Lời kêu gọi về 'lằn ranh đỏ' toàn cầu đối với AI

Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, ngày 22/9, tại kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc (ĐHĐ LHQ) lần thứ 80 ở New York (Mỹ), các nhà lập pháp châu Âu đã cùng những người đoạt giải Nobel, các cựu nguyên thủ quốc gia và các nhà nghiên cứu hàng đầu về trí tuệ nhân tạo (AI) đã kêu gọi đưa ra các quy tắc quốc tế ràng buộc để chống lại các ứng dụng nguy hiểm nhất của AI.

Sáng kiến này kêu gọi các chính phủ đồng thuận trước năm 2026 về "lằn ranh đỏ" đối với những tính năng của AI được coi là nguy hiểm trong mọi hoàn cảnh. Không đưa ra những biện pháp cụ thể, nhưng sáng kiến gợi ý một số lệnh cấm cơ bản như ngăn chặn các hệ thống AI phát động các cuộc tấn công hạt nhân, tiến hành giám sát hàng loạt hoặc mạo danh con người.

Phạm vi của chiến dịch này là chưa từng có, với hơn 200 nhân vật nổi tiếng và 70 tổ chức từ chính trị, khoa học, xã hội và công nghiệp ủng hộ lời kêu gọi. Trong số những người ký tên vào đề xuất trên có cựu Thủ tướng Italy Enrico Letta, cựu Tổng thống Ireland Mary Robinson (hiện là Cao ủy Nhân quyền LHQ), các nghị sĩ Nghị viện châu Âu (EP), cùng 10 người đoạt giải Nobel và các nhà lãnh đạo công nghệ như đồng sáng lập của công ty OpenAI và giám đốc kỹ thuật của tập đoàn Google.

Những người ký tên khẳng định nếu không có các tiêu chuẩn toàn cầu, nhân loại có nguy cơ phải đối mặt với các mối đe dọa do AI gây ra, từ các đại dịch được tạo ra bằng công nghệ và các chiến dịch tung tin giả đến các vi phạm nhân quyền quy mô lớn và việc con người mất quyền kiểm soát đối với các hệ thống tiên tiến.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại về tác động của AI đối với thế giới thực. Một ví dụ điển hình là các chatbot hàng đầu, gồm ChatGPT, Claude và Gemini của Google, đã đưa ra các câu trả lời không nhất quán cho các câu hỏi về tự tử – được cho là có thể làm trầm trọng thêm các cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần. Một số trường hợp tự tử được xác định có liên quan với các cuộc trò chuyện với hệ thống AI. Ông Yoshua Bengio, một trong người được coi là “ cha đỡ đầu" của AI, nhấn mạnh rằng cuộc chạy đua để phát triển các mô hình ngày càng mạnh mẽ hơn tạo ra những rủi ro mà các xã hội chưa được chuẩn bị kỹ lưỡng để đối phó.

Theo những người ủng hộ sáng kiến trên, các quy định của Liên minh châu Âu (EU) về AI là đáng hoan nghênh, nhưng việc chắp vá một cách rời rạc của các quy tắc AI cấp quốc gia và EU sẽ không đủ để điều chỉnh một công nghệ vốn được thiết kế để vượt qua các biên giới. Họ kêu gọi thành lập một cơ quan hoặc tổ chức độc lập để đảm nhiệm việc thực thi các quy tắc đó. Trong khi các quốc gia như Mỹ, Trung Quốc và các thành viên EU đang soạn thảo các quy định AI của riêng mình, những người ký tên cho rằng chỉ có một thỏa thuận toàn cầu mới có thể đảm bảo các tiêu chuẩn chung được áp dụng và thực thi

Những người ủng hộ hy vọng các cuộc đàm phán về các lệnh cấm ràng buộc có thể bắt đầu nhanh chóng, để ngăn chặn những gì mà ông Ahmet Üzümcü, cựu Tổng giám đốc của Tổ chức Cấm vũ khí hóa học, mô tả là "những thiệt hại không thể đảo ngược đối với nhân loại".