Chuyển đổi xanh: Giải bài toán chi phí cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu ngày càng rõ nét đối với doanh nghiệp, nhưng với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, bài toán về vốn, công nghệ và năng lực triển khai vẫn là những rào cản đáng kể. Làm thế nào để chuyển đổi xanh vừa phù hợp nguồn lực, vừa tạo ra giá trị kinh doanh thực chất?

Trong khuôn khổ “ESG Company Tour 2026 - Tham quan nhà máy SCG năm 2026” - thuộc sáng kiến Go Together do Tập đoàn SCG của Thái Lan có hơn 20 đơn vị đang hoạt động tại Việt Nam tổ chức tại Nhà máy Nhựa Bình Minh ở tỉnh Tây Ninh, phóng viên Thông tấn xã Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Niwat Athiwattananont - Phó Chủ tịch SCG Việt Nam kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Nhựa Bình Minh (BMP) về vấn đề này. 

Phóng viên: Ông đánh giá như thế nào về tiến trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ? 

Ông Niwat Athiwattananont: Chúng tôi rất phấn khởi trước đà phát triển của các doanh nghiệp Việt Nam. Ngày càng nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai những giải pháp cụ thể như sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, tối ưu tài nguyên và cải tiến quy trình sản xuất theo hướng sạch hơn. Đáng chú ý, doanh nghiệp cũng dần nhận ra rằng chuyển đổi xanh không chỉ là trách nhiệm với môi trường mà còn có thể góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh. 

Với SCG, tập đoàn Đông Nam Á đã có hơn 30 năm đầu tư, hoạt động tại Việt Nam và đồng hành cùng sự phát triển của Việt Nam, đây là một chuyển biến quan trọng. Phát triển bền vững đang từng bước trở thành một phần trong chiến lược nâng cao hiệu quả hoạt động, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của thị trường và tăng cường khả năng thích ứng trong dài hạn. Khi được triển khai phù hợp, các giải pháp xanh có thể đồng thời mang lại lợi ích về môi trường và hiệu quả kinh doanh. 

Phóng viên: Dù nhận thức về chuyển đổi xanh đã được nâng lên, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn gặp khó khăn khi triển khai. Theo ông, đâu là những rào cản lớn nhất và doanh nghiệp cần được hỗ trợ như thế nào? 

Ông Niwat Athiwattananont: Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ đã sẵn sàng chuyển đổi, nhưng vẫn cần được hỗ trợ để xác định điểm khởi đầu phù hợp, tiếp cận kiến thức thực tiễn và lựa chọn các khoản đầu tư tương xứng với quy mô, năng lực của mình. Vì vậy, nâng cao năng lực không chỉ là bước chuẩn bị mà còn là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp biến mục tiêu phát triển bền vững thành hành động cụ thể.

Một ví dụ là tại đơn vị thành viên Nhựa Bình Minh, Trung tâm Đào tạo Nhựa Bình Minh (BMP Academy) là nơi quy tụ doanh nghiệp, trường học, kỹ sư, nhà thầu và đội ngũ thi công nhằm tăng cường năng lực thực tiễn cho ngành. Những hoạt động như vậy giúp các bên chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực chuyên môn và tạo điều kiện để doanh nghiệp tự tin hơn khi triển khai các giải pháp cải tiến.

Theo chúng tôi, bên cạnh nguồn lực tài chính, doanh nghiệp cần có kiến thức, kỹ năng và khả năng đánh giá hiệu quả để lựa chọn hướng đi phù hợp, tránh đầu tư dàn trải hoặc triển khai những giải pháp chưa đáp ứng nhu cầu thực tế. 

Phóng viên: Từ kinh nghiệm hoạt động tại Việt Nam, SCG có thể chia sẻ những giải pháp nào giúp doanh nghiệp chuyển đổi xanh hiệu quả hơn, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ ngày càng đóng vai trò quan trọng? 

Ông Niwat Athiwattananont: Chúng tôi cho rằng, đóng góp thiết thực nhất là chia sẻ những giải pháp đã được kiểm chứng trong quá trình vận hành thực tế, thay vì chỉ dừng lại ở các định hướng chung.

