Lựa chọn phương thức đầu tư đường sắt tốc độ cao đảm bảo công khai, minh bạch

Phạm Tiếp/vnanet.vn 19:57' - 23/12/2025
BNEWS Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu đẩy nhanh tháo gỡ vướng mắc, lựa chọn công nghệ, huy động vốn và nhân lực để triển khai hiệu quả các dự án đường sắt quốc gia.
Thủ tướng Phạm Minh Chính kết luận cuộc họp Thường trực Chính phủ về các dự án đường sắt trọng điểm. Ảnh: Dương Giang-TTXVN

Chiều 23/12, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì phiên họp Thường trực Chính phủ cho ý kiến rà soát và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc tại các dự án đầu tư, xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc – Nam và dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo Bộ Xây dựng, tại Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, dự án thành phần 1 đầu tư hạ tầng, kết nối các ga đã phê duyệt và khởi công 5 nhà ga đầu tiên vào ngày 19/5/2025; đồng thời đang khảo sát, thiết kế 16 nhà ga còn lại để khởi công trong quý 1/2026. Đối với dự án thành phần 2, đã hoàn thành công tác khảo sát hiện trường, nhu cầu vận tải, số liệu khí tượng, thủy văn, vật liệu, bãi thải và phấn đấu hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi vào tháng 3/2026, làm cơ sở thẩm định và phê duyệt vào tháng 7/2026. Ban quản lý dự án đường sắt đang thiết kế kỹ thuật và chỉ định thầu tư vấn, đảm bảo thiết kế kỹ thuật vào tháng 1/2026.

Về dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc-Nam, hiện 11/15 địa phương đã rà soát nhu cầu, xác định khu tái định cư. Tập đoàn điện lực Việt Nam đã tiến hành rà soát, kiểm đếm, lập phương án di chuyển công trình điện. Đến nay 12/15 địa phương có báo cáo nhu cầu đăng ký vốn ngân sách trung ương.

Về công tác lập báo cáo nghiên cứu khả thi, hiện đang thương thảo hợp đồng để ký vào 12/2025. Các gói thầu tư vấn khác đã phê duyệt nhiệm vụ, dự toán, đánh giá tác động môi trường, thực hiện thủ tục lựa chọn nhà thầu, đảm bảo phù hợp với tiến độ lập báo cáo nghiên cứu khả thi.

Bộ xây dựng đã trình Chính phủ các cơ chính sách đặc thù, đặc biệt cho dự án, trong đó cho phép tách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập. Bộ Khoa học Công nghệ thẩm định công bố 37 tiêu chuẩn về đường sắt tốc độ cao, đây là những tiêu chuẩn chung của tất cả các nước trên thế giới. Về công nghệ, dự án áp dụng công nghệ chạy trên ray, điện khí hóa, đảm bảo hiện đại, đồng bộ, hiệu quả.

Quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi xác định cụ thể, chi tiết về công nghệ, quy mô làm cơ sở để xem xét quyết định. Một số nhà đầu tư đề xuất tuyến đường sắt tốc độ cao trục Bắc-Nam theo hình thức đầu tư kinh doanh, nhưng cần có các cơ chế đặc thù, đặc biệt và đánh giá kỹ về tác động.

Đối với các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Hà Nội đang triển khai tuyến số 3 đoạn Hà Nội- Hoàng Mai, đang lựa chọn tư vấn hỗ trợ kỹ thuật, Thủ tướng đã có quyết định cho phép huy động vốn ODA và vay nước ngoài cho dự án.

Tuyến số 5 Văn Cao-Hòa Lạc đã hoàn thành phê duyệt dự án thành phần 2 và đã khởi công, đồng thời triển khai các thủ tục về giải phóng mặt bằng. Tuyến số 2, đoạn Nam Thăng Long- Trần Hưng Đạo đã khởi công 10/2025, UBND thành phố Hà Nội đang tổ chức thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh dự án theo mô hình TOD. Tuyến số 3 đoạn đi ngầm từ Cầu Giấy đến ga Hà Nội đang thi công ngầm và đạt 72% kế hoạch.

Dự án tuyến đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh đang tổ chức triển khai thực hiện một số nhiệm vụ cho 7 tuyến về lựa chọn tổng thể, xây dựng kế hoạch, chuẩn bị vốn. Hiện đang triển khai điều chỉnh tuyến số 2 Bến Thành- Tham Lương và hoàn thiện các thủ tục liên quan để khởi công ngày 19/1/2026.

