Mở không gian phát triển mới cho doanh nghiệp và nguồn lực tri thức

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng được xem là kim chỉ nam cho giai đoạn phát triển mới của đất nước, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đến năm 2045. Một trong những yêu cầu xuyên suốt được đặt ra là chuyển mạnh từ tư duy sang hành động, từ chủ trương sang tổ chức thực hiện, tạo chuyển biến rõ nét trong đời sống kinh tế – xã hội.

Các chuyên gia cho rằng, để đưa Nghị quyết sớm đi vào cuộc sống, cần tập trung vào những trụ cột then chốt như hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực cho khu vực kinh tế tư nhân, thúc đẩy khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức trong hoạch định và thực thi chính sách.

*Mở không gian tăng trưởng mới cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Theo Thạc sĩ Tô Xuân Thao, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Doanh nghiệp vừa và nhỏ (Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật Việt Nam), Nghị quyết Đại hội XIV tiếp tục khẳng định mạnh mẽ vai trò của khu vực kinh tế tư nhân như một động lực quan trọng của nền kinh tế, đồng thời mở ra không gian tăng trưởng mới theo hướng chất lượng và bền vững hơn. Nghị quyết không chỉ dừng lại ở định hướng chung mà đã đặt ra yêu cầu rõ ràng trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích khu vực kinh tế tư nhân phát triển lành mạnh, đúng pháp luật và có đóng góp ngày càng lớn cho nền kinh tế quốc dân. Bên cạnh đó, việc khuyến khích các hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất, kinh doanh cá thể chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp là hướng đi rất quan trọng để mở rộng không gian phát triển. Đây là lực lượng kinh tế đông đảo, hoạt động năng động nhưng còn hạn chế về khả năng tiếp cận vốn, đất đai, mặt bằng sản xuất và các chính sách hỗ trợ.

Theo Thạc sĩ Tô Xuân Thao, quan điểm chỉ đạo từ Nghị quyết cho thấy, Đảng và Nhà nước không chỉ khuyến khích doanh nghiệp tư nhân phát triển về số lượng mà còn chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động, tính tuân thủ pháp luật và năng lực phát triển bền vững. Trong 5 năm tới, nếu các chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân và thúc đẩy chuyển đổi mô hình được triển khai đồng bộ, doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có thêm dư địa để phát triển, đóng vai trò ngày càng rõ nét trong cấu trúc tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Nghị quyết Đại hội XIV cũng gửi đi thông điệp rõ ràng về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Đây không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu đối với doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần thay đổi tư duy quản trị, chuyển từ cách làm thủ công, dựa nhiều vào kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu, quy trình và công nghệ. Song song với quá trình số hóa, Thạc sĩ Tô Xuân Thao cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần điều chỉnh chiến lược phát triển theo hướng “xanh hóa”. Việc áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng, quản lý tài nguyên hiệu quả, truy xuất nguồn gốc sản phẩm sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

Từ góc độ chính sách, Thạc sĩ Tô Xuân Thao, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Doanh nghiệp vừa và nhỏ kỳ vọng các chủ trương lớn của Nghị quyết sẽ sớm được cụ thể hóa thành các chính sách dễ tiếp cận, dễ thực hiện. Đặc biệt, cải cách thủ tục hành chính gắn với số hóa được xem là yếu tố then chốt giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Cùng với đó, các chính sách về vốn và mặt bằng sản xuất cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó tạo động lực phát triển ổn định, lâu dài cho khu vực này.

*Phát huy vai trò trí thức, khoa học xã hội trong giai đoạn phát triển mới

Ở góc nhìn khác, Tiến sĩ, giảng viên cao cấp Lại Thị Tố Quyên, Học viện Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng, văn kiện Đại hội XIV chỉ rõ về tầm nhìn, trọng tâm ưu tiên và cách tổ chức, điều hành.

Chỉ trong thời gian ngắn, Đại hội đã hoàn thành khối lượng công việc lớn, từ việc thông qua các văn kiện quan trọng đến quyết định nhân sự Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV, thể hiện tính khoa học, chặt chẽ và mức độ đồng thuận cao. Điều này tạo cơ sở quan trọng để các quyết sách được triển khai thống nhất, đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị.

Theo Tiến sĩ Lại Thị Tố Quyên, điểm đột phá của Đại hội là việc nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, nâng tầm quản trị quốc gia, đồng thời xác định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực là “bệ phóng” mới để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước.

Đặc biệt quan tâm tới các định hướng phát triển dài hạn được Đại hội khẳng định, trong đó nổi bật là yêu cầu phát huy vai trò của khoa học trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Tiến sĩ Lại Thị Tố Quyên đánh giá, nội dung này được thể hiện rõ tại (Phần VII) Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia của văn kiện Đại hội XIV, trong đó nêu rõ: "Nâng cao tiềm lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đạt trình độ tiên tiến ở những lĩnh vực quan trọng, thuộc nhóm dẫn đầu trong các nước có thu nhập trung bình cao. Phát triển đồng bộ, liên ngành, có trọng tâm, trọng điểm khoa học xã hội và nhân văn, khoa học lý luận chính trị, khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và công nghệ đáp ứng yêu cầu xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới”.

Tiến sĩ Lại Thị Tố Quyên cho rằng, việc văn kiện xác định phát triển đồng bộ khoa học xã hội và nhân văn cùng với khoa học tự nhiên và công nghệ cho thấy tư duy phát triển ngày càng toàn diện, coi tri thức và bằng chứng khoa học là nền tảng quan trọng trong quá trình hoạch định đường lối, chính sách. Cùng với đó, văn kiện Đại hội cũng nhấn mạnh vai trò then chốt của nguồn nhân lực trong giai đoạn phát triển mới. Nội dung này được thể hiện tại (Phần XV) Nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược, Mục 2 – Các đột phá chiến lược, trong đó nêu rõ: "Tập trung chuyển đổi cơ cấu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao; đẩy mạnh thu hút và trọng dụng nhân tài; khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”. Đây là thông điệp rất rõ của Đại hội XIV về việc xây dựng đội ngũ cán bộ và nguồn nhân lực không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có bản lĩnh, tinh thần đổi mới và trách nhiệm trước yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước.

Từ thông điệp của Đại hội XIV, Tiến sĩ Lại Thị Tố Quyên cho rằng, đất nước đang bước vào một “bệ phóng” phát triển mới, song để hiện thực hóa khát vọng đó đòi hỏi tinh thần hành động quyết liệt, không chậm trễ, không làm việc nửa vời. Với thế hệ trẻ, đây không chỉ là niềm tin mà còn là trách nhiệm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết bằng những đổi mới trong tư duy và hành động hằng ngày, góp phần đưa các mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn 2045 trở thành hiện thực.