Lãi suất cho vay giảm chậm, doanh nghiệp tiếp tục chịu áp lực

Xu hướng giảm lãi suất huy động đang lan rộng trong hệ thống ngân hàng, song lãi suất cho vay vẫn điều chỉnh chậm và chưa tạo được tác động rõ nét.

Trong khi đó, chi phí đầu vào tiếp tục neo cao, khiến doanh nghiệp phải gánh nhiều áp lực cùng lúc và nhu cầu giảm lãi suất trở nên cấp thiết hơn.

* Lãi suất giảm chưa “thấm”

Ngay sau cuộc họp ngày 9/4 với Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, hầu hết các ngân hàng thương mại đã điều chỉnh biểu lãi suất mới, với mức giảm lãi suất huy động phổ biến từ 0,1–0,5%/năm, tập trung chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên.

Tuy vậy, trái với diễn biến khá nhanh ở thị trường tiền gửi, lãi suất cho vay lại điều chỉnh chậm và thận trọng hơn. Đến nay, chỉ có một số ngân hàng tiên phong giảm lãi suất cho vay với mức giảm không đáng kể, trong khi phần lớn vẫn duy trì mặt bằng cũ.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Việt Thắng Jean, kiêm Phó Chủ tịch Hội Dệt May - Thêu Đan TP. Hồ Chí Minh cho biết, mặt bằng lãi suất có dấu hiệu hạ nhiệt nhưng mức giảm chưa đáng kể, trong khi doanh nghiệp dệt may đang gặp nhiều khó khăn, đặc biệt về tài chính.

Theo ông Việt, nếu lãi suất cho vay vốn lưu động có thể duy trì quanh mức 5%/năm thì doanh nghiệp còn có thể chịu đựng được. Bởi, hiện nay dòng tiền bị đứt gãy do tồn kho nguyên liệu lớn, thời gian giao nhận kéo dài và chi phí tăng cao, khiến nhu cầu vốn lưu động gia tăng mạnh.

Ở kỳ hạn trung và dài hạn, mức lãi suất hợp lý là khoảng 8–10%/năm để doanh nghiệp có thể triển khai đầu tư. Tuy nhiên, thực tế hiện nay lãi suất vẫn ở mức trên 10%/năm, gây trở ngại đáng kể cho kế hoạch mở rộng sản xuất.

“Để có thể cạnh tranh với các quốc gia khác, doanh nghiệp buộc phải đầu tư nâng cao năng suất và cải tiến công nghệ. Nếu không đầu tư, năng suất sẽ thấp, chi phí sẽ cao và rất khó cạnh tranh với các nước. Tuy nhiên, mức lãi suất vay trung dài hạn vẫn neo ở mức cao đang hạn chế khả năng triển khai các kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp”, ông Việt chia sẻ.

Cũng theo ông Việt, điều quan trọng không chỉ là giảm lãi suất mà còn là duy trì sự ổn định của mặt bằng lãi suất để tạo niềm tin cho doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.

Thực tế cho thấy, dù lãi suất có xu hướng giảm, nhưng chi phí vốn thực tế mà doanh nghiệp phải chịu vẫn ở mức cao, trong khi các chi phí đầu vào như nguyên liệu, logistics, tồn kho đều gia tăng. Không chỉ ngành dệt may, nhiều doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh cũng đang đối mặt với bài toán chi phí tăng nhưng không thể tăng giá bán khi sức mua suy yếu. Điều này khiến dòng tiền bị “kẹt”, khả năng xoay xở ngày càng hạn chế.

Theo ông Lư Nguyễn Xuân Vũ, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Xuân Nguyên, chi phí đầu vào tăng đáng kể, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận mặt bằng giá mới nhưng không thể điều chỉnh giá bán. Sức mua suy giảm khiến việc tăng giá có thể khiến khách hàng quay lưng. Do đó, bài toán lớn nhất của các doanh nghiệp hiện nay là kiểm soát và tiết giảm chi phí.

Trong bối cảnh đó, ông Vũ cho rằng chính sách lãi suất cần đóng vai trò hỗ trợ, thay vì tạo thêm áp lực chi phí cho doanh nghiệp. “Để giữ được giá thành ở mức hợp lý, doanh nghiệp rất cần sự hỗ trợ từ Chính phủ cũng như sự đồng hành của các ngân hàng trong việc điều chỉnh lãi suất theo hướng hỗ trợ, quanh mức 6%/năm. Nếu mặt bằng lãi suất tiếp tục tăng như giai đoạn từ trước Tết đến nay thì doanh nghiệp sẽ rất khó xoay xở”, ông Vũ chia sẻ.

Từ thực tế này, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng mặt bằng lãi suất cho vay sẽ sớm giảm thực chất hơn nhằm giảm bớt áp lực tài chính trong bối cảnh đầu vào vẫn neo cao.

Theo bà Nguyễn Thị Hợp, Trưởng phòng Kinh doanh Công ty cổ phần APG Eco, doanh nghiệp mong muốn Nhà nước và các ngân hàng có chính sách hiệu quả hơn trong việc bình ổn và giảm lãi suất. Việc hạ chi phí vốn sẽ giúp doanh nghiệp có thêm dư địa để tối ưu sản xuất; đồng thời, tạo điều kiện mở rộng hoạt động kinh doanh trong thời gian tới.

* Dư địa giảm lãi suất không còn nhiều

Ở góc độ chuyên gia, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh cho rằng, việc Ngân hàng Nhà nước gần đây chỉ đạo các ngân hàng thương mại giảm lãi suất là tín hiệu tích cực nhằm hỗ trợ doanh nghiệp. Mặt bằng lãi suất thời gian qua duy trì ở mức cao đã ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động sản xuất - kinh doanh, qua đó, tác động đến tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Một vấn đề đáng lưu ý là khoảng cách giữa lãi suất niêm yết và chi phí vốn thực tế. Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, lãi suất mà các ngân hàng công bố là một chuyện, nhưng mức lãi suất thực tế mà doanh nghiệp và người dân phải trả có thể khác, tùy thuộc vào điều kiện vay, mức độ rủi ro cũng như các chi phí liên quan. Do đó, khả năng tiếp cận vốn thực tế vẫn là yếu tố cần tiếp tục theo dõi trong thời gian tới.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng năm nay được đặt ở mức cao, áp lực điều hành chính sách là rất lớn. Việc giảm lãi suất là một trong những giải pháp cần tính đến để hỗ trợ nền kinh tế, song cần được thực hiện thận trọng khi áp lực lạm phát vẫn hiện hữu, nhất là từ biến động giá dầu và các yếu tố địa chính trị.

“Thủ tướng đã nhấn mạnh cần ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô. Đây là bài toán khó, khi phải đồng thời bảo đảm ổn định vĩ mô và duy trì tăng trưởng ở mức cao. Muốn làm được, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, đặc biệt là giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa”, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân chia sẻ.

Giới phân tích cho rằng, trong bối cảnh  đó, việc hỗ trợ doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào lãi suất. Thay vào đó, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và tài khóa, đồng thời có giải pháp giảm áp lực từ chi phí đầu vào.

Theo ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB (Singapore), trong giai đoạn 2026 - 2027, Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức có thể ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng trên 10%.

Đáng chú ý nhất là nguy cơ Mỹ áp thuế vẫn hiện hữu và có thể gây tác động tiêu cực. Bên cạnh đó, xung đột tại Trung Đông đang ảnh hưởng mạnh đến giá năng lượng và, nghiêm trọng hơn, là khả năng bảo đảm nguồn cung. Điều này khiến doanh nghiệp phải chịu chi phí năng lượng và các đầu vào khác cao hơn, làm gia tăng chi phí vận hành và đặt hoạt động sản xuất - kinh doanh trước nhiều rủi ro.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia của UOB dự báo Ngân hàng Nhà nước sẽ duy trì mặt bằng lãi suất ổn định trong năm 2026. Khi lạm phát chủ yếu đến từ phía cung, vai trò điều tiết sẽ chuyển nhiều hơn sang chính sách tài khóa nhằm giảm chi phí đầu vào và hỗ trợ nền kinh tế.