Làm gì để tăng liên kết chuỗi trong ngành dệt may?

Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Vitas cho biết, hội thảo nhằm phân tích vai trò của liên kết chuỗi kinh doanh trong ngành, những cơ hội và thách thức, đồng thời đề xuất những giải pháp tăng cường liên kết kinh doanh giữa các doanh nghiệp thuộc Hiệp hội cũng như toàn ngành.

Theo ông Vũ Đức Giang, ngành dệt may Việt Nam là một trong những ngành có kim ngạch xuất khẩu và tốc độ tăng trưởng lớn nhất, đóng góp trên 15% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Mặc dù xuất khẩu 39 tỷ USD trong năm 2019, nhưng ngành dệt may phải chi cho nhập khẩu vải 13,5 tỷ USD. Nhập khẩu tới 70% vải nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu.

Dịch COVID-19 đã và đang làm gián đoạn phương pháp vận hành chuỗi cung ứng toàn cầu khiến doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp dệt may nói riêng khó mô hình hóa và đánh giá rủi ro. Trong 6 tháng đầu năm 2020, kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam đạt 15 tỷ USD (giảm 16,65%), nhập khẩu 9,3 tỷ USD (giảm 16%) so với cùng kỳ năm trước.

Rõ ràng, chuỗi cung ứng trên mọi quốc gia, kể cả Việt Nam và trên mọi ngành kinh tế đều chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. So với các nước trong khu vực, Việt Nam đã thực hiện tốt việc ngăn chặn đại dịch và mở cửa lại nền kinh tế. Ngành dệt may cũng đang dần chuyển giao từ giai đoạn ứng phó khủng hoảng sang giai đoạn chuẩn bị cho phục hồi.

Ông Phạm Quang Hải, Giám đốc bán hàng Công ty Dệt Bảo Minh cho biết, Bảo Minh nói riêng và ngành dệt may Việt Nam đang đứng trước những cơ hội và thách thức của các hiệp định thương mại tự do, việc tăng cường liên kết kinh doanh trong ngành dệt may nhằm thúc đẩy xuất khẩu và tham gia sâu rộng hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu là nhiệm vụ cấp bách tạo nên sức mạnh đồng thuận để xây dựng nên những thương hiệu về sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh ở thị trường trong nước và quốc tế.

Câu hỏi quan trọng dành cho ngành dệt may lúc này là làm thế nào để có thể chuẩn bị tốt hơn cho chuỗi cung ứng trước những khủng hoảng trong tương lai.

Xu hướng của các nhà mua hàng lớn tại Mỹ, Nhật Bản và các nước châu Âu là chọn những doanh nghiệp có khả năng sản xuất trọn gói thay vì đặt hàng theo phương thức gia công để rút ngắn thời gian cho ra sản phẩm mới. Rút ngắn được thời gian thực hiện đơn hàng, đồng nghĩa với doanh nghiệp sẽ có lợi thế cạnh tranh hơn về chi phí và tăng doanh thu.

Để làm được điều này, ngành dệt may Việt Nam cần di chuyển lên thượng nguồn trong chuỗi giá trị dệt may, nắm giữ các khâu trong phân khúc sản xuất nguyên phụ liệu, đây là chiến lược dài hạn để duy trì và nâng cao lợi thế cạnh tranh trong xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam.

Mới đây, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EU) - EVFTA) đã được Quốc hội phê chuẩn và chuẩn bị chính thức có hiệu lực, theo đó, mặt hàng dệt may của Việt Nam sẽ được giảm 42,5% dòng thuế khi xuất khẩu vào thị trường EU. Đây là “lối thoát” để dệt may Việt Nam vượt qua khủng hoảng từ đại dịch COVID-19.

Để tận dụng được tối đa ưu đãi thuế quan từ CPTPP hay EVFTA, Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho rằng cần có chính sách khuyến khích, tạo điều kiện để thu hút đầu tư từ doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào sản xuất nguyên phụ liệu.

Đặc biệt, phải có cơ chế thúc đẩy sự liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất nguyên phụ liệu với các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm, tạo thành chuỗi liên kết khép kín, đáp ứng yêu cầu về quy tắc xuất xứ, thúc đẩy cơ chế xây dựng các khu công nghiệp dệt may có xử lý nước thải hiện đại để chu trình dệt-nhuộm-may-hoàn tất, đóng góp vào nguồn cung toàn cầu và giảm bớt phụ thuộc nhập khẩu.

Hiện nay, Bộ Công Thương cũng đã đưa ra một số giải pháp đẩy mạnh hợp tác, liên kết trong sản xuất để xây dựng chuỗi liên kết trong nước.

Theo đó, Bộ Công Thương khuyến khích các doanh nghiệp chuyển may gia công sang thực hiện các đơn hàng FOB, nâng cao ý thức về sử dụng nguyên liệu trong nước; đánh giá cao vai trò Hiệp hội ngành hàng trong việc mời gọi đầu tư, kết nối với các địa phương vẫn đang đón nhận các dự án đầu tư dệt nhuộm để giới thiệu và thuyết phục các nhà đầu tư nước ngoài.

Bộ Công Thương sẽ sớm hoàn thiện để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển ngành công nghiệp dệt may Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2035 theo đề xuất trước đó./.