Mỹ: Doanh số bán lẻ tăng vượt dự báo nhưng sức mua có dấu hiệu chững lại

Người dân chọn mua thực phẩm tươi sống tại một siêu thị ở bang Maryland. Ảnh: Đoàn Hùng - P/v TTXVN tại Mỹ

Tuy nhiên, các số liệu chi tiết cho thấy nhu cầu tiêu dùng đang có dấu hiệu chững lại trong bối cảnh lạm phát gia tăng, gây sức ép lên thu nhập và ngân sách của các hộ gia đình Mỹ.

Theo số liệu do Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày 15/10, doanh số bán lẻ trong tháng 9 tăng 0,8% so với tháng trước, sau mức tăng 1,3% đã được điều chỉnh của tháng 8. Tuy nhiên, nếu loại trừ doanh số ô tô và xăng dầu, mức tăng chỉ đạt 0,2%, cho thấy hoạt động mua sắm tại nhiều lĩnh vực không thực sự sôi động như con số tổng thể.

Trong số 13 nhóm bán lẻ được khảo sát, có 8 nhóm ghi nhận doanh số tăng, trong đó chi tiêu tại các trạm xăng dẫn đầu với mức tăng 6,4%. Doanh số tại các cửa hàng nội thất, điện tử, nhà hàng và quán bar cũng ghi nhận mức tăng, trong khi người tiêu dùng cắt giảm mua sắm các mặt hàng phục vụ sở thích cá nhân và vật liệu xây dựng.

Đáng chú ý, doanh số bán lẻ nhóm "kiểm soát", chỉ số quan trọng được sử dụng để tính toán chi tiêu hàng hóa trong Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), chỉ tăng 0,1% trong tháng 9, sau khi tăng mạnh trong tháng trước. Chỉ số này không bao gồm doanh số tại các nhà hàng, đại lý ô tô, cửa hàng vật liệu xây dựng và trạm xăng dầu.

Diễn biến trên cho thấy sức mua của người tiêu dùng Mỹ đã phần nào suy yếu vào thời điểm kết thúc quý III, khi áp lực giá cả tiếp tục gia tăng. Mặc dù tổng doanh số bán lẻ vẫn duy trì đà tăng, phần lớn mức tăng này phản ánh tác động của giá cả, đặc biệt là giá nhiên liệu, thay vì sự gia tăng tương ứng về khối lượng hàng hóa được tiêu thụ.

Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình đã tăng lên gần 4,50 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít) trong tháng 9, góp phần đẩy giá trị doanh số tại các trạm xăng tăng mạnh. Do số liệu bán lẻ chưa được điều chỉnh theo lạm phát, mức tăng về giá có thể khiến doanh số danh nghĩa cao hơn ngay cả khi lượng hàng hóa thực tế được tiêu thụ không tăng tương ứng.

Các chuyên gia kinh tế Gregory Daco và Lydia Boussour thuộc EY-Parthenon nhận định người tiêu dùng Mỹ vẫn sẵn sàng chi tiêu, song đà tăng đã suy yếu sau tháng 8 sôi động. Theo hai chuyên gia, bức tranh tổng thể tiếp tục phản ánh khả năng chống chịu của người tiêu dùng, nhưng tác động tiêu cực của lạm phát đối với sức mua đang ngày càng rõ nét.

Cùng quan điểm, chuyên gia kinh tế Eliza Winger cho rằng mức tăng doanh số bán lẻ tháng 9 có thể tạo ra ấn tượng lạc quan hơn thực tế về sức mạnh của nhu cầu tiêu dùng, bởi giá xăng tăng cao đóng góp phần lớn vào mức tăng chung. Việc doanh số bán lẻ nhóm kiểm soát gần như đi ngang có thể phản ánh sự trở lại trạng thái bình thường sau đợt mua sắm mạnh trong tháng 8, thay vì báo hiệu sự suy giảm đột ngột của tiêu dùng.

Những lo ngại về sức mua của người dân cũng được phản ánh trong các báo cáo kinh doanh gần đây của nhiều doanh nghiệp lớn. Ban lãnh đạo Domino's Pizza và tập đoàn bán lẻ thực phẩm Albertsons đều thừa nhận người tiêu dùng đang phải đối mặt với môi trường kinh tế nhiều thách thức, đặc biệt khi chi phí sinh hoạt tiếp tục ở mức cao.

Tuy nhiên, kết quả kinh doanh của các ngân hàng lớn như JPMorgan Chase, Wells Fargo và Citigroup vẫn cho thấy khả năng chống chịu tương đối vững vàng của các hộ gia đình Mỹ. Chi tiêu tại các nhà hàng và quán bar, hạng mục dịch vụ duy nhất được tính trong báo cáo bán lẻ, tăng 1,1% trong tháng 9, cho thấy nhu cầu đối với một số dịch vụ vẫn được duy trì.

Trong phần lớn thời gian của năm 2026, tiêu dùng tiếp tục là một trong những động lực quan trọng hỗ trợ nền kinh tế Mỹ, nhờ thị trường lao động tương đối ổn định, các khoản hoàn thuế cao hơn thông thường và đà tăng của thị trường chứng khoán.

Dù vậy, những dấu hiệu lạm phát dai dẳng đang đặt ra thách thức đối với triển vọng chi tiêu trong những tháng cuối năm. Số liệu do Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố cùng ngày cho thấy giá sản xuất trong tháng 9 ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong hơn bốn năm, làm gia tăng lo ngại rằng áp lực chi phí có thể tiếp tục được chuyển sang người tiêu dùng.

Ở chiều tích cực, một báo cáo riêng biệt công bố ngày 15/10 cho thấy số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu vẫn duy trì ở mức thấp, phản ánh sự ổn định tương đối của thị trường lao động.

Giới phân tích nhận định triển vọng tiêu dùng Mỹ trong quý IV sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến lạm phát, giá năng lượng và khả năng duy trì việc làm của nền kinh tế. Trong bối cảnh giá cả tiếp tục gia tăng, sức mua thực tế của các hộ gia đình có nguy cơ chịu thêm áp lực, ngay cả khi doanh số bán lẻ tính theo giá trị vẫn ghi nhận mức tăng.