ngân sách và nhà thầu.

Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện Luật Địa chất và khoáng sản theo hướng đưa đất thông thường chỉ phù hợp làm vật liệu san lấp, đắp nền ra khỏi danh mục khoáng sản nhóm 4, quản lý theo pháp luật về xây dựng bằng cơ chế chấp thuận phương án khai thác có điều kiện.

Việc quản lý cần kiểm soát chặt vị trí, khối lượng, cao độ và nghĩa vụ hoàn thổ, vừa bảo đảm nguồn cung, vừa bảo đảm quản lý tài nguyên và môi trường. Tôi cũng đề nghị xử lý dứt điểm thủ tục thăm dò, cấp phép khai thác và nâng công suất đối với các mỏ cát, mỏ đá làm vật liệu thông thường đã có trong quy hoạch.

Thứ ba, về chi phí năng lượng, tôi đồng tình với chủ trương giảm giá điện để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, đề nghị giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại về 0% theo phương án đang được xem xét, kéo dài hỗ trợ thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với dầu điêzen, đồng bộ thời gian hỗ trợ với xăng. Các giải pháp này sẽ tạo nguồn lực phục hồi cho sản xuất, vận tải và thi công.

Thứ tư, để giảm giá điện bền vững, cần giảm chi phí đầu tư và vận hành. Tôi đề nghị ưu tiên vốn cho các đường dây truyền tải, trạm biến áp theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh để giải tỏa công suất; có cơ chế vay ưu đãi cho các thiết bị điện nhập khẩu như thiết bị điện gió, điện mặt trời, thủy điện.

Giá thiết bị hiện tăng từ 20% đến 40% so với cùng kỳ năm trước. Vì vậy, cần cập nhật quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, cắt giảm thủ tục đầu tư cho các dự án năng lượng và xác định tiêu chí, thời hạn điều chuyển công suất giữa các địa phương.

* Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai): Hạ lãi suất phải đi cùng ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát

Tôi đánh giá cao kết quả phát triển kinh tế - xã hội năm 2026. Tuy nhiên, để năm 2027 tiếp tục tăng tốc, cần có những giải pháp quyết liệt hơn, chuyển các quyết sách thành kết quả thực chất.

Cần đổi mới cơ chế bảo lãnh tín dụng, cho vay theo dòng tiền, đơn hàng và chuỗi cung ứng; nghiên cứu hỗ trợ lãi suất có mục tiêu, thời hạn và nguồn lực rõ ràng. Đối với doanh nghiệp gặp khó khăn tạm thời nhưng có phương án phục hồi sản xuất khả thi, cần cơ cấu lại thời hạn trả nợ, xem xét khoanh nợ trong những trường hợp đủ điều kiện và được kiểm soát chặt chẽ. Đặc biệt, hạ lãi suất phải đi cùng với an toàn hệ thống, ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát.

Bên cạnh việc giảm áp lực tín dụng ngân hàng, cần phát triển nguồn huy động dài hạn và thị trường vốn để đáp ứng nhu cầu đầu tư lớn. Phương án vốn cho năm 2027 và các năm tiếp theo cần được xây dựng, làm rõ nhu cầu vốn, nguồn huy động, kỳ hạn, định hướng phân bổ và kết quả dự kiến từ việc sử dụng nguồn vốn.

Tăng trưởng hai con số không chỉ là mục tiêu về tốc độ mà còn gắn với yêu cầu đổi mới căn bản phương thức phát triển, để đất nước không chỉ tăng trưởng nhanh hơn mà còn mạnh lên thực chất và bền vững hơn. Quy mô GDP lớn hơn phải đi cùng với khả năng tích lũy và trưởng thành của doanh nghiệp và cuộc sống tốt hơn của người dân Việt Nam.

Đằng sau những con số tăng trưởng, người dân quan tâm đến khả năng tích lũy sau khi trang trải cuộc sống; doanh nghiệp quan tâm sau khi trả chi phí lãi vay còn nguồn lực nào để tiếp tục đầu tư công nghệ, nâng cao năng suất và phát triển.

Tôi đề nghị Chính phủ đánh giá chất lượng tăng trưởng bằng thu nhập thực, việc làm bền vững, khả năng tích lũy của người dân và năng lực tái đầu tư của doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, tập trung kiểm soát giá hàng thiết yếu, giảm gánh nặng nhà ở, giáo dục, y tế, giảm chi phí và thúc đẩy liên kết để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị./.