Bộ Xây dựng đã tổ chức họp với 2 thành phố để thống nhất định hướng, áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn cho đường sắt đô thị. Việc áp dụng tiêu chuẩn cho các dự án đường sắt đô thị hiện nay không có vướng mắc trong quá trình triển khai dự án.

Thủ tướng Phạm Minh Chính kết luận cuộc họp Thường trực Chính phủ về các dự án đường sắt trọng điểm. Ảnh: Dương Giang-TTXVN
Tại phiên họp, các đại biểu nhấn mạnh tính cấp thiết của việc xây dựng hệ thống quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ; đảm bảo khả năng kết nối liên thông giữa các tuyến và đặt nền móng cho sự phát triển của ngành đường sắt. Các ý kiến đề nghị đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, huy động vốn ODA và đề xuất các cơ chế chính sách đặc thù để lựa chọn công nghệ hiện đại cũng như mô hình đầu tư hiệu quả.

Kết luận cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, đến thời điểm này, Chính phủ, các bộ, ngành đã làm được rất nhiều công việc như tập trung hoàn thiện thể chế về cơ bản bao gồm các luật, nghị định, Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ; triển khai rất tích cực dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, bắt đầu triển khai xây dựng các dự án liên quan tuyến đường sắt Lạng Sơn về Hà Nội và Móng Cái – Hải Phòng; cùng với đó bắt đầu triển khai các dự án liên quan dự án tuyến đường sắt tốc độ cao trục Bắc-Nam.

Biểu dương Bộ Xây dựng đã rất tích cực triển khai các công việc liên quan; Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành được hàng chục tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng tuyến đường sắt Bắc-Nam, Thủ tướng Chính phủ nêu rõ, khi chưa có kinh nghiệm, việc áp dụng trực tiếp tiêu chuẩn, quy chuẩn của nước ngoài vào dự án trong nước là kinh nghiệm chung. Quá trình nội địa hóa tiêu chuẩn, quy chuẩn được thực hiện từng bước trong quá trình này.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh báo cáo tình hình thực hiện các dự án đường sắt. Ảnh: Dương Giang-TTXVN
Lưu ý, việc lựa chọn công nghệ phù hợp cho các dự án đường sắt tốc độ cao, các dự án đường sắt phụ thuộc nhiều yếu tố như kinh tế, chính trị, ngoại giao, an ninh quốc phòng, khả năng chuyển giao công nghệ, vận hành…, Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Xây dựng rà soát lại những quy chuẩn, tiêu chuẩn trên cơ sở kinh nghiệm thế giới đã làm, từ đó lựa chọn công nghệ để xây dựng dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam bảo đảm các yếu tố trên, đặc biệt trên cơ sở đó đề ra các tiêu chuẩn, quy trình, cách làm để lựa chọn phương thức đầu tư theo các phương thức đầu tư công, hợp tác công tư, đầu tư tư nhân; bảo đảm tối ưu, hài hòa lợi ích giữa các chủ thể tham gia; tránh lợi ích nhóm, tiêu cực, tham nhũng; bảo đảm thành công.

Thủ tướng chỉ rõ, khi có tiêu chuẩn, quy trình, cách làm thì việc lựa chọn phương thức đầu tư phải công khai, đề xuất chính sách mang tính khả thi, đánh giá đầy đủ tác động từ chính sách một cách công khai, minh bạch; bảo đảm có lợi nhất cho Nhà nước, người dân, doanh nghiệp; bảo đảm yêu cầu phát triển ngành đường sắt.

Đối với dự án tuyến sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Thủ tướng cho biết, phía Trung Quốc đánh giá Việt Nam triển khai nhanh hơn 1,5-2 năm so với các dự án tương tự mà Trung Quốc hợp tác triển khai ở các nước khác trong khu vực ASEAN.

Đối với Dự án thành phần 1 đã được khởi công, đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng tập trung triển khai đúng và vượt tiến độ. Riêng việc lập dự án tiền khả thi của dự án, phấn đấu đẩy nhanh tiến độ triển khai, chậm nhất tháng 3/2026 phải hoàn thành; tiếp đó phải hoàn thành Hiệp định nối ray giữa hai nước Việt Nam – Trung Quốc.
Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn báo cáo tiến độ dự án đường sắt đô thị trên địa bàn thành phố. Ảnh: Dương Giang-TTXVN
Về vốn đầu tư cho dự án, hiện Chính phủ đã bố trí 16 nghìn tỷ đồng, khả năng mỗi năm có thể bố trí và giải ngân khoảng 40-50 nghìn tỷ đồng. Ngân sách được bố trí bằng nguồn tiết kiệm chi từ đầu tư công, nguồn tiết kiệm chi từ tăng thu và tiết kiệm chi, nguồn vốn đầu tư trung hạn.

Về nguồn nhân lực, Thủ tướng yêu cầu xây dựng lộ trình từ nay đến cuối năm 2026 hoàn thành việc xây dựng nhu cầu nhân lực phát triển đường sắt, cụ thể về số lượng, trình độ, lĩnh vực. Cùng với đó, xây dựng lộ trình nội địa hóa ngành công nghiệp đường sắt, trước hết tại các dự án tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc, cần thúc đẩy nội địa hóa đầu xe, toa xe, hệ thống điều khiển, đường ray, các hệ thống từ mặt đất trở xuống… một cách cách tối đa.

“Phát triển công nghiệp đường sắt trên tinh thần không chỉ làm cho Việt Nam, mà phải góp phần làm cho các nước trong khu vực cũng đang có nhu cầu; tham gia hệ sinh thái đường sắt cho các nước phát triển”, Thủ tướng chỉ rõ.

Đối với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thành công tác lựa chọn tư vấn khảo sát theo quy định trong tháng 1/2026; lựa chọn hình thức đầu tư, trên cơ sở các quy định, tiêu chuẩn, tiêu chí, quy định, lựa chọn từ 3 hình thức để bảo đảm có lợi nhất cho đất nước; tổ chức công khai, minh bạch.
Các Phó Thủ tướng và Bộ trưởng tham dự cuộc họp Thường trực Chính phủ về các dự án đường sắt. Ảnh: Dương Giang-TTXVN
Bộ Xây dựng phối hợp các bộ, ngành liên quan khẩn trương đánh giá tác động các phương thức đầu tư; khẩn trương triển khai và hướng dẫn các địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng; có các cơ chế, chính sách cho từng phương thức đầu tư, trình Chính phủ sớm trong tháng 1/2026; tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn công nghệ, từ đó có tiêu chuẩn, tiêu chí lựa chọn phương thức đầu tư, nhà đầu tư.

Đối với các tuyến đường sắt đô thị Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Thủ tướng đề nghị 2 thành phố trên kinh nghiệm đã có một số tuyến đường sắt đi vào hoạt động, lựa chọn công nghệ có tiêu chuẩn, quy chuẩn hợp nhất, liên thông, có khả năng dùng chung, từng bước nội địa hóa các nhóm, tuyến, từng công đoạn, loại hình công nghệ; hệ thống bảo đảm phổ quát, tiên tiến, hiện đại, lâu dài; từng bước chuyển giao công nghệ, tạo chuỗi cung ứng cho các doanh nghiệp tham gia.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ Tài chính khẩn trương thực hiện các thủ tục về vốn và ý kiến liên quan để sớm triển khai dự án; đồng thời huy động tối đa các nguồn lực, bao gồm cả vốn nhà nước và vốn xã hội hóa, để đầu tư đồng bộ hệ thống đường sắt đô thị kết nối với các đầu mối giao thông lớn.
Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì họp Thường trực Chính phủ về các dự án đường sắt. Ảnh: Dương Giang-TTXVN

* Tiếp đó vào chiều tối nay, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Thường trực Chính phủ đã họp về tình hình triển khai dự án xây dựng điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Thời gian qua, Chính phủ đã chỉ đạo tập trung, hoàn thiện nhiều thể chế liên quan để triển khai dự án, trong đó ban hành nhiều Luật, nghị định, thông tư. Phía Việt Nam cũng đã làm việc với phía Nga nhiều lần. Đến nay, hai bên đang đàm phán Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy.

Tại cuộc họp, Thường trực Chính phủ đã cho ý kiến nhằm giải quyết dứt điểm trong tháng 1/2026 một số nội dung còn vướng mắc để triển khai dự án, đồng thời tiếp tục tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trên thực tế liên quan đến giải phóng mặt bằng và các vấn đề khác của dự án chiến lược này.

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục