Thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo

Trước thách thức lớn về số lượng trường học, học sinh và đội ngũ nhà giáo sau sáp nhập, tỉnh Phú Thọ đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong ngành Giáo dục và Đào tạo.

*Từng bước vượt qua khó khăn

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ, sau sáp nhập, toàn tỉnh có 1.957 cơ sở giáo dục - đào tạo, 969 nghìn học sinh, học viên và trẻ mầm non, phân bố ở tất cả các cấp học và 60.866 cán bộ, giáo viên, nhân viên làm việc trong ngành Giáo dục và Đào tạo, đứng thứ 3/34 tỉnh, thành phố về số trường học, học sinh, giáo viên.

Dù còn nhiều khó khăn, công tác chuyển đổi số của ngành Giáo dục và Đào tạo đã đạt được những kết quả quan trọng, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Trong đó, hạ tầng công nghệ thông tin được quan tâm đầu tư.

Đến nay, 100% trường học trên địa bàn tỉnh được kết nối Internet, nhiều cơ sở được nâng cấp đường truyền cáp quang, bảo đảm phục vụ công tác quản lý, dạy và học trên môi trường số. Nhiều trường học, nhất là ở khu vực đô thị và trung tâm được đầu tư phòng học tin học đạt chuẩn, bảng tương tác thông minh, hệ thống máy chiếu, thư viện điện tử, từng bước đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng hiện đại, lấy người học làm trung tâm.

Các phần mềm quản lý nhà trường, quản lý học sinh, hồ sơ điện tử, sổ điểm điện tử, học bạ số, liên lạc điện tử giữa nhà trường và gia đình từng bước được triển khai, góp phần giảm áp lực hành chính cho giáo viên, tăng tính công khai, minh bạch trong quản lý giáo dục. Ở một số đơn vị, việc thanh toán học phí, các khoản thu không dùng tiền mặt được áp dụng, tạo thuận lợi cho phụ huynh và phù hợp xu thế xã hội số.

Về đổi mới dạy và học, nhiều cơ sở giáo dục mạnh dạn đầu tư phòng học mô phỏng, phòng thí nghiệm STEM, phòng thực hành tin học, tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận sớm với khoa học, công nghệ, tư duy sáng tạo và kỹ năng thực hành. Đội ngũ giáo viên từng bước làm quen và khai thác hiệu quả các nền tảng dạy học trực tuyến, kho học liệu số, bài giảng điện tử, đặc biệt trong giai đoạn cần tổ chức dạy học linh hoạt.

Đáng chú ý, học sinh và giáo viên Phú Thọ tích cực tham gia các cuộc thi STEM, Robotics, nghiên cứu khoa học kỹ thuật ở nhiều cấp độ và đạt được nhiều thành tích cao, khẳng định hiệu quả bước đầu của việc ứng dụng công nghệ số trong giáo dục. Công tác xã hội hóa giáo dục và chuyển đổi số được triển khai khá hiệu quả, thu hút sự đồng hành của các doanh nghiệp viễn thông, công nghệ trong hỗ trợ hạ tầng, giải pháp số và học liệu phục vụ dạy học.

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ đang đối mặt với nhiều khó khăn trong quá trình chuyển đổi số, nhất là trong bối cảnh quy mô địa bàn rộng, số lượng cơ sở giáo dục lớn và sự chênh lệch rõ về điều kiện phát triển giữa các vùng, miền.

Việc sáp nhập tạo ra không ít thách thức về quy mô địa bàn, năng lực đội ngũ và sự chênh lệch điều kiện phát triển giữa các khu vực; hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ giữa các vùng, miền, đặc biệt tại khu vực vùng sâu, vùng xa, miền núi.

Riêng đối với giáo dục mầm non, hiện chưa có giáo viên tin học chuyên trách, trong khi yêu cầu cho trẻ làm quen sớm với công nghệ số ngày càng được đặt ra. Điều này gây khó khăn trong triển khai các hoạt động giáo dục số phù hợp lứa tuổi, bảo đảm an toàn và hiệu quả.

Nguồn kinh phí đầu tư cho chuyển đổi số còn hạn chế so với yêu cầu thực tiễn. Việc thu hút nhân lực công nghệ thông tin chất lượng cao vào làm việc trong ngành chưa đạt hiệu quả như mong muốn do chế độ đãi ngộ chưa đủ sức cạnh tranh so với khu vực doanh nghiệp...

