Lý giải mối quan hệ giữa tốc độ lão hóa và "đồng hồ sinh học"

Phát hiện mới về một tổ hợp gien chỉ được "kích hoạt" trong giai đoạn cao tuổi của cơ thể hoặc trong thời điểm căng thẳng, mệt mỏi mở ra triển vọng thúc đẩy công tác trị liệu căng thẳng liên quan đến tuổi tác cũng như lý giải mối quan hệ giữa tốc độ lão hóa và "đồng hồ sinh học".

Theo nghiên cứu mới công bố trên tạp chí “Nature Communications” của các nhà khoa học đến từ trường Đại học bang Oregon, loại gien này được đặt tên là "late-life cycler" (LLC - tạm dịch là "bộ gien hoạt động chu kỳ theo tuổi tác").

Theo chủ nghiệm công trình nghiên cứu Rachel Kuintzle, nhóm nghiên cứu đã phát hiện ít nhất 25 gien LLC bắt đầu hoạt động theo nhịp điệu thường nhật khi cơ thể bước vào một độ tuổi nhất định. Tuy nhiên, chức năng của các gien này hiện vẫn chưa được làm rõ.

Nhịp điệu thường ngày là biểu hiện tự nhiên của cơ thể sống và đóng vai trò quan trọng đối với sự sống. Giới khoa học đã phát hiện các gien làm nhiệm vụ điều khiển nhịp điệu các tiến trình sinh học ở nhiều cơ thể sinh vật từ ruồi giấm tới con người và những gien này đã tồn tại qua hàng triệu năm tiến hóa.

Các gien này có trong hệ thần kinh và các cơ quan ngoại biên, ảnh hưởng tới mọi quá trình sinh hoạt từ giấc ngủ, ăn uống, phản ứng đối với áp lực, khả năng phục hồi của DNA, sinh sản và thậm chí cả hấp thụ thuốc men.

Giáo sư Jadwiga Giebultowicz, một tác giả của nghiên cứu, cho hay các thí nghiệm ban đầu trên ruồi giấm cho thấy các gien LLC được "kích hoạt" khi cơ thể xuất hiện một số dạng căng thẳng phổ biến của quá trình lão hóa. Các gien LLC là một trong những phản ứng tự nhiên của cơ thể để bảo vệ hệ thần kinh trước những biến đổi này.

Nhóm chuyên gia cho rằng việc các gien này xuất hiện phản ứng trước tình trạng căng thẳng của cơ thể là minh chứng về tầm quan trọng về mặt sinh học của cơ chế hoạt động theo nhịp điệu thường nhật vốn giúp điều chỉnh hoạt động của hàng trăm gien thiết yếu cho sự sống. Và khi cơ thể bước vào thời kỳ lão hóa, các gien LLC hoạt động tích cực hơn để ứng phó với một loạt vấn đề sức khỏe mới xuất hiện do tuổi tác.

Ông David Hendrix, một thành viên khác của nhóm nghiên cứu, cho rằng việc phát hiện gien LLC có thể giúp giải thích tại sao việc xáo trộn đồng hồ sinh học lại khiến quá trình lão hóa diễn ra nhanh hơn. Từ đó, giới khoa học có thể giúp ngăn chặn sự hình thành của các tổ hợp protein thường dẫn tới tình trạng lão hóa thần kinh liên quan tới tuổi tác.

Trước đó, đã có nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng những người bị gián đoạn nhịp sinh học và giấc ngủ thường có tuổi thọ ít hơn và có nguy cơ mắc bệnh ung thư cao.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là các gien LLC được xem là "con dao hai lưỡi". Những gien này có thể giúp giảm căng thẳng nhưng nếu liên tục được kích hoạt có thể gây tác động có hại với cơ thể./.