Lời giải cho các đô thị trước nắng nóng cực đoan

Trước nguy cơ các đợt nắng nóng cực đoan gia tăng do biến đổi khí hậu, nhiều sáng kiến công nghệ và quy hoạch đô thị đang được triển khai tại Pháp nhằm giúp các thành phố thích ứng với kịch bản nhiệt độ có thể vượt ngưỡng 50 độ C trong tương lai.

Khu vực kênh Saint-Martin ở quận 10 và 11 thủ đô Paris trở nên nhộn nhịp khi người dân tìm đến tránh nóng. Ảnh: Hữu Chiến - P/v TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Paris, chương trình "Những thành phố ở ngưỡng 50 độ C" (Nos Villes à 50 degrés) vừa công bố 35 dự án đổi mới sáng tạo nhằm ứng phó với nắng nóng đô thị, được lựa chọn từ một cuộc thi ý tưởng do tổ chức này phát động năm 2025.

Mục tiêu của chương trình là tìm kiếm các giải pháp có thể nhanh chóng triển khai trên diện rộng nhằm giảm tác động của hiện tượng đảo nhiệt đô thị - khi bê tông, nhựa đường và các bề mặt xây dựng hấp thụ nhiệt vào ban ngày rồi tiếp tục tỏa nhiệt vào ban đêm, khiến các thành phố nóng hơn đáng kể so với khu vực xung quanh.

Nhiệt độ trung bình tại Pháp đã tăng khoảng 2,3 độ C kể từ cuối thế kỷ XIX. Theo các kịch bản khí hậu của Chính phủ Pháp, mức tăng này có thể lên tới 4 độ C vào cuối thế kỷ XXI, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện những đợt nắng nóng chưa từng có trong lịch sử.

Các giải pháp được lựa chọn tập trung vào 4 hướng chính gồm thiết kế công trình thích ứng với khí hậu, tăng cường phủ xanh đô thị, sử dụng vật liệu phản nhiệt và phát triển các hệ thống làm mát tiết kiệm năng lượng.

Trong lĩnh vực xây dựng, phần mềm Albedya cho phép mô phỏng mức độ tiếp xúc với ánh nắng của từng khu vực trong tòa nhà, từ đó đề xuất các biện pháp che chắn và thiết kế phù hợp ngay từ giai đoạn lập dự án hoặc cải tạo công trình.

Một số sáng kiến khác tập trung vào việc phủ xanh mái nhà. Đáng chú ý, công ty Demet'Air đã phát triển loại giá thể siêu nhẹ giúp trồng cây trên mái mà không cần gia cố đáng kể kết cấu công trình. Theo doanh nghiệp này, giải pháp có thể góp phần ổn định nhiệt độ bên trong tòa nhà ngay cả trong những giai đoạn nắng nóng gay gắt.

Bên cạnh đó, nền tảng Adaptaville của Cơ quan Khí hậu Paris đang hỗ trợ các địa phương vùng thủ đô Ile-de-France tiếp cận những giải pháp đã được kiểm chứng như tăng diện tích cây xanh, giảm bê tông hóa, tạo các "ốc đảo mát" trong đô thị và lựa chọn vật liệu xây dựng phù hợp với điều kiện khí hậu mới.

Một số giải pháp đơn giản nhưng được đánh giá có hiệu quả nhanh cũng được chú ý, như sử dụng sơn phản xạ màu trắng cho mái nhà nhằm giảm hấp thụ nhiệt, lắp đặt hệ thống điều khiển thông minh cho rèm và cửa chớp hoặc áp dụng công nghệ làm mát bằng bay hơi nước.

Các chuyên gia cũng cho rằng việc tận dụng thông gió tự nhiên cần được quan tâm nhiều hơn. Trong bối cảnh muỗi hổ châu Á đã xuất hiện tại phần lớn các tỉnh của Pháp lục địa, việc trang bị lưới chống muỗi có thể giúp người dân mở cửa vào ban đêm để làm mát nhà ở mà vẫn bảo đảm điều kiện sinh hoạt.

Theo các nhà tổ chức, không có giải pháp đơn lẻ nào đủ sức ứng phó với các đợt nắng nóng cực đoan trong tương lai. Chỉ bằng cách kết hợp đồng thời các biện pháp quy hoạch, kiến trúc, công nghệ và quản lý đô thị, các thành phố mới có thể thích ứng hiệu quả với những thách thức khí hậu ngày càng nghiêm trọng trong thế kỷ XXI.