*Bước đi chiến lược cho giai đoạn mới

Với quy mô lớn về số lượng trường học, học sinh và đội ngũ nhà giáo, ngành Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ xác định, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là giải pháp mang tính đột phá, quyết định chất lượng phát triển bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Trước thực tế đó, tỉnh Phú Thọ tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trong ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ, chuyển đổi số góp phần đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh. Tỉnh xác định đây là nhiệm vụ đột phá phát triển trong chiến lược dài hạn đổi mới căn bản, toàn diện, tạo sự bứt phá về chất lượng, hiệu quả các hoạt động quản lý nhà nước, quản trị trường học, phương thức dạy và học, thi và đánh giá.

Trọng tâm trước hết, tỉnh nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý giáo dục thông qua triển khai đồng bộ hệ thống thông tin quản lý giáo dục và quản trị nhà trường, gắn với cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính. Theo đó, các quy trình nghiệp vụ sẽ được rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa theo hướng số hóa toàn diện, cổng dịch vụ công trực tuyến ngành Giáo dục và Đào tạo được tích hợp với Hệ thống một cửa điện tử và kết nối Cổng dịch vụ công quốc gia.

Tỉnh tập trung xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu lớn của ngành Giáo dục và Đào tạo, bảo đảm kết nối liên thông từ cơ sở giáo dục đến Sở Giáo dục và Đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành. Trên nền tảng dữ liệu này, hệ thống điều hành thông minh (IOC) ngành được hình thành, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn để hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành, dự báo và giám sát. Mục tiêu đặt ra là tiến tới quản lý, điều hành hoàn toàn trên môi trường số, từng bước hạn chế và loại bỏ văn bản giấy.

Ở cấp cơ sở, tỉnh đặt mục tiêu 100% trường học triển khai nền tảng quản trị nhà trường tích hợp không gian làm việc số, hồ sơ điện tử, liên lạc nhà trường, gia đình, thanh toán không dùng tiền mặt. Các mô hình quản trị thông minh, tiên tiến được xây dựng phù hợp điều kiện từng đơn vị, đồng bộ với hệ thống điều hành thông minh của ngành và của tỉnh.

Trong đổi mới phương thức dạy và học, Phú Thọ sẽ triển khai các mô hình dạy học tiên tiến trên nền tảng số như dạy học kết hợp, lớp học thông minh, học tập cá thể hóa với trợ lý ảo. Dạy học trực tuyến được chú trọng triển khai nhằm hỗ trợ nâng cao chất lượng giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trước hết thí điểm ở bậc trung học phổ thông và các môn học có lợi thế, sau đó nhân rộng theo mô hình “trường giúp trường”.

Tỉnh tham gia phát triển và khai thác kho học liệu số, học liệu mở dùng chung toàn ngành; xây dựng thư viện điện tử đồng bộ với hệ thống thư viện của tỉnh; từng bước triển khai các khóa học trực tuyến mở đại trà (MOOCs), thí điểm mô hình giáo dục đại học số và giáo dục nghề nghiệp số. Trong đổi mới thi và đánh giá, việc số hóa đề thi, khai thác ngân hàng câu hỏi trực tuyến, tổ chức kiểm tra, thi trên máy tính và thi trực tuyến sẽ được đẩy mạnh tại những địa phương, cơ sở đủ điều kiện hạ tầng.

Phú Thọ đặc biệt chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số. Chương trình giáo dục tin học, trí tuệ nhân tạo, kỹ năng số và an toàn mạng được triển khai đồng bộ từ tiểu học; các cơ sở giáo dục tích hợp kiến thức và năng lực số trong tất cả các môn học, hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp. Ở bậc giáo dục nghề nghiệp và đại học, tỉnh khuyến khích mở mới hoặc cập nhật các ngành đào tạo về công nghệ số, chuyển đổi số; tăng cường nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Với quyết tâm chính trị cao, định hướng chiến lược rõ ràng và sự đồng hành của toàn xã hội, ngành Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ đang từng bước vượt qua khó khăn, đặt nền móng vững chắc cho bước đột phá trong chuyển đổi số, hướng tới xây dựng hệ sinh thái giáo dục thông minh, hiện đại và hội nhập trong giai đoạn tới.