Năm Quốc tế nữ nông dân 2026: Hợp tác xã mở rộng cơ hội cho phụ nữ phát triển kinh tế

Phát biểu tại Hội nghị Phụ nữ 2026 về “Trao quyền để phát triển: Phụ nữ trong nông nghiệp và Hợp tác xã”, do Liên minh HTX Việt Nam phối hợp Liên minh HTX quốc tế khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (ICA-AP) tổ chức tại Hà Nội, ngày 7/5, bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cho biết, bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ trong phát triển kinh tế; trong đó, có nông nghiệp, là mối quan tâm của các quốc gia trên thế giới và khu vực. Nhiều hợp tác xã được thành lập và lãnh đạo bởi phụ nữ đang hoạt động hiệu quả, góp phần tạo việc làm cho thành viên và người lao động.

“Về phía Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, chúng tôi thể hiện quyết tâm và cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, bộ ngành, tổ chức quốc tế để triển khai các hoạt động, sáng kiến nhằm thúc đẩy vai trò, sự tham gia tích cực và hưởng lợi của phụ nữ trong nền kinh tế tập thể, kinh tế hợp tác xã”, Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh.

Ở Việt Nam, mặc dù, chưa có số liệu nghiên cứu đầy đủ nhưng trong số gần 24 ngàn hợp tác xã nông nghiệp có ít nhất 10% hợp tác xã phụ nữ tham gia quản lý, điều hành. Các hợp tác xã do phụ nữ quản lý tạo được nhiều việc làm và nâng cao thu nhập cho lao động nữ; quan tâm đến các chế độ chính sách về bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội và các vấn đề xã hội.... từ đó mang lại những thay đổi tích cực. Điều đó cho thấy khi phụ nữ được trao cơ hội và niềm tin, họ không chỉ thay đổi cuộc sống của chính mình, mà còn lan tỏa giá trị tới cả cộng đồng.

Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách khuyến khích sự tham gia của phụ nữ vào phát triển kinh tế tập thể, xây dựng hợp tác xã góp phần vào nỗ lực chung của đất nước.

Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng trống về bình đẳng giới trong khu vực này, tỷ lệ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý chỉ chiếm khoảng trên 25% trong tổng số lãnh đạo của các hợp tác xã và phần lớn chỉ giữ chức vụ từ cấp phó trở xuống. Năng lực đội ngũ ban lãnh đạo hợp tác xã nhất là phụ nữ còn hạn chế ở các kiến thức, kỹ năng quản lý tài chính, tổ chức sản xuất kinh doanh, ứng dụng công nghệ, xúc tiến thương mại...

“Vì vậy, nâng cao năng lực và thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ là một yêu cầu quan trọng, góp phần phát triển kinh tế tập thể năng động, hiệu quả, bền vững và phát triển kinh tế xã hội nói chung”, bà Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh.

Tại hội nghị, bà Chitose Arai, Chủ tịch Ủy ban Phụ nữ IСА-АР cho rằng, việc Liên hợp quốc công bố năm 2026 là Năm Quốc tế nữ nông dân là dấu mốc quan trọng nhằm ghi nhận vai trò và những đóng góp lâu dài của phụ nữ trong phát triển nông nghiệp bền vững.

Bà Chitose Arai nhấn mạnh Ủy ban Phụ nữ ICA-AP đang thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động đối thoại chính sách, bình đẳng giới và nâng cao vai trò phụ nữ trong kinh tế hợp tác. Năm 2023, tổ chức này đã xây dựng Chiến lược bình đẳng giới hướng tới mô hình hợp tác xã bình đẳng giới tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương với bốn trụ cột gồm: trao quyền kinh tế, trao quyền xã hội, tăng cường kiến thức – giáo dục và thúc đẩy đoàn kết hợp tác.

Dẫn số liệu của FAO, bà Chitose Arai cho biết, phụ nữ hiện đóng góp tới 71% lực lượng sản xuất nông nghiệp trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Tuy nhiên, phụ nữ vẫn gặp nhiều rào cản trong tiếp cận đất đai, công nghệ, tài chính và nguồn lực phát triển, trong khi phần lớn cơ hội tiếp cận hiện vẫn tập trung ở các hợp tác xã do nam giới làm chủ.

Đại diện ICA-AP khẳng định, hợp tác xã đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh lương thực, phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao vị thế phụ nữ trong cộng đồng. Hội nghị lần này cũng là cơ hội để các nữ lãnh đạo và các hợp tác xã do phụ nữ làm chủ chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến và thúc đẩy hợp tác trong thời gian tới.

Còn ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) tại Việt Nam nhận định, hệ thống lương thực toàn cầu đang chịu nhiều áp lực từ biến đổi khí hậu, biến động nhân khẩu học và yêu cầu chuyển đổi nông nghiệp bền vững. Trong bối cảnh đó, phụ nữ giữ vai trò trung tâm trong bảo đảm an ninh lương thực và duy trì chuỗi cung ứng nông nghiệp.

“Phụ nữ không chỉ tham gia mạnh mẽ trong lực lượng lao động nông nghiệp mà còn đóng vai trò quan trọng từ sản xuất, chế biến đến tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, phụ nữ vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản về tiếp cận đất đai, tài chính, công nghệ và các nguồn lực phát triển”, ông Vinod Ahuja nhấn mạnh.

Đại diện FAO cho rằng, bất bình đẳng giới và khoảng cách thể chế đang hạn chế khả năng phát huy tiềm năng của nữ nông dân và các hợp tác xã do phụ nữ làm chủ. Nhiều phụ nữ gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng do thiếu tài sản thế chấp, dẫn đến hạn chế đầu tư, giảm năng suất và thu nhập. Do đó, cần xây dựng các thiết chế và khuôn khổ chính sách phù hợp nhằm tăng cường vai trò của phụ nữ trong hệ thống lương thực, đồng thời thúc đẩy các mô hình hợp tác xã nông nghiệp do phụ nữ tham gia và lãnh đạo.

Tại hội nghị, các đại biểu tiếp tục khẳng định vai trò tích cực của nữ nông dân và phụ nữ trong các hợp tác xã ở cấp quốc gia, khu vực. Các tham luận và ý kiến thảo luận tại Hội nghị sẽ giúp hiểu rõ hơn nhu cầu thực tế cũng như những thách thức nữ nông dân và phụ nữ đang phải đối mặt; đồng thời, đã thảo luận, chia sẻ những cơ hội hợp tác thiết thực, các sáng kiến, kinh nghiệm tốt để hỗ trợ và phát huy tốt hơn sự tham gia và vai trò của nữ nông dân, phụ nữ trong phát triển hợp tác xã trong thời gian tới.

“Về phía Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, chúng tôi thể hiện quyết tâm và cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, bộ ngành, tổ chức quốc tế để triển khai các hoạt động, sáng kiến nhằm thúc đẩy vai trò, sự tham gia tích cực và hưởng lợi của phụ nữ trong nền kinh tế tập thể, kinh tế hợp tác xã”, Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh.