Nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới

*Bảo đảm thống nhất, đồng bộ với tên gọi dự án Luật

Trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh cho biết, dự án Luật Hợp tác xã (sửa đổi) đã được Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại Phiên họp thứ 21 và các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách cho ý kiến tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách; ngày 21/4/2023 đã được gửi xin ý kiến các Đoàn đại biểu Quốc hội theo quy định.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉ đạo cơ quan chủ trì thẩm tra, cơ quan chủ trì soạn thảo và các cơ quan hữu quan nghiên cứu tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Dự thảo Luật hiện nay gồm 12 chương với 115 điều, tăng 4 điều so với dự thảo Luật do Chính phủ trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 4 và đã cơ bản đáp ứng được quan điểm, mục tiêu, yêu cầu đặt ra khi sửa đổi Luật…

Về tên gọi của dự án Luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp thu đa số ý kiến đại biểu Quốc hội, giữ nguyên tên gọi của dự án Luật là Luật Hợp tác xã (sửa đổi), đồng thời rà soát, sửa đổi, bổ sung tại các điều, khoản và thiết kế lại bố cục, kết cấu của dự thảo Luật bảo đảm thống nhất, đồng bộ, phù hợp với tên gọi của dự án Luật.

Liên quan đến việc thể chế hóa nội dung 8 chính sách tại Nghị quyết số 20-NQ/TW, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp thu, rà soát và chỉnh lý quy định về nguyên tắc, tiêu chí, nguồn vốn thực hiện chính sách, trong đó khẳng định một trong những nguyên tắc thực hiện chính sách là triển khai đồng bộ với Chương trình tổng thể về phát triển kinh tế tập thể, phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực của Nhà nước ở từng thời kỳ.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị chưa luật hóa các nội dung về liên đoàn hợp tác xã tại dự thảo Luật theo đúng chủ trương tại Nghị quyết số 20-NQ/TW về việc “nghiên cứu, xây dựng thí điểm một số liên đoàn hợp tác xã hoạt động chuyên môn hóa cao trong một số ngành, lĩnh vực”.

Đồng thời, đề nghị Chính phủ khẩn trương xây dựng và hoàn thiện hồ sơ, trình Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết về thí điểm một số liên đoàn hợp tác xã theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

*Dự thảo Luật tiếp thu nhiều ý kiến xác đáng

Thảo luận Hội trường về dự án Luật Hợp tác xã (sửa đổi), các đại biểu cơ bản tán thành với Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Hợp tác xã (sửa đổi).

Đại biểu Mai Văn Hải (Thanh Hóa) bày tỏ thống nhất cao với Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật; ghi nhận dự thảo Luật đã tiếp thu nghiêm túc, đầy đủ nhiều ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội.

Liên quan đến thể chế hóa chính sách phát triển hợp tác xã theo tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 16/6/2022, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới, đã được tiếp thu, trong đó có điều khoản dành riêng cho hợp tác xã nông nghiệp.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, nên quy định thêm cơ chế để giúp hợp tác xã nông nghiệp tích tụ tập trung đất đai sản xuất nông nghiệp công nghệ cao; hình thành chuỗi chế biến, phân phối sản phẩm nông nghiệp và hỗ trợ xây dựng sản phẩm OCOP.

Về Quỹ phát triển hợp tác xã, đại biểu Mai Văn Hải cho rằng, cần phải quy định rõ hơn. “Đối với Quỹ phát triển hợp tác xã ở Trung ương, nên giao cho Liên minh Hợp tác xã Việt Nam quản lý. Đối với Quỹ phát triển hợp tác xã ở địa phương, nên giao cho Liên minh hợp tác xã ở các tỉnh quản lý”, đại biểu Mai Thanh Hải đề nghị.

Về chuyển nhượng phần vốn góp đối với thành viên của hợp tác xã (điều 79), đại biểu Mai Văn Hải bày tỏ thống nhất với phương án 1. Theo đó, ngoài việc ưu tiên cho thành viên hợp tác xã nhận chuyển nhượng, có thể quy định, nếu thành viên hợp tác xã không nhận chuyển nhượng thì có thể quy định cho thành viên chuyển nhượng ra ngoài. Đây cũng là một điều kiện để hợp tác xã nâng cao chất lượng thành viên.

Đồng quan điểm về vấn đề chuyển nhượng vốn góp của hợp tác xã, đại biểu Thạch Phước Bình (Trà Vinh) tán thành phương án 1, quy định chuyển nhượng giữa thành viên hiện hữu và các cá nhân tổ chức chưa phải là thành viên.

Đại biểu Thạch Phước Bình cũng lưu ý đối với quy định mới được bổ sung vào dự thảo Luật lần này. Khoản 4 Điều 79 dự thảo Luật quy định: Phần vốn góp mà thành viên cá nhân, tổ chức nhận chuyển nhượng sở hữu sau khi hoàn thành giao dịch chuyển nhượng không thấp hơn vốn góp tối thiểu và không vượt quá vốn góp tối đa theo quy định của Luật này và điều lệ.

Theo đại biểu, quy định này phù hợp với điều kiện ngày càng phát triển của nền kinh tế, phù hợp với thông lệ quốc tế, tạo sự bình đẳng, quyền tự do của các thành viên hợp tác xã.

Nêu ý kiến về tiêu chí thụ hưởng chính sách tại Điều 18, đại biểu Hà Sỹ Huân (Bắc Kạn) đề nghị nghiên cứu rõ tiêu chí không vi phạm các hành vi bị nghiêm cấm tại khoản 2 Điều 7 của Luật này để có cách hiểu thống nhất khi thực hiện.

Đại biểu cũng nêu băn khoăn, khi vi phạm các hành vi nghiêm cấm, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, hợp tác xã cũng như liên hiệp hợp tác xã sẽ bị xử lý theo quy định. Tuy nhiên, với trường hợp đã bị xử lý vi phạm và hết thời điểm xử lý, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có được xem như chưa vi phạm và được coi là tiêu chí để xem xét thụ hưởng chính sách hay không?

Về chính sách thuế, phí quy định tại Điều 22, đại biểu Hà Sỹ Huân cho rằng, các chính sách được quy định trong Luật chưa thể hiện được sự khác biệt, ưu tiên cho tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã so với các loại hình doanh nghiệp, ví dụ như liên quan đến ưu đãi về miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp. Do vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung các quy định về chính sách ưu đãi đặc biệt hơn đối với tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.