Năm 2026 tăng tốc chuyển đổi số, thúc đẩy mạnh kinh tế số

Trong bối cảnh vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng quan trọng trong mô hình tăng trưởng của đất nước, năm 2026 được Khối Chuyển đổi số của Bộ Khoa học và Công nghệ xác định là năm tăng tốc, chuyển mạnh từ trọng tâm xây dựng thể chế sang tạo ra kết quả thực chất, từ đó, lan tỏa trong đời sống kinh tế – xã hội.

*Cấu trúc pháp lý mới phù hợp với thực tiễn 

Khối Chuyển đổi số gồm 7 đơn vị: Cục Chuyển đổi số quốc gia; Vụ Kinh tế và Xã hội số; Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ; Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia; Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia; Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia; Trung tâm Công nghệ thông tin. 

Người dân, doanh nghiệp đến bộ phận một cửa Trung tâm dịch vụ hành chính công tỉnh Lào Cai giải quyết thủ tục hành chính. Ảnh: Quốc Khánh - TTXVN

Theo báo cáo của Cục Chuyển đổi số quốc gia, năm 2026, Khối Chuyển đổi số phấn đấu tiếp tục giữ vai trò đầu mối trong điều phối chuyển đổi số quốc gia; tập trung kiến tạo và điều phối thay vì chỉ tham mưu tổng hợp, từng bước khẳng định vai trò “kiến trúc sư trưởng” trong xây dựng Việt Nam số. 

Các mục tiêu cụ thể đã được đặt ra cho năm 2026 thể hiện quyết tâm chuyển từ “làm chính sách” sang “làm kết quả”. Theo đó, tỷ trọng kinh tế số dự kiến đạt 22% GDP; 60% hồ sơ thủ tục hành chính được xử lý trực tuyến toàn trình; 100% quy trình quản lý nhiệm vụ của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia được thực hiện hoàn toàn trên nền tảng số. 

Cùng với các chỉ tiêu định lượng, định hướng phát triển chuyển đổi số năm 2026 tiếp tục gắn chặt với việc hoàn thiện kiến trúc tổng thể quốc gia số, thống nhất kiến trúc hệ thống giải quyết thủ tục hành chính, thống nhất số hóa hồ sơ, dữ liệu trong toàn hệ thống chính trị; đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số, hệ sinh thái “Make in Vietnam” và các công nghệ chiến lược, bảo đảm gắn nghiên cứu với thị trường và năng lực cạnh tranh quốc gia. 

Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Trần Duy Ninh cho biết, ngày 11/12/2025, Luật Chuyển đổi số đã chính thức được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10 (Khóa XV), hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Luật Chuyển đổi số được thiết kế như một đạo luật khung đặc biệt, đóng vai trò kết nối, tích hợp và dẫn dắt toàn bộ hệ thống pháp luật liên quan đến công nghệ, dữ liệu và hoạt động số. Trước đây, nền tảng pháp lý cho ứng dụng công nghệ thông tin chủ yếu dựa trên Luật Công nghệ thông tin ban hành từ năm 2006. Tuy nhiên, đến nay, khái niệm công nghệ thông tin đã xuất hiện rải rác trong khoảng 40 luật khác nhau, với phạm vi và mức độ điều chỉnh không đồng nhất. 

Trong bối cảnh đó, Luật Chuyển đổi số ra đời nhằm thống nhất tư duy và khuôn khổ pháp lý, từng bước chuyển tiếp từ giai đoạn ứng dụng công nghệ thông tin sang giai đoạn vận hành số toàn diện. Luật Công nghệ thông tin, theo đó sẽ dần hoàn thành “sứ mệnh lịch sử”, nhường chỗ cho một cấu trúc pháp lý mới phù hợp với thực tiễn phát triển. 

Cũng theo ông Trần Duy Ninh, lần đầu tiên, ba trụ cột: Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số được đặt trong cùng một khuôn khổ pháp lý thống nhất. “Cách tiếp cận này thể hiện rõ tư duy quản trị tổng thể quốc gia, dựa trên kiến trúc số, tiêu chuẩn số và tầm nhìn dài hạn, thay vì các chương trình rời rạc như trước”, ông Trần Duy Ninh nói. 

Một trong những tư tưởng cốt lõi và cũng là điểm mới quan trọng nhất của Luật Chuyển đổi số, theo ông Trần Duy Ninh, là việc xác định chuyển đổi số là phương thức vận hành mới của toàn bộ quốc gia. Trong nhiều năm qua, chuyển đổi số thường được hiểu theo nhiều cách khác nhau, chủ yếu xoay quanh việc ứng dụng công nghệ, số hóa quy trình hay triển khai các hệ thống phần mềm. Tuy nhiên, Luật Chuyển đổi số đã chính thức luật hóa cách tiếp cận mới: Chuyển đổi số là nền tảng vận hành cho mọi hoạt động của Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội. 