Tại Nhựa Bình Minh, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và dữ liệu thời gian thực được ứng dụng để tối ưu hóa vận hành. Bên cạnh đó, các giải pháp tự động hóa do chính đội ngũ kỹ sư của công ty phát triển cũng góp phần cải thiện an toàn lao động, nâng cao năng suất và duy trì tính ổn định của chất lượng sản phẩm. 

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng cần bắt đầu bằng những khoản đầu tư công nghệ lớn. Điều quan trọng là xác định đúng vấn đề cần giải quyết, lựa chọn công cụ phù hợp với điều kiện vận hành và đánh giá được hiệu quả sau triển khai. 

Thông qua sáng kiến Go Together, chúng tôi mong muốn chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, kết nối các doanh nghiệp, chuyên gia và tổ chức để mỗi đơn vị có thể tham khảo, lựa chọn giải pháp phù hợp với nhu cầu của mình. Mục tiêu là giúp doanh nghiệp tạo ra giá trị môi trường đồng thời cải thiện hiệu quả kinh doanh. 

Phóng viên: Theo ông, với những doanh nghiệp có nguồn lực tài chính hạn chế, chuyển đổi xanh nên bắt đầu từ đâu để tránh tạo thêm áp lực chi phí mà vẫn mang lại hiệu quả rõ ràng?

Ông Niwat Athiwattananont: Theo tôi, doanh nghiệp nên bắt đầu bằng việc rà soát hoạt động hiện tại, từ quy trình sản xuất đến cách sử dụng năng lượng và tài nguyên, để xác định những khâu còn có thể cải thiện. Từ đó, doanh nghiệp có thể ưu tiên các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế thay vì triển khai quá nhiều hạng mục cùng lúc. 

Một yếu tố quan trọng khác là đo lường kết quả. Doanh nghiệp cần theo dõi hiệu quả của từng giải pháp để xác định đâu là phương án thực sự mang lại giá trị và lĩnh vực nào đáng để tiếp tục đầu tư. Khi một giải pháp đã chứng minh hiệu quả, doanh nghiệp có thể từng bước mở rộng sang các hoạt động khác.

Bên cạnh đó, học hỏi kinh nghiệm từ những đơn vị đã triển khai thành công cũng giúp doanh nghiệp rút ngắn quá trình tìm kiếm giải pháp và hạn chế những thử nghiệm không hiệu quả. Đây chính là tinh thần của Go Together: chia sẻ kinh nghiệm thực tế, thúc đẩy hợp tác để doanh nghiệp có thêm cơ sở đưa ra quyết định phù hợp với nguồn lực của mình. 

Phóng viên: Ngoài nỗ lực tự thân của doanh nghiệp, theo ông, Chính phủ và các bên liên quan cần làm gì để tháo gỡ những nút thắt về chính sách, tài chính, công nghệ và hạ tầng, qua đó thúc đẩy chuyển đổi xanh trên diện rộng?

Ông Niwat Athiwattananont: Việt Nam đang có cơ hội lớn để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh thông qua sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các bên trong hệ sinh thái. Để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp cần được tiếp cận với hướng dẫn rõ ràng hơn, các nguồn tài chính xanh thuận lợi hơn, công nghệ phù hợp và những chương trình nâng cao năng lực gắn với nhu cầu thực tế.

Trong đó, hợp tác công – tư có vai trò đặc biệt quan trọng. Doanh nghiệp không chỉ cần một môi trường chính sách thuận lợi mà còn cần sự hỗ trợ thiết thực để chuyển các mục tiêu thành kế hoạch và hành động cụ thể. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức liên quan sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, công nghệ và nguồn lực cho quá trình chuyển đổi.

Thông qua Go Together, SCG mong muốn đóng góp bằng việc chia sẻ kinh nghiệm, kết nối các đối tác và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam xây dựng năng lực cần thiết cho hành trình phát triển bền vững. 

Về lâu dài, khi các doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng mạng lưới nhà cung cấp được củng cố về năng lực, không chỉ từng doanh nghiệp được hưởng lợi mà sức cạnh tranh và khả năng thích ứng của toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp Việt Nam cũng sẽ được nâng cao.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!