Luật Bao bì sửa đổi - Khung pháp lý mới cho kinh tế tuần hoàn ở Đức

Theo phóng viên TTXVN tại Đức, Luật Thực thi Quy định Bao bì mới (VerpackDG) đã được Quốc hội Liên bang Đức chính thức thông qua ngày 11/6/2026. Đây là bước đi quan trọng nhằm điều chỉnh hệ thống pháp luật Đức phù hợp với Quy định Bao bì và Chất thải Bao bì của Liên minh châu Âu (PPWR), có hiệu lực trên toàn EU từ ngày 12/8/2026.

Luật mới thay thế Luật Bao bì hiện hành và tạo nền tảng pháp lý cho việc thực thi các yêu cầu mới về giảm phát sinh rác thải bao bì, nâng cao khả năng tái chế và thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn. Những thay đổi luật pháp quan trọng này sẽ không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp Đức mà còn đến các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu hàng hoá sang Đức, trong đó có Việt Nam.

Những thay đổi quan trọng của Luật Bao bì sửa đổi của Đức bao gồm việc mở rộng trách nhiệm của nhà sản xuất: Các doanh nghiệp đưa bao bì ra thị trường Đức sẽ phải tham gia nhiều hơn vào các hoạt động phòng ngừa phát sinh chất thải bao bì. Ngoài nghĩa vụ thu hồi và tái chế hiện có, các nhà sản xuất và tổ chức thực hiện Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) sẽ phải đóng góp tài chính cho các chương trình giảm thiểu chất thải bao bì, thúc đẩy tái sử dụng và tái nạp (refill).

EPR là một nguyên tắc môi trường được áp dụng rộng rãi tại EU và Đức, theo đó nhà sản xuất hoặc đơn vị đưa sản phẩm ra thị trường phải chịu trách nhiệm đối với sản phẩm và bao bì của mình ngay cả sau khi người tiêu dùng đã sử dụng xong. Luật mới mở rộng phạm vi cấp phép đối với các nhà sản xuất thực hiện nghĩa vụ EPR theo hình thức riêng lẻ, các tổ chức quản lý trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, các đơn vị xử lý bao bì thương mại. Mục tiêu là tăng cường tính minh bạch và kiểm soát trong toàn bộ chuỗi quản lý chất thải bao bì.

Luật mới nâng chỉ tiêu tái chế của Đức cao hơn EU đối với nhiều loại vật liệu. Cụ thể, từ năm 2028, tỷ lệ tái chế nhôm và sắt thép tăng thêm 5%. Với chất thải bao bì nhựa, tỷ lệ tái chế tối thiểu sẽ đạt 75% từ năm 2028. Đến năm 2030, tỷ lệ tái chế nhựa sẽ tiếp tục tăng lên 80%. Các quy định này nhằm giảm phụ thuộc vào xử lý năng lượng và thúc đẩy tái chế vật liệu thực chất.

Luật mới tăng cường yêu cầu về thiết kế bao bì: Song song với PPWR của EU, các doanh nghiệp sẽ phải thiết kế bao bì theo hướng dễ tái chế hơn; giảm sử dụng vật liệu khó tái chế; hạn chế các chất có nguy cơ gây hại môi trường; hỗ trợ tái sử dụng và tái nạp nhiều lần. Điều này sẽ tác động trực tiếp đến các nhà sản xuất bao bì, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hàng tiêu dùng nhanh (FMCG), thương mại điện tử và nhà nhập khẩu.

Luật mới làm rõ nghĩa vụ ghi nhãn và thông tin tái chế thống nhất: Các loại bao bì lưu hành tại EU sẽ phải sử dụng hệ thống ghi nhãn thống nhất để hướng dẫn người tiêu dùng phân loại và xử lý sau sử dụng. Việc chuẩn hóa thông tin trên bao bì được kỳ vọng sẽ cải thiện hiệu quả thu gom và tái chế trên toàn châu Âu. Một số yêu cầu kỹ thuật và mục tiêu tái chế cao hơn sẽ được triển khai theo lộ trình từ năm 2028 đến năm 2030.

Việc Quốc hội Đức thông qua VerpackDG đánh dấu một bước chuyển lớn trong chính sách quản lý bao bì của nước này. Cùng với PPWR của EU, khuôn khổ pháp lý mới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm phát sinh chất thải và tạo áp lực đổi mới đối với toàn bộ chuỗi cung ứng bao bì tại châu Âu.

Trước những thay đổi này, trao đổi với phóng viên TTXVN tại Đức, Tham tán Thương mại Đặng Thị Thanh Phương đã đưa ra một số khuyến nghị cụ thể với doanh nghiệp Việt Nam sản xuất và xuất khẩu hàng hoá sang Đức và EU.

Theo bà Đặng Thị Thanh Phương, để đáp ứng các yêu cầu mới của Luật Bao bì Đức và Quy định PPWR của EU, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động chuyển đổi từ mô hình tuân thủ thụ động sang quản trị bao bì theo hướng kinh tế tuần hoàn. Bà đề xuất doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy "bao bì đẹp" sang "bao bì có thể tái chế", trong đó ưu tiên giảm số lớp vật liệu, hạn chế sử dụng bao bì composite nhiều lớp khó tái chế. Doanh nghiệp cũng cần trao đổi với doanh nghiệp nhập khẩu hoặc phân phối của Đức về nghĩa vụ EPR trước khi nhập khẩu, đặc biệt về đăng ký LUCID - là hệ thống đăng ký bao bì quốc gia của Đức do Cơ quan Đăng ký Bao bì Trung ương Đức (ZSVR) quản lý; tham gia Dual System; khai báo khối lượng bao bì; nộp phí EPR.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu Việt Nam cần lưu ý đến các tiêu chuẩn mà Đức sẽ áp dựng trong tương lai về chỉ tiêu tái chế để sẵn sàng đáp ứng, trong đó ưu tiên các loại bao bì có thể tái sử dụng, phát triển vật liệu sinh học, giảm sử dụng nhựa nguyên sinh…

Đồng thời, doanh nghiệp Việt cần tăng cường trao đổi với đối tác nhập khẩu để thống nhất trách nhiệm về bao bì và chuẩn bị đầy đủ dữ liệu kỹ thuật nhằm đáp ứng các yêu cầu về truy xuất, tái chế và phát triển bền vững. Tham tán Đặng Thị Thanh Phương nhấn mạnh, với vai trò là cơ quan xúc tiến thương mại tại Đức, Thương vụ Việt Nam sẽ tiếp tục cập nhật chính sách, tổ chức các hoạt động phổ biến quy định và kết nối doanh nghiệp với các cơ quan, tổ chức chuyên môn của Đức để hỗ trợ quá trình tuân thủ hiệu quả./.