Với thể chế pháp luật đã được hình thành, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Trần Duy Ninh khẳng định: “Tất cả các đơn vị trong Khối Chuyển đổi số xác định, năm 2026 là năm tăng tốc, chuyển mạnh từ xây dựng thể chế sang tạo ra kết quả thực chất, có thể đo đếm và lan tỏa”. 

Chia sẻ quan điểm và tầm nhìn trong công tác chuyển đổi số thời gian tới, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, cần xác lập rõ vai trò "kiến trúc sư trưởng" của Cục Chuyển đổi số quốc gia, chuyển từ tham mưu tổng hợp sang kiến tạo và điều phối chuyển đổi số toàn diện, xây dựng Việt Nam số. Vụ Kinh tế và Xã hội số phải đóng vai trò kiến trúc sư trưởng về tái cấu trúc nền kinh tế Việt Nam theo hướng kinh tế số. Về chuyển đổi số nội bộ, Bộ trưởng nhấn mạnh định hướng xây dựng "Ministry Platform", ưu tiên cloud-first và AI-first, đồng thời chuyển đổi quy trình và nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức. 

Cũng theo Bộ trưởng, để có thêm thời gian cho thực tiễn, cần mạnh mẽ cắt giảm những giấy tờ không cần thiết thông qua cải cách thủ tục hành chính; đồng thời tận dụng trí tuệ nhân tạo như một công cụ hỗ trợ quan trọng trong bối cảnh khối lượng công việc ngày càng lớn. Công nghệ sẽ là “trợ lý” đắc lực cho cán bộ, công chức, song động lực lớn nhất để đi tiếp vẫn là ý nghĩa của công việc và khát vọng dẫn dắt đất nước trong tiến trình chuyển đổi số. 

*Chuyển dịch mạnh sang cơ chế "hậu kiểm" 

Năm 2025, bám sát chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, các đơn vị trong Khối Chuyển đổi số đã triển khai đồng bộ, quyết liệt nhiều nhiệm vụ trọng tâm; từng bước hình thành khung pháp lý thống nhất cho quốc gia số, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển kinh tế, xã hội. 

Cụ thể, Khối Chuyển đổi số đã tham mưu, hoàn thiện hệ thống thể chế với 4 luật, 6 nghị định, 3 nghị quyết, 6 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 12 thông tư của Bộ, tạo khung pháp lý đồng bộ cho quốc gia số. Nhiều cơ chế, chính sách quan trọng được ban hành, tạo nền tảng cho quản lý hiện đại, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và chuyển dịch mạnh sang cơ chế "hậu kiểm" theo chuẩn mực quốc tế trong lĩnh vực chữ ký số.

Các thành tựu của khối được thể hiện rõ nét qua các con số: Tỷ trọng kinh tế số trong GDP ước đạt 18,72%. Tỷ lệ dân số trưởng thành sở hữu chữ ký điện tử đạt 66,6%, 38,2% có chứng thư chữ ký số cá nhân. Hồ sơ trực tuyến toàn trình chiếm 51,7% tổng số hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính, tăng hơn 12% so với năm trước. Hệ thống Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia ghi nhận 1,273 tỷ giao dịch, vượt 23% kế hoạch năm. 

Trong lĩnh vực điều phối chuyển đổi số quốc gia, Cục Chuyển đổi số quốc gia tiếp tục giữ vai trò đầu mối, tham mưu triển khai các chương trình chuyển đổi số quốc gia giai đoạn mới; hướng dẫn kiến trúc tổng thể quốc gia số, kiến trúc hệ thống giải quyết thủ tục hành chính, cũng như thống nhất việc số hóa hồ sơ, dữ liệu trong toàn hệ thống chính trị. 

Cùng với đó, các đơn vị như Vụ Kinh tế và Xã hội số, Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ tập trung thúc đẩy kinh tế số, xã hội số, phát triển công nghệ chiến lược và hệ sinh thái "Make in Vietnam", gắn nghiên cứu với thị trường và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hoạt động nghiên cứu, tài trợ khoa học và đổi mới sáng tạo tiếp tục là điểm sáng khi Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia triển khai hệ thống quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ trực tuyến, xét duyệt và ký hợp đồng tài trợ trên 500 nhiệm vụ cấp quốc gia với tổng kinh phí giải ngân hơn 2.000 tỷ đồng. Trong khi đó, Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia tập trung nghiên cứu, tham mưu các nội dung chiến lược về trí tuệ nhân tạo, hạ tầng tính toán hiệu năng cao và xây dựng các khung tiêu chí, chuẩn mực đánh giá mô hình AI.