Meta và YouTube ra tòa vì cáo buộc “thiết kế gây nghiện” cho trẻ em

Ngày 9/2, phiên tòa dân sự được xem là mang tính bước ngoặt đối với ngành công nghiệp mạng xã hội đã chính thức mở màn tại bang California (Mỹ), khi Meta và YouTube bị đưa ra trước bồi thẩm đoàn với cáo buộc cố tình thiết kế nền tảng nhằm gây nghiện cho trẻ em.

Vụ kiện - do Kaley G.M. (20 tuổi) đứng đơn - tập trung vào việc cô bị tổn hại nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần sau khi sử dụng mạng xã hội từ khi còn rất nhỏ. Các nguyên đơn cho rằng Meta và YouTube (công ty con của Google) không chỉ cung cấp nền tảng, mà còn chủ động xây dựng các cơ chế kỹ thuật nhằm giữ trẻ em “dán mắt” vào màn hình.

Phát biểu trước bồi thẩm đoàn, luật sư Mark Lanier – đại diện phía nguyên đơn – khẳng định vụ kiện xoay quanh “hai trong số những tập đoàn giàu có nhất lịch sử đã thao túng bộ não trẻ em để tạo ra sự lệ thuộc”. Ông cho rằng các nền tảng này “không chỉ xây ứng dụng, mà còn giăng bẫy”.

Theo lập luận của phía nguyên đơn, trẻ em – với não bộ chưa hoàn thiện – đặc biệt dễ bị cuốn vào các thuật toán đề xuất nội dung liên tục, từ đó dẫn đến các hệ lụy như trầm cảm, rối loạn ăn uống, tâm thần, thậm chí tự tử. Vụ kiện cáo buộc YouTube cho phép trẻ em tiếp cận nền tảng từ rất sớm, trong khi không cảnh báo đầy đủ cho phụ huynh về mục tiêu “tối đa hóa thời gian xem”.

Ở chiều ngược lại, luật sư của Meta bác bỏ các cáo buộc, cho rằng những khó khăn tâm lý của nguyên đơn xuất phát từ các vấn đề gia đình và bạo lực học đường ngoài đời thực, chứ không phải do Instagram. Đại diện Meta cũng nhấn mạnh rằng trong các hồ sơ y tế được đưa ra làm chứng cứ, không có chẩn đoán nào xác nhận tình trạng “nghiện Instagram”. Meta và YouTube lập luận rằng họ được bảo vệ với Điều 230 của Đạo luật Chuẩn mực truyền thông Mỹ, vốn miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với nội dung do người dùng đăng tải. Tuy nhiên, vụ kiện lần này không tập trung vào nội dung, mà nhắm trực tiếp vào mô hình kinh doanh và cách các thuật toán được thiết kế để giữ chân người dùng trẻ tuổi.

Phiên tòa dự kiến sẽ có sự xuất hiện của Giám đốc điều hành Meta Mark Zuckerberg và người đứng đầu Instagram Adam Mosseri trong những ngày tới.

Giới quan sát đặc biệt chú ý tới việc vụ án được coi là “thử nghiệm điển hình” này, bởi có thể tạo tiền lệ pháp lý và định hình mức bồi thường cho hàng trăm vụ kiện tương tự đang chờ xử trên khắp nước Mỹ. Hiện các luật sư của nguyên đơn thừa nhận họ đang vận dụng chiến lược pháp lý từng được sử dụng trong các vụ kiện chống lại ngành thuốc lá cuối thế kỷ trước, khi các tập đoàn bị cáo buộc che giấu tác hại và cố tình duy trì hành vi gây nghiện.

Trong khi đó, Snapchat và TikTok – những nền tảng từng bị nêu tên trong vụ kiện – đã đạt được thỏa thuận dàn xếp trước khi phiên tòa bắt đầu, với các điều khoản không được công bố.