Nâng cao năng lực để doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Đại biểu Siu Hương (Gia Lai) cho rằng, vấn đề xuất khẩu nông sản ùn ứ tại các cửa khẩu Trung Quốc thời gian qua cho thấy sự đứt gãy trong chuỗi cung ứng và tiêu thụ hàng hóa nội địa. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp khắc phục?

Giải đáp chất vấn, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên thừa nhận, hàng hóa ùn ứ cho thấy chiến lược sản xuất, tiêu thụ nông sản còn luẩn quẩn, bế tắc. Để giải bài toán này, theo Bộ trưởng, đã không dưới 3 lần Bộ Công Thương có kiến nghị Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn và các địa phương cần có quy hoạch vùng trồng, vùng nuôi, bám sát tín hiệu thị trường.

Bộ trưởng nhấn mạnh, nếu giữ cách làm cũ thực sự bị động. Các địa phương cần có quy hoạch vùng trồng, vùng nuôi, xây dựng kế hoạch đề án sản xuất theo yêu cầu từng thị trường.

Bộ trưởng cũng cho biết, Bộ Công Thương cùng với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức trao đổi, hướng dẫn thông tin và tập huấn nghiệp vụ ngành hàng cho doanh nghiệp sản xuất nông sản, thực phẩm, để các thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trực tiếp hướng dẫn về quy cách hàng hóa, tiêu chuẩn, tập quán tiêu dùng địa phương. “Đây cũng là cách để chúng ta có thể chuyển dần từ sản xuất nhỏ lẻ, tiểu ngạch, sang chính ngạch”, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.

Về nỗ lực giải quyết ùn tắc nông sản ở biên giới, cơ quan chức năng của Việt Nam đã có rất nhiều cuộc họp và trao đổi với đối tác phía Trung Quốc. Tình hình dịch ở các tỉnh phía Bắc nước ta và Trung Quốc thực hiện chính sách "Zero COVID", nhiều thành phố bị phong tỏa, nên đã gây không ít khó khăn.

Thời gian tới, Bộ Công Thương cùng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ phối hợp xây dựng một đề án liên quan vấn đề này. Cụ thể, Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ xây dựng đề án xuất khẩu qua biên giới theo chính ngạch, với các tiêu chuẩn, tiêu chí cụ thể. Hiện Bộ đã trình Chính phủ, khi Chính phủ thông qua, đây sẽ là cơ sở để triển khai.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Nguyễn Lâm Thành (Thái Nguyên) chất vấn: Vì sao mỗi lần ta với bạn có giao thiệp thì cửa khẩu được mở, nhưng bẵng đi thì cửa khẩu lại đóng. Vậy giải pháp căn cơ, chiến lược đặt ra là gì để thúc đẩy lưu thông hàng hóa trong bối cảnh dịch bệnh và tình hình thế giới phức tạp?

Bộ trưởng Công Thương cho biết, chiến lược phòng, chống dịch của Việt Nam và Trung Quốc có những điểm không giống nhau. Việt Nam thì thích ứng an toàn, nhưng Trung Quốc lại thực hiện "Zero COVID". Thời điểm trước Tết, mặc dù hàng hóa ùn ứ rất lớn, nhưng chúng ta cũng tích cực giao thiệp, chủ yếu bàn việc giao hàng qua phương thức nào để đảm bảo an toàn cho cả hai bên.

Mục tiêu là đảm bảo sức khỏe cho người dân, không phải vì lợi ích trước mắt. Qua giao thiệp đã hình thành phương thức giao nhận hàng hóa, hình thành các luồng xanh, vùng an toàn dịch bệnh.

Tại thời điểm đó, dịch ở Việt Nam chưa nặng, dịch nước bạn kiểm soát tốt, nên lưu thông hàng hóa được. Nhưng sau Tết, dịch bùng phát ở phía Bắc, khu vực biên giới có nhiều người mắc, cả người Việt Nam và Trung Quốc. Bằng chứng là 3 thành phố của bạn ở khu vực cửa khẩu giáp Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai bị phong tỏa, cùng với chính sách "Zero COVID", nên cửa khẩu lại đóng.

Bộ trưởng cho biết, những ngày tới, việc giao thiệp vẫn phải duy trì, ngoại giao vẫn là trên hết. Khi không ngoại giao được mới phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật.

“Một lần nữa, khuyến cáo các ngành sản xuất nói chung đặc biệt là nông nghiệp, nông sản, thực phẩm đều phải cố gắng sản xuất theo quy hoạch, kế hoạch, đảm bảo tiêu chuẩn và tiêu chuẩn đó phải sát từng thị trường", Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.

Đại biểu Nguyễn Hải Dũng (Nam Định) gợi mở, chúng ta cần mở thêm nhiều thị trường cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, với khả năng thích ứng của mình đối với chính sách nhập khẩu hàng hóa của các nước. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết có bảo đảm cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam được lưu thông thuận lợi, thông suốt, ổn định, an toàn và đạt được mong muốn đề ra hay không?

Trả lời chất vấn này, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho rằng, Việt Nam đã là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới, là thành viên của 17 hiệp định thương mại tự do, trong đó có 16 hiệp định đã có hiệu lực. Hàng hóa của Việt Nam đã đến được trên 60 quốc gia, vùng lãnh thổ, để hưởng được lợi ích của 16 Hiệp định thương mại tự do đang có hiệu lực.

Tuy nhiên, vấn đề quan trọng là "sản phẩm hàng hóa của chúng ta có đáp ứng được yêu cầu thị trường hay không thì lại là những câu hỏi không thể chỉ đặt ra với Bộ Công Thương, mà phải đặt ra với các ban, ngành và với các doanh nghiệp, người sản xuất", Bộ trưởng chỉ rõ.

Theo Bộ trưởng, trong nền kinh tế thị trường, người sản xuất phải trả lời được câu hỏi sản xuất gì, bán đi đâu và bán cho ai? Nhưng bây giờ, chúng ta vẫn làm theo thói quen, làm theo tập quán là bán cái mình có, chứ không phải bán cái thị trường cần, đây là vấn đề khó.

Để nâng cao năng lực xuất khẩu của Việt Nam ra nước ngoài, tận dụng được cơ hội với đúng nghĩa là hội nhập kinh tế thế giới, theo Bộ trưởng, cần lưu ý một số vấn đề. Đó là sản phẩm hàng hóa của Việt Nam phải đáp ứng được tiêu chuẩn của thị trường; đồng thời, phải nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt để đủ sức tham gia vào chuỗi cung ứng sản xuất toàn cầu./.