Mở cống đón lũ, mang phù sa vào ruộng ở Đồng Tháp

Sau khi thu hoạch lúa, nhiều địa phương ở khu vực đầu nguồn của tỉnh Đồng Tháp tiến hành mở nắp cống, cho dòng nước mang phù sa và thủy sản vào đồng ruộng.

Được sự thống nhất của chính quyền địa phương, một số thành viên của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hậu Phát và người dân địa phương mở nắp cống Cội Đại cho dòng nước đục ngầu phù sa chảy vào cánh đồng thuộc phường Thường Lạc, tỉnh Đồng Tháp. Vì mực nước chênh lệch giữa bên trong ô bao và ngoài kênh từ 50 đến 70 cm nên khi nắp cống kéo lên, dòng nước nhanh chóng chảy vào cánh đồng rộng mênh mông.

Đang tham gia mở nắp cống Cội Đại, ông Trần Văn Nguồl ở khóm Bình Hòa Hạ, phường Thường Lạc cho biết, thời gian gần đây, khi có nước từ thượng nguồn về, ông và nhiều người dân địa phương rất trông chờ đến thời điểm được phép mở cống, xả nước vào đồng ruộng. Xả nước vào thời điểm này rất hợp lý vì nước từ đầu nguồn chảy xuống còn đục, nghĩa là nước còn mang nhiều phù sa.

Ông Trần Văn Nguồl cho biết thêm, theo dòng nước lũ, nhiều loại cá và tôm, cua… vào đồng ruộng để tìm thức ăn, sinh sản. Mấy ngày trước khi xả nước là ông đã soạn lại ngư cụ, chuẩn bị bước vào mưu sinh mùa lũ. Mùa nước nổi năm nay, ông đặt hơn 10 chiếc dớn trên đồng để bắt cá, vừa có thêm một khoản thu nhập từ bán cá, vừa không lo về thức ăn hàng ngày, đỡ tốn chi phí sinh hoạt.

Cống Cội Đại cùng với 4 miệng cống khác đồng loạt mở nên chỉ sau vài giờ, dòng nước mang phù sa đã vào ngập khu ô bao thuộc khóm Bình Hòa Hạ và Bình Hòa Trung (phường Thường Lạc) với tổng diện tích gần 900 ha. Theo một số nông dân ở phường Thường Lạc, nước lũ năm nay về sớm hơn cùng kỳ năm trước, có lẽ mang theo nhiều phù sa vì màu nước đục ngầu. Bà con kỳ vọng vào một “mùa lũ đẹp”, với nhiều sản vật mùa nước nổi.

Ông Nguyễn Văn Phong - Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hậu Phát (phường Thường Lạc) cho hay, đồng ruộng trên địa bàn phường có đê bao bảo vệ để chủ động nguồn nước tưới tiêu. Được sự thống nhất của chính quyền địa phương, mùa lũ năm nay, các cống của đê bao được mở nắp cho nước vào để đất ruộng có phù sa và người dân đánh bắt thủy sản. Việc xả lũ, lấy phù sa vào đồng ruộng diễn ra từ nay cho đến khi mực nước lũ đạt “đỉnh”, địa phương mới đóng các nắp cống lại. Khi nước lũ rút, sẽ bơm nước ra cho nông dân làm đất, xuống giống sớm vụ lúa mới.

Tại xã Thường Phước (tỉnh Đồng Tháp), Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp số 3 cũng đã tiến hành mở nắp cống, đón con nước nổi vào cánh đồng rộng khoảng 450 ha. Đồng ruộng sẽ ngập sâu trong nước hơn 3 tháng mùa lũ. Trong khoảng thời gian này, đất sẽ được rửa trôi mầm bệnh, cỏ dại và tạo sinh kế cho người dân trong khu vực từ những nghề “ăn theo” con nước như đặt dớn, đặt lợp, giăng lưới, cắm câu…

Ông Võ Rô Em ở xã Thường Phước, tỉnh Đồng Tháp cho biết, trong mùa nước nổi những năm trước, khi vào đỉnh lũ, mực nước trên đồng ruộng sâu từ 1,5 - 2 m. Nhờ có nước lũ vào, đồng ruộng hạn chế mầm bệnh và lấy phù sa để vụ mùa tới lúa sinh trưởng, phát triển tốt và trúng mùa hơn. Nếu không có phù sa vào đồng thì ruộng lúa sẽ “nặng” phân bón, nhiều cỏ dại và dịch bệnh. Vì vậy không những năng suất lúa kém mà còn chi phí cao về vật tư nông nghiệp.

Năm nay, sau khi thu hoạch vụ lúa Hè Thu, nhiều cánh đồng ở các xã, phường của tỉnh Đồng Tháp không gieo sạ tiếp tục vụ lúa Thu Đông mà cho đất nghỉ ngơi trong mùa lũ. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, kế hoạch xả lũ năm nay với diện tích hơn 107.000 ha, thời gian xả lũ từ tháng 7/2025 đến giữa tháng 12/2025. Tuy nhiên, tùy tình hình thực tế đối từng khu vực của từng địa phương mà cân nhắc, tính toán thời gian xả lũ cho phù hợp. Tùy tình hình lũ, mực nước cho vào ruộng dao động từ 0,3 - 3 m (đối với những khu vực xả lũ có kiểm soát).