Logistics Đông Nam Bộ trỗi dậy mạnh mẽ cuối năm 2025

Các địa phương như Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Tây Ninh tận dụng lợi thế hạ tầng, nguồn nhân lực và cơ chế chính sách mới để tạo cú hích phát triển, mở ra cơ hội kết nối quốc tế và nâng cao sức cạnh tranh kinh tế vùng.

* Cơ sở hạ tầng và chính sách thúc đẩy liên kết vùng

Theo số liệu từ Hội thảo công bố báo cáo “Gia tăng liên kết logistics nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng Đông Nam Bộ” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Chi nhánh khu vực Thành phố Hồ Chí Minh (VCCI-HCM) phối hợp Đại sứ quán Australia tổ chức hồi tháng 8/2025, Đông Nam Bộ bao gồm Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Tây Ninh hiện đóng góp gần 32% GDP và 44,7% ngân sách quốc gia. Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa nhanh, hạ tầng giao thông thiếu đồng bộ, thủ tục hành chính chồng chéo khiến chi phí logistics tăng cao, giảm sức cạnh tranh doanh nghiệp.

Báo cáo nghiên cứu đề xuất ba giải pháp đột phá: tối ưu hóa hạ tầng bằng liên thông các phương thức vận tải; đồng bộ hóa thể chế, quy trình, áp dụng thông quan điện tử chung; chuẩn hóa và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua hệ thống đào tạo thống nhất và hợp tác doanh nghiệp - cơ sở giáo dục.

Phó Chủ tịch VCCI Võ Tân Thành, nhấn mạnh báo cáo cung cấp bức tranh toàn cảnh về điểm nghẽn hạ tầng, thể chế, quy trình và nguồn nhân lực. Giáo sư Thái Văn Vinh (Đại học RMIT) cho rằng doanh nghiệp, cơ quan hữu quan và cơ sở giáo dục nghề nghiệp là những mắt xích quan trọng trong thúc đẩy liên kết logistics vùng.

Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu hình thành “siêu đô thị - tài chính - công nghiệp - cảng biển”. Theo Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (CSED) Lê Minh Trung, đây là cơ sở để thành phố trở thành trung tâm logistics quốc tế, cạnh tranh khu vực Đông Nam Á vào 2030 và châu Á, thế giới vào 2045. Thành phố chú trọng phát triển kho bãi thông minh, chuỗi liên kết logistics liên vùng, đồng thời đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, áp dụng công nghệ IoT, RFID, WMS, robot và AI nhằm tối ưu hóa chi phí, nâng hiệu suất và hướng đến kho thông minh thân thiện môi trường.

Tỉnh Đồng Nai hiện cũng đẩy mạnh phát triển hạ tầng logistics, tận dụng lợi thế Cảng hàng không quốc tế Long Thành, các khu công nghiệp lớn và hệ thống trung tâm logistics tập trung. Tỉnh dự kiến 4 trung tâm logistics hiện đại, phục vụ sản xuất nội địa và xuất khẩu quốc tế, đồng thời thành lập Hiệp hội Logistics Đồng Nai trong tháng 12/2025.

Ông Trần Văn Hoàn, đại diện một công ty vận tải ở phường Biên Hòa cho rằng, cải thiện hạ tầng liên vùng và đồng bộ hóa quy trình thông quan là bước ngoặt để logistics Đông Nam Bộ phát triển. Doanh nghiệp có thể kết nối các cảng, kho và trung tâm phân phối nhanh hơn, giảm chi phí lưu kho và vận chuyển, nâng cao hiệu quả xuất nhập khẩu. Việc áp dụng công nghệ quản lý hiện đại và hợp tác với cơ sở đào tạo giúp nguồn nhân lực logistics đáp ứng chuẩn quốc tế, tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp và vùng kinh tế.

* Trung tâm logistics mới, động lực tăng trưởng

Sau khi hợp nhất từ 1/7/2025, tỉnh Tây Ninh có đường biên giới dài 369 km giáp Campuchia, 4 cửa khẩu quốc tế và 4 cửa khẩu quốc gia, tỉnh trở thành cửa ngõ chiến lược kết nối Đông Nam Bộ với Đồng bằng sông Cửu Long. Hạ tầng giao thông đóng vai trò then chốt. Dự án cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài (dự kiến thông xe 2027), Vành đai 3, Vành đai 4 và cao tốc Bến Lức - Long Thành đang khẩn trương triển khai. Tây Ninh có 46 khu công nghiệp, định hướng mở rộng lên 59 khu vào 2030, tạo nền tảng thu hút đầu tư công nghiệp - logistics.

Viện Nghiên cứu bất động sản Việt Nam (VIRES) nhận định các xã Đức Hòa, An Ninh, Hiệp Hòa,… thuộc Tây Ninh có tiềm năng phát triển tương tự Bình Dương năm 2015, với quỹ đất công nghiệp dồi dào, lao động sẵn sàng và kết nối hạ tầng thuận lợi. Khu vực giáp ranh Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng thành đô thị vệ tinh - trung tâm logistics và công nghiệp.

Chính quyền Tây Ninh đang chuẩn bị khai trương cửa khẩu quốc tế Tân Nam (12/2025), khởi công Bình Hiệp (2026), đồng thời đầu tư hạ tầng giao thông cửa khẩu Xa Mát và Chàng Riệc với tổng vốn gần 340 tỷ đồng. Đây là các dự án trọng điểm, nâng năng lực vận chuyển hàng hóa, thúc đẩy logistics, thương mại biên giới, du lịch và gia tăng nguồn thu ngân sách.

Hội nghị “Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa xuất nhập khẩu, thương mại điện tử tỉnh Tây Ninh 2025” vừa qua với sự tham gia của 142 doanh nghiệp từ 25 quốc gia, gồm Amazon, Walmart, Aeon, Central Retail… đã khẳng định sức hút quốc tế của Tây Ninh. Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng nhấn mạnh, thành công này nhờ quy hoạch hạ tầng, chính sách cải cách, chuỗi logistics đồng bộ và tầm nhìn phát triển bền vững.

Theo VIRES, logistics là “mạch máu” kết nối kinh tế, giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng giá trị sản phẩm và mở rộng xuất khẩu. Tây Ninh, với lợi thế địa lý, hạ tầng hiện đại, môi trường đầu tư cải thiện và sự tham gia của các tập đoàn lớn như Becamex, Vingroup, Sun Group, đang bứt phá, hướng tới trung tâm công nghiệp - logistics - đô thị mới của Đông Nam Bộ.

Trong khi đó, Cảng Quốc tế Long An phát triển mô hình “Cảng biển - Công nghiệp - Logistics - Đô thị”, kết nối chuỗi cung ứng quốc tế, giảm chi phí và rút ngắn thời gian giao nhận. Thỏa thuận hữu nghị giữa Cảng Long An với Cảng Portland (Mỹ) và Gothenbury (Thụy Điển) mở ra cơ hội học hỏi kinh nghiệm, phát triển tuyến vận chuyển hàng hải, nâng tầm kết nối logistics toàn cầu.

Chỉ còn một tháng nữa là năm 2025 sẽ qua đi, Đông Nam Bộ đang chứng kiến sự bứt phá trong lĩnh vực logistics, từ Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai đến Tây Ninh. Liên kết hạ tầng, cải cách thể chế, phát triển nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế là các động lực chính giúp vùng kinh tế năng động này nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm chi phí, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu và hướng tới trung tâm logistics hàng đầu khu vực. Với những nỗ lực đồng bộ từ chính quyền và doanh nghiệp, Đông Nam Bộ đang trên đà trở thành “đầu tàu” logistics quốc gia, mở ra cơ hội phát triển bền vững trong thập niên tới.