Làm rõ việc khai thác đất trái phép tại dự án cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài

Nhiều ngày ghi nhận thực tế tại khu vực Dự án đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài, phóng viên Thông tấn xã Việt Nam đã phát hiện nhiều máy cơ giới và phương tiện vận chuyển đất hoạt động liên tục trong phạm vi đã giải phóng mặt bằng. Trong khi đó, chính quyền xã Bến Cầu (Tây Ninh) khẳng định chưa ban hành văn bản cho phép di dời đất san lấp, đặt ra yêu cầu sớm kiểm tra, xác minh để làm rõ vụ việc, tránh thất thoát tài nguyên và "khoảng trống" trong quản lý.

Những chuyến xe chở đất nối đuôi rời khỏi khu vực dự án

Dự án đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Mộc Bài đang bước vào giai đoạn triển khai trong bối cảnh nhu cầu vật liệu xây dựng tăng cao. Tuy nhiên, nhiều ngày qua, hoạt động đào, vận chuyển đất diễn ra nhộn nhịp, công khai, tại khu vực đã giải phóng mặt bằng ven Quốc lộ 22 thuộc Dự án thành phần 4 - Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đoạn qua xã Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh. Đáng chú ý, trong khi chính quyền địa phương khẳng định, chưa ban hành văn bản cho phép di dời đất san lấp, nhưng hàng nghìn mét khối đất vẫn được liên tục đưa ra khỏi khu vực dự án.

Tiếp nhận phản ánh của người dân về việc xuất hiện tình trạng một số nhóm người sử dụng máy cơ giới đào lấy đất trong khu vực đã giải phóng mặt bằng Dự án đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Mộc Bài, phóng viên Thông tấn xã Việt Nam đã nhiều ngày trực tiếp xác minh tại hiện trường.

Ghi nhận từ ngày 4 đến ngày 6/7, tại khu vực dự án giáp Quốc lộ 22, đoạn qua xã Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh, máy đào hiệu Komatsu liên tục hoạt động tại các nền nhà cũ đã được giải tỏa. Đất sau khi đào được xúc trực tiếp lên các xe công nông kéo theo rơ moóc (kích thướt thùng rơ moóc khoảng 2,5m x 4m), trong đó có các phương tiện mang biển kiểm soát 70A-7874 kéo rơ moóc 70RM-1140; 70LA-2436 kéo rơ moóc 70RM-0958; 70A-7874 kéo theo rơ moóc 70RM – 1140; 70RM – 0958... các phương tiện này liên tục vận chuyển đất về một bãi tập kết phía sau một căn nhà gần chợ An Thạnh, xã Bến Cầu, cách hiện trường khoảng 2 km.

Tại hiện trường, nhiều khu vực của dự án đã bị biến dạng địa hình đáng kể. Có nơi diện tích rộng hàng trăm mét vuông bị đào sâu từ 0,5 m đến 1,5 m; ước tính hàng nghìn mét khối đất đã được đưa đi. Đáng chú ý, phần lớn các vị trí bị đào là nền nhà cũ, khu vực từng được san lấp hoặc diện tích đất nông nghiệp của các hộ dân trước khi thực hiện giải phóng mặt bằng.

Chính quyền khẳng định chưa cho phép di dời đất

Để làm rõ vụ việc, sau khi ghi nhận đầy đủ diễn biến tại hiện trường, phóng viên đã liên hệ qua điện thoại với ông Trịnh Văn Đồng, Phó Chủ tịch UBND xã Bến Cầu. Sau khi nghe nội dung phản ánh, ông Đồng đề nghị phóng viên đến làm việc trực tiếp với Phòng Kinh tế xã để được cung cấp thông tin.

Đáng chú ý, chỉ ít phút sau cuộc điện thoại kết thúc, hiện trường có nhiều thay đổi bất thường. Các phương tiện cơ giới đang hoạt động được đưa lên xe chuyên dụng nhanh chóng rời khỏi khu vực. Các xe công nông trước đó liên tục vận chuyển đất cũng tức tốc rời hiện trường.

Tại buổi làm việc với phóng viên, ông Trần Minh Cường, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Bến Cầu cho biết, ngày 12/6/2026, Ủy ban nhân dân xã đã ban hành Quyết định số 1331/QĐ-UBND thành lập Tổ kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng đất trong phạm vi Dự án thành phần 4 - Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài.

Theo ông Cường, Tổ công tác được giao nhiệm vụ kiểm tra hiện trạng đối với các hộ dân có đất bị thu hồi nhằm xác định diện tích, độ cao và khối lượng đất san lấp trước thời điểm Nhà nước thu hồi đất.

Kết quả kiểm tra bước đầu cho thấy, trong tổng số 49 hộ bị ảnh hưởng bởi dự án, có 35 hộ từng thực hiện san lấp nền; trong đó, 21 hộ san lấp trên cả đất ở và đất nông nghiệp và 14 hộ chỉ san lấp trên đất nông nghiệp.

Đến thời điểm hiện tại, Tổ công tác đã làm việc với 24 hộ dân, trong đó có 22 hộ thống nhất với kết quả kiểm tra; hai hộ chưa đồng thuận do có ý kiến khác nhau về độ cao nền đất và phạm vi được xem xét. Các trường hợp còn lại sẽ tiếp tục được kiểm tra trước khi tổng hợp, tham mưu UBND xã Bến Cầu xem xét theo quy định.

Tuy nhiên, khi được hỏi về hoạt động đào và vận chuyển đất mà phóng viên ghi nhận tại hiện trường, ông Trần Minh Cường khẳng định: “Đến thời điểm hiện tại, UBND xã Bến Cầu chưa ban hành bất kỳ văn bản nào cho phép các hộ dân thực hiện việc di dời đất san lấp trong khu vực dự án”.

Ngay sau buổi làm việc, theo đề nghị của phóng viên, ông Trần Minh Cường đã cử ông Nguyễn Khánh Vũ, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Bến Cầu, trực tiếp xuống hiện trường để kiểm tra.

Qua kiểm tra thực tế tại tuyến đường dẫn vào dự án cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài, nhiều vị trí bị xe cơ giới đào sâu từ 0,5 đến 1,5 mét. Một số khu vực trên đất nông nghiệp cũng xuất hiện dấu hiệu bị tận thu đất, để lại nhiều hố sâu ngập nước.

Cần sớm điều tra, làm rõ để tránh “khoảng trống quản lý”

Hiện trạng được ghi nhận cho thấy hoạt động đào và vận chuyển đất đã diễn ra trong nhiều ngày với quy mô không nhỏ. Trong khi đó, chính quyền địa phương khẳng định chưa cho phép di dời đất san lấp.

Hai thông tin này đặt ra yêu cầu các cơ quan chức năng cần nhanh chóng kiểm tra, xác minh để làm rõ: lượng đất được vận chuyển là tài sản hợp pháp của người dân được phép di dời hay là tài sản đang thuộc phạm vi quản lý của dự án; việc đào và vận chuyển có đúng quy định hay không; nếu có vi phạm thì trách nhiệm thuộc về tổ chức, cá nhân nào.

Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh Tây Ninh từng xảy ra nhiều vụ khai thác, vận chuyển trái phép đất mặt để thu lợi bất chính. Vì vậy, dư luận có cơ sở để đặt câu hỏi liệu có hay không việc lợi dụng giai đoạn sau giải phóng mặt bằng của các dự án đầu tư công để tự ý đào, vận chuyển đất khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Thực tế cũng cho thấy, sau khi người dân bàn giao mặt bằng nhưng dự án chưa triển khai thi công đồng loạt, nhiều khu đất rơi vào tình trạng ít được quản lý thường xuyên. Nếu thiếu lực lượng kiểm tra, giám sát liên tục, đây rất dễ trở thành “khoảng trống quản lý”, tạo điều kiện phát sinh các hành vi khai thác tài nguyên trái phép, gây thất thoát tài sản hoặc các vi phạm khác.

Trong khi đó, Dự án đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài là công trình hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia, giữ vai trò kết nối vùng Đông Nam Bộ với cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, Dự án có tổng chiều dài khoảng 51 km, tổng mức đầu tư hơn 19.617 tỷ đồng theo phương thức đối tác công tư. Theo tính toán, riêng trong năm 2026, dự án cần khoảng 4,8 triệu mét khối cát, đá và đất san lấp. Trong bối cảnh nguồn vật liệu xây dựng khan hiếm, giá đất san lấp liên tục biến động, việc quản lý nguồn tài nguyên trong phạm vi dự án càng trở nên đặc biệt quan trọng cần được thực hiện chặt chẽ, công khai, minh bạch theo quy định của pháp luật.

Vụ việc cần sớm được cơ quan chức năng kiểm tra, xác minh, làm rõ. Không chỉ để xác định có hay không hành vi khai thác đất trái phép, mà còn góp phần bảo đảm kỷ cương trong quản lý tài sản công, phòng ngừa thất thoát nguồn lực và giữ nghiêm kỷ luật trong quá trình triển khai các dự án trọng điểm quốc gia.

Thông tấn xã Việt Nam sẽ tiếp tục theo dõi, cập nhật diễn biến vụ việc khi có kết quả kiểm tra, xác minh từ các cơ quan chức năng.