Nền kinh tế lớn thứ ba Eurozone đẩy nhanh các biện pháp chống thất thu thuế ​

Du khách thưởng thức mứt dâu tại lễ hội dâu tây Nemi, Lazio, Italy, ngày 7/6/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Italy đang bước vào giai đoạn tăng cường kiểm soát thuế với quy mô lớn hơn và cách tiếp cận có mục tiêu hơn, khi cơ quan quản lý tài chính chuyển trọng tâm từ khuyến khích người dân tự nguyện tuân thủ sang đẩy mạnh hoạt động thanh tra và truy thu dựa trên phân tích dữ liệu.

Theo báo cáo thẩm định Báo cáo quyết toán Nhà nước năm 2025 do Tòa thẩm kế Italy (Cơ quan kiểm toán tối cao) công bố, hệ thống quản lý thuế của nước này đang gia tăng đáng kể các biện pháp kiểm tra nhằm thu hẹp thất thu ngân sách và nâng hiệu quả thu thuế.

Điểm đáng chú ý nhất là sự gia tăng mạnh của các cuộc điều tra tài chính chuyên sâu liên quan đến những giao dịch ngân hàng. Trong năm 2025, Tổng cục Thuế Italy đã phối hợp cùng lực lượng Cảnh sát Tài chính tiến hành 6.566 cuộc kiểm tra biến động tài khoản, tăng hơn 3 lần so với năm trước.

Từ các hoạt động này, cơ quan chức năng đã xác định và truy thu khoảng 256 triệu euro (khoảng 291 triệu USD) tiền thuế phát sinh. Theo báo cáo, đây không phải là hình thức kiểm tra diện rộng đối với toàn bộ tài khoản ngân hàng của người nộp thuế. Các cuộc rà soát chỉ được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật và dựa trên những chỉ dấu rủi ro đã được phân tích trước đó. Việc lựa chọn đối tượng kiểm tra được thực hiện theo cơ chế đánh giá dữ liệu nhằm xác định các dấu hiệu bất thường về thu nhập, dòng tiền hoặc nghĩa vụ khai báo.

Bên cạnh hoạt động điều tra tài chính, Italy cũng tăng cường kiểm tra hoạt động thuế truyền thống. Trong năm 2025, cơ quan thuế đã tiến hành 223.647 cuộc kiểm tra, tăng 18% so với năm trước, qua đó phát hiện thêm 16,46 tỷ euro nghĩa vụ thuế. Nhóm có mã số VAT, gồm lao động tự do và doanh nghiệp tư nhân, tiếp tục là trọng tâm kiểm soát với 103.449 cuộc kiểm tra, tăng 11,3% so với năm 2024. Tuy nhiên, phạm vi kiểm tra mới bao phủ khoảng 3,8% tổng số đối tượng thuộc diện quản lý thuế VAT, cho thấy dư địa mở rộng giám sát vẫn còn lớn.

Theo đánh giá của Tòa thẩm kế Italy, hoạt động thanh tra hiện được thực hiện theo mức độ rủi ro của từng lĩnh vực. Trong đó, ngành xây dựng tiếp tục nằm trong nhóm giám sát trọng điểm sau những bất cập phát sinh từ các chương trình hỗ trợ cải tạo và ưu đãi xây dựng những năm gần đây. Ngược lại, các lĩnh vực được đánh giá có nguy cơ trốn thuế thấp hơn, như hệ thống phòng khám y khoa, có tần suất kiểm tra thấp hơn.

Tuy ghi nhận kết quả tích cực, Tòa thẩm kế Italy cho rằng mức độ kiểm soát hiện nay vẫn chưa tương xứng với quy mô thực tế của tình trạng thất thu thuế. Cơ quan này khuyến nghị ngành thuế cần khai thác sâu hơn hệ thống dữ liệu hiện có thông qua đối chiếu chéo giữa hóa đơn điện tử, chứng từ thanh toán, tờ khai thuế và số cái quan hệ tài chính nhằm xây dựng cơ chế sàng lọc tự động, từ đó tập trung nguồn lực vào những hồ sơ có nguy cơ cao.