Lâm Đồng đẩy mạnh chế biến sâu, nâng giá trị nông sản

Trên nền tảng vùng nguyên liệu phong phú, sản xuất theo hướng hiện đại và liên kết chặt chẽ theo chuỗi giá trị, Lâm Đồng đang tập trung phát triển công nghiệp chế biến, đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ, qua đó, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của các mặt hàng nông sản địa phương.

* Xây dựng vùng nguyên liệu chất lượng 

Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, Lâm Đồng có hơn 1 triệu ha đất sản xuất nông nghiệp với nhiều vùng chuyên canh quy mô lớn, tạo lợi thế nổi bật để phát triển công nghiệp chế biến. Toàn tỉnh hiện có khoảng 328.700 ha cà phê, hơn 105.200 ha lúa, trên 75.300 ha cao su, gần 48.700 ha điều, hơn 45.200 ha sầu riêng, gần 37.700 ha hồ tiêu, khoảng 25.800 ha thanh long, hơn 11.500 ha mắc ca cùng nhiều vùng cây ăn quả, rau và hoa tập trung. 

Lâm Đồng đẩy mạnh phát triển các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phầm nông nghiệp, nhằm hình thành nguồn nguyên liệu ổn định, đồng đều cho chế biến. Ảnh: Nguyễn Huy Thành - TTXVN

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các doanh nghiệp chế biến và thị trường xuất khẩu, tỉnh chú trọng nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu thông qua ứng dụng khoa học - công nghệ và các tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến.

Hiện toàn tỉnh có khoảng 109.500 ha sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, trong đó khoảng 1.400 ha ứng dụng nông nghiệp thông minh; khoảng 23.800 ha được chứng nhận VietGAP, GlobalGAP, hơn 4.000 ha sản xuất hữu cơ và khoảng 126.500 ha cà phê đạt các chứng nhận quốc tế như 4C, UTZ/Rainforest Alliance. 

Song song với đó, Lâm Đồng đẩy mạnh phát triển các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ nhằm hình thành nguồn nguyên liệu ổn định, đồng đều cho chế biến. Đến nay, toàn tỉnh có 428 chuỗi liên kết với gần 47.600 hộ tham gia. Trong lĩnh vực trồng trọt, diện tích liên kết đạt khoảng 85.000 ha, sản lượng khoảng 920.000 tấn mỗi năm; lĩnh vực chăn nuôi có tổng đàn khoảng 2,23 triệu con, sản lượng khoảng 210.000 tấn/năm. Các chuỗi liên kết không chỉ giúp ổn định đầu ra mà còn tạo nền tảng để doanh nghiệp đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu. 

Tại xã Hòa Bắc, Hợp tác xã kinh doanh, thương mại, dịch vụ chế biến nông sản DiLin đẩy mạnh xây dựng vùng nguyên liệu mắc ca gắn với chế biến sâu.

Theo bà Phạm Thị Út, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc hợp tác xã, đơn vị hiện liên kết sản xuất với các thành viên và người dân trên diện tích khoảng 100 ha mắc ca; mỗi năm thu mua khoảng 300 tấn hạt; trong đó, khoảng 200 tấn được đưa vào chế biến. Ngoài các sản phẩm truyền thống như: hạt mắc ca tách nứt vỏ và nhân mắc ca, hợp tác xã phát triển nhiều dòng sản phẩm giá trị gia tăng như: hạt mắc ca tẩm vị, bánh quy mắc ca, bánh mắc ca, bơ mắc ca, dầu mắc ca, muối vừng mắc ca và các sản phẩm quà tặng. 

Bà Phạm Thị Út cho biết, chế biến sâu không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm, kéo dài thời gian bảo quản mà còn mở rộng phân khúc khách hàng. Hiện, các sản phẩm của hợp tác xã được phân phối qua hệ thống cửa hàng đặc sản, các điểm du lịch và mạng lưới bán lẻ trong nước; đồng thời, đã xuất khẩu sang Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc, mang lại doanh thu khoảng 40 tỷ đồng mỗi năm. 

Bên cạnh đầu tư chế biến, nhiều hợp tác xã tại Lâm Đồng cũng chú trọng phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường trong và ngoài nước. Theo bà Nguyễn Thị Mai, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Hợp tác xã sản xuất nông, lâm nghiệp hữu cơ Quảng Phú (xã Quảng Phú), xu hướng tiêu dùng nông sản an toàn, thân thiện với môi trường đang mở ra nhiều cơ hội cho nông nghiệp hữu cơ. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi từ phương thức sản xuất truyền thống sang hữu cơ đòi hỏi thời gian, sự kiên trì và sự đồng hành lâu dài với người nông dân. 

Hiện, hợp tác xã liên kết sản xuất khoảng 300 ha tại Lâm Đồng và Đắk Lắk. Nhiều sản phẩm như: cam, quýt, cà chua, rau, củ đã được chứng nhận hữu cơ trong nước và đang hoàn thiện hồ sơ để đạt chứng nhận theo tiêu chuẩn của Liên minh châu Âu (EU). Sản phẩm của hợp tác xã đã có mặt tại thị trường Hàn Quốc, Nhật Bản và đang được kết nối tiêu thụ thông qua hệ thống siêu thị Mega, góp phần mở rộng thị trường, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản. 

* Đẩy mạnh chế biến, gia tăng giá trị 

Hiện, Lâm Đồng có 508 cơ sở sơ chế, đóng gói, chế biến nông sản và 178 cơ sở chế biến thủy sản. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư đổi mới công nghệ, đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng rau, quả chế biến của tỉnh đạt hơn 20.700 tấn, tăng 11,6% so với cùng kỳ năm trước; sản lượng thủy sản và sản phẩm thủy sản chế biến, bảo quản đạt khoảng 12.700 tấn, tăng 24,2%. Kim ngạch xuất khẩu nông, thủy sản đạt khoảng 805,7 triệu USD, cho thấy công nghiệp chế biến đang ngày càng đóng góp quan trọng vào tăng trưởng của ngành nông nghiệp. 

Cùng với đầu tư công nghệ, chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tiếp tục tạo động lực thúc đẩy chế biến và xây dựng thương hiệu nông sản. Hiện, toàn tỉnh có 918 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 88 sản phẩm đạt 4 sao và 830 sản phẩm đạt 3 sao với 518 chủ thể tham gia. Nhiều sản phẩm sau khi được đầu tư chế biến, hoàn thiện bao bì và truy xuất nguồn gốc đã từng bước tham gia các hệ thống phân phối hiện đại, mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước. 

Theo ông Phan Nguyễn Hoàng Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, thời gian tới, tỉnh tiếp tục nâng cao hiệu quả các chuỗi liên kết sản xuất gắn với phát triển vùng nguyên liệu và chế biến sâu; tăng cường gắn kết nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ; đồng thời, kết nối chặt chẽ các khâu từ sản xuất, bảo quản, chế biến đến xây dựng thương hiệu và tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị nông sản trong toàn chuỗi. 

Định hướng giai đoạn 2026-2030, Lâm Đồng xác định công nghiệp chế biến là một trong những khâu đột phá của quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Tỉnh tập trung phát triển chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng của nông sản, góp phần bù đắp chi phí logistics và tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Địa phương ưu tiên thu hút đầu tư các nhà máy chế biến quy mô lớn tại các khu công nghiệp, tập trung vào các dòng sản phẩm có giá trị cao như nước trái cây cô đặc từ chanh dây, dứa; sầu riêng cấp đông nhanh (IQF); thanh long xử lý gia nhiệt phục vụ xuất khẩu; thực phẩm chế biến, ăn liền từ rau, củ.

Song song với phát triển chế biến, tỉnh đẩy mạnh xúc tiến thương mại theo cả hình thức trực tiếp và trực tuyến; tăng cường kết nối giao thương thông qua hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài nhằm duy trì đơn hàng ổn định; chủ động mở rộng, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và chuỗi cung ứng, tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA), đồng thời ưu tiên phát triển các nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao. 

Với lợi thế về vùng nguyên liệu quy mô lớn cùng sự tham gia tích cực của doanh nghiệp, hợp tác xã và định hướng phát triển công nghiệp chế biến theo hướng hiện đại, Lâm Đồng đang từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp theo sản lượng sang phát triển theo giá trị. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao thu nhập cho người sản xuất, gia tăng sức cạnh tranh của nông sản và tạo động lực cho tăng trưởng nông nghiệp bền vững trong giai đoạn mới.