Lão nông hơn 3 thập kỷ trồng cây, mở rộng vườn cho chim về trú ngụ

Người dân ở đây kính trọng vì ông Thiệt dám hy sinh lợi ích kinh tế để dành gần trọn cuộc đời giữ bình yên cho chim trú ngụ. Với ông, lũ chim là bạn, lúc nào cũng quan tâm đến sự an nguy của chúng kể cả trong giấc ngủ.

Chuyện về ông Thiệt gắn bó với lũ chim, bắt đầu từ những năm 90 của thế kỷ trước, khi ấy ông phá bỏ vườn dừa chuyển sang trồng, tràm, tre, trúc. Thời điểm này tre, trúc là những loại cây có giá trị kinh tế làm nguyên liệu phục vụ cho nghề đan lát thủ công ở địa phương, còn tràm chủ yếu được sử dụng phục vụ xây dựng nhà và các công trình dân dụng. Tre, trúc lớn dần cũng là lúc ông Thiệt phát hiện chim, cò không biết từ đâu về trú ngụ trên những tán cây. Và cũng bắt đầu từ đây, ông quyết định không khai thác đốn hạ cây trong vườn nhà để tạo môi trường giữ chân loài chim, cò về trú ngụ.

Ông Thiệt cho biết, ban đầu, số lượng cò chỉ vài chục con, rồi dần dần lên đến hàng trăm, hàng ngàn con cò, vạc, còng cọc, diệc xám... không biết từ đâu ùn ùn kéo về khu vườn nhà ông sinh sống. Lúc đầu cũng vui, nhưng khi thấy chúng kéo về đông quá, ông và gia đình bắt đầu lo, vì sợ rằng cá, tôm dưới ao, sẽ bị chúng bắt hết, như vậy gia đình lấy gì mà sinh sống. Tuy nhiên, vùng này cá, tôm nhiều, mà đặc biệt là lũ chim, cò chỉ về ở, tuyệt nhiên không phá phách, không ăn cá, tôm ở đây. Ban ngày chúng đi ăn ở tận đâu đâu rồi khi chiều xuống mới về ngủ làm náo loạn cả không gian. Từ mấy công vườn ban đầu, nhưng sau khi thấy chim, cò về đông quá nên ông Thiệt trồng thêm các loài cây để chúng có nơi trú ngụ. Đến nay, khu vườn của ông đã được mở rộng lên đến gần 10 ha, với nhiều loài cây như dừa, tre trúc, tràm…nhưng xem ra vẫn còn quá chật chội khi đến mùa chim tụ hội. Hiện nay, vườn chim của ông Thiệt là nơi trú ngụ, sinh sản của nhiều loài chim, trong đó có những loài quý hiếm nằm trong sách đỏ, có nguy cơ tuyệt chủng cần được bảo vệ như: Giang Sen, Điên Điển…

Ông Thiệt nắm rất rõ từng mét đất, tường tận từng khu vực chim, cò trú ngụ. Khi phóng viên đề xuất vào tham quan khu vườn, ông Thiệt một thoáng do dự vì lo ngại có người lạ vào vườn sẽ ảnh hưởng đến chim cò nghỉ ngơi. Nhưng rồi ông cùng xuống xuồng vỏ composit, len lỏi theo các con kênh. Càng vào sâu bên trong vùng lõi của khu vườn, âm thanh được phát ra từ các loài chim càng náo nhiệt. Những chú chim khi thấy ông Thiệt cùng với những người khách vào vườn, đập cánh réo gọi nhau ầm ĩ. Chỉ cần nghe tiếng vỗ cánh là ông Thiệt đã biết loài nào đang bay; nhìn sơ qua các ngọn cây, ông kể vanh vách tổ của từng loài chim đang sinh sản ở đây. Nào là còng cọc, cò quắm, diệc, vạc…ông đều nắm rõ trong lòng bàn tay vì chúng đã sinh sống với ông từ thuở ông còn là thanh niên.

Tỉnh Cà Mau hiện có nhiều vườn chim tư nhân và vườn chim của ông Nguyễn Văn Thiệt không phải là lớn, nhưng chỉ có ông mới đi làm chuyện không ai làm là “trồng cây cho chim ở”. Hơn 30 năm gắn bó với vườn chim cũng là ngần ấy thời gian ông cần mẫn trồng cây mở rộng khu vườn. Nhiều người vẫn nhớ rất rõ cảnh ông Thiệt dưới cái nắng chang chang, khoét từng lỗ đất để trồng cây, gánh từng đôi nước để tưới. Từ ngày chim, cò kéo về ở đến nay, gần 10 ha đất vườn gần như bỏ hoang, lợi nhuận thu được chẳng có gì. Chim nhiều, phân chim thải xuống làm cho nước đen ngòm, bốc mùi hôi thối quanh năm, tôm, cá vì vậy mà không sống được. Không ít lần ông nhận được những lời can ngăn, thôi thì phá bỏ đi để thực hiện mô hình tôm - lúa. Gần 10 ha, nếu nuôi theo mô hình này như bà con nông dân xung quanh, mỗi năm chí ít cũng bỏ túi vài trăm triệu đồng. Biết vậy, nhưng ông không làm, vì như thế không biết lũ chim sống được ở đâu, có tiếp tục tồn tại nữa được không.

Ông Thiệt là vậy, bất kỳ hành động, việc làm nào trước hết cũng đều nghĩ đến sự an nguy của lũ chim. Nói đến chuyện bảo vệ đàn chim, cò trước nạn săn trộm, ông Thiệt chia sẻ: Những năm gần đây, tình trạng săn bắt trộm chim, cò trong vườn nhà đã giảm nhiều, nhưng không vì thế mà lũ chim ở đây được yên ổn. Bây giờ để bắt chim, nhiều người đã chuyển sang phương thức khác, bắt được nhiều hơn, đó là cắm câu, đặt bẫy... Đau lòng, nhưng ông Thiệt không ngăn chặn được, chỉ mong sao cho lũ chim, cò đừng đi kiếm ăn ở những nơi mà ai đó đã bài binh, bố trận chờ sẵn. Theo ông Thiệt, những con chim thiệt mạng bên ngoài chỉ là số ít nếu so với những con chim bị chết trong khu vườn. Bởi vì chim bố mẹ khi đi tìm mồi cho con chẳng may mắc bẫy, chắc chắn chúng sẽ chết, nhưng chỉ một, còn trong khu vườn, những đứa con của nó rồi cũng sẽ chết theo vì đói.

Chuyện ông Thiệt, thà chịu thiệt về kinh tế, chứ nhất định không chịu phá bỏ vườn chim, là điều mà người dân trong vùng ai cũng biết. Nếu chỉ như vậy, có lẽ ông không được nhiều người quí mến như hiện nay. Người ta quý ông ở cái tâm, phục ông ở nghị lực vượt qua trở ngại, khó khăn trong cuộc sống. Ông Thiệt từng là người làm thuê, đào đất mướn, mỗi ngày được chủ trả công 1 giạ lúa (khoảng 20 kg), vợ ông là bà Nguyễn Thị Sia (72 tuổi) thì tới mùa vụ đi cấy lúa thuê. Dành dụm được ít tiền, vợ chồng ông Thiệt chuyển sang nuôi vịt đẻ và lợn giống. Tiền tích góp được bao nhiêu, ông đều để dành mua thêm đất sản xuất theo mô hình tôm - lúa, đồng thời mở rộng khu vườn để cho chim trú ngụ.

Ông Nguyễn Thanh Hoàng, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Phước, tỉnh Cà Mau cho biết, năm 2013, ông Nguyễn Văn Thiệt, chủ vườn chim ở ấp Bình Hổ vinh dự được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen vì đã có thành tích trong công tác bảo vệ môi trường và phát triển rừng, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Theo ông Hoàng, những năm gần đây, mật độ các cá thể chim, cò trú ngụ vườn chim của ông Thiệt khá cao. Để bảo tồn và phát triển vườn chim của ông Thiệt trong thời gian tới, xã Vĩnh Phước xem xét hỗ trợ trồng thêm cây xanh để tạo nơi ở và thu hút chim di trú từ nơi khác đến. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân không săn bắt chim với mọi hình thức để tạo vùng đệm an toàn cho vườn chim. UBND xã Vĩnh Phước cũng đã qui hoạch, vườn chim ông Thiệt làm điểm du lịch sinh thái để chủ vườn và các hộ dân được hưởng lợi và tăng thu nhập. Đây là hướng đi hợp lí vì vườn chim nằm ngay trên trục giao thông tuyến đường Quảng Lộ - Phụng Hiệp, rất thuận lợi về mặt di chuyển, vừa giúp bảo vệ vừa giúp khai thác các giá trị kinh tế mà vườn chim mang lại.

Ông Nguyễn Văn Thiệt mong rằng thời gian tới Nhà nước sẽ quan tâm hơn đến việc bảo tồn những mô hình vườn chim tư nhân như của ông. "Nếu không khéo bảo vệ, thì vài năm nữa, e rằng sẽ không còn chim, cò gì nữa. Con cháu mình khi ấy có lẽ chỉ còn biết chim, cò trong các trang sách cũng không biết chừng", ông Nguyễn Văn nhắn nhủ.