Mỹ: Giá nhiên liệu và thực phẩm tăng cao gây sức ép đối với đảng Cộng hòa trước bầu cử giữa nhiệm kỳ

Theo tờ The Hill, giá nhiên liệu, thực phẩm và chi phí nhà ở tại Mỹ tiếp tục duy trì ở mức cao trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, làm gia tăng sự bất mãn của cử tri đối với chính sách kinh tế của Tổng thống Donald Trump và tạo ra thách thức đối với đảng Cộng hòa trong việc duy trì quyền kiểm soát Quốc hội.

Giá dầu diesel trung bình toàn quốc ngày 23/10 ở mức 6,28 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít), tăng gần 69% so với mức 3,72 USD/gallon hồi tháng 2, trước khi Mỹ tiến hành các cuộc tấn công Iran. Giá dầu Brent đạt khoảng 116 USD/thùng, trong khi dầu WTI ở mức 103 USD/thùng. Giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận tải, sản xuất nông nghiệp và thực phẩm gia tăng; giá thịt bò xay hiện khoảng 6,80 USD/pound (1 pound = 0,454 kg). Bên cạnh đó, lãi suất thế chấp cố định kỳ hạn 30 năm ở mức 7,32%, khiến khả năng mua nhà của người dân tiếp tục suy giảm. Số giao dịch nhà chờ hoàn tất trong tháng 9 giảm 7,3% so với tháng trước và giảm 11,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Để kiểm soát giá cả, chính quyền Tổng thống Trump đã triển khai một số biện pháp, gồm thỏa thuận nhập khẩu dầu diesel từ Nga, viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng nhằm thúc đẩy sản xuất và lọc dầu trong nước, tăng nhập khẩu thịt bò, hỗ trợ 8 tỷ USD cho nông dân và ban hành sắc lệnh giảm chi phí đối với một số khoản vay mua nhà được Chính phủ bảo đảm. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế nhận định những biện pháp này khó tạo ra tác động đáng kể trước ngày bầu cử. Giá nhiên liệu được dự báo tiếp tục chịu sức ép chừng nào xung đột Iran chưa kết thúc và hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz chưa được khôi phục. Đồng thời, giá phân bón tăng và tác động của hiện tượng El Niño có thể tiếp tục đẩy giá lương thực lên cao trong những tháng tới.

Tình hình trên tác động tiêu cực đến tâm lý người tiêu dùng. Khảo sát của Đại học Michigan công bố ngày 23/10 cho thấy niềm tin tiêu dùng giảm xuống mức thấp thứ hai trong lịch sử, thấp hơn 15% so với tháng 2/2026. Khảo sát của CNBC với 1.000 cử tri đăng ký cho thấy 80% đánh giá tình hình kinh tế ở mức trung bình hoặc kém; chỉ 33% tán thành cách Tổng thống Trump điều hành kinh tế, trong khi 63% không tán thành. Đáng chú ý, 35% cử tri Cộng hòa được khảo sát cũng bày tỏ bi quan về triển vọng kinh tế.

Các chuyên gia chính trị nhận định giá nhiên liệu, thực phẩm và nhà ở tăng cao đang trở thành vấn đề bất lợi đối với đảng Cộng hòa trước bầu cử giữa nhiệm kỳ, trong đó có các cuộc đua sát nút tại Alaska, Iowa, Kansas và Texas. Chiến lược gia Cộng hòa Brian Darling cho rằng xung đột Iran là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng, không chỉ làm tăng chi phí sinh hoạt mà còn gây thất vọng trong một bộ phận cử tri từng ủng hộ cam kết không phát động các cuộc chiến tranh mới của Tổng thống Trump. Trong khi đó, chuyên gia Darrell West thuộc Viện Brookings nhận định các biện pháp can thiệp gần đây của chính quyền khó giải quyết ngay những vấn đề cơ cấu về chi phí nhà ở, y tế, chăm sóc trẻ em và mức độ cạnh tranh trên thị trường, do đó khó tạo ra thay đổi lớn trong tâm lý cử tri trước ngày 3